Globaal bekeken

In het tijdschrift Ter Herkenning, orgaan van de Raad voor de Verhouding van Kerk en Israël, troffen we een bijlage, waarin een aantal joodse begrippen, voor een deel betrekking hebbend op de joodse religie, werden vertaald of uitgelegd. Aangezien in deze tijd veel reizen naar Israël worden gemaakt is zo'n lijst best nuttig om mee te nemen, om zó, wanneer het nodig is, geïnformeerd te zijn. Daarom nemen we de lijst hier over.

Agada, vertelling, breder: wat binnen de talmoedische traditie niet onder 'Halacha' valt.
amida, synagogaal hoofdgebed dat staande gebeden wordt, ook 'tefilla' of 'sjemone estee' genoemd.
araviet, avondgebed.
asjkenazisch, 'duits-joods', in het algemeen noordeuropees-joods.
aron ha-Qodesj, 'Heilige Ark' in de synagoge.
av-bet-din, voorzitter van rabbinaal gerechtshof; vroeger : 2de voorzitter van Sanhedrin.
Awinoe Malkenoe, litanie, boetgebed 'Onze Vader, Onze Koning'.
awoda, werk, dienst, liturgie.

bar mitswa, jongeman die met 13 jaar synagogaal 'man' wordt en de verantwoordelijkheid voor de 'mitswot' op zich neemt.
bat mitswa, in liberaal-joodse en konservatief joodse kring voor een meisje, dát wat bar mitswa voor een jongen is.
beracha, mv. berachot, dankzegging, zegenspreuk.
bétdin, rabbinaal gerechtshof
bét ha-midrasj, leerhuis.
bét ha-tefilla, huis des gebeds.
bét ha kenèsset, synagoge, eig. huis der samenkomst.
Chacham, mv. chachamim, wijze(n), aanduiding van hele generaties schriftgeleerden.
chanoekka, lichtfeest, viering van tempelreiniging en bevrijding van de Syriërs.
chassidim (-vromen), mytieke beweging in het jodendom.

Dayan-dajan, rabbinaal rechter
Elohim, naam van God.
Erets Jisraël, land van Israël.
èrev-sjabbat, vrijdagavond.
Gabbaim (Asjken, gaboïm), synagogebestuurders.
galoet, ballingschap.
gehenna, hel.
gemara, letterlijk 'aanvulling', nl. op de Misjna, of beter; van het werkwoord g'mar: wat uit het hoofd geleerd is. Misjna en Gemera vormen samen de Talmoed.
gemiloet (-chèsed, of -chassadim), betonen (van naastenliefde).
geniza, bergplaats van versleten Torarollen.
geoela, verlossing.
gér, vreemdeling, later jodengenoot of proseliet.
gezera, rabbijnse verordening.

haftara, profetenlezing.
Hagada sjel Pessach, paasliturgie (boek of boekje).
halacha, mv. halachot, organisch geheel der joodse leefregels, 'joodse gedragswetenschap'; ook de enkele gedragsregel(s).
halachisch, zie halacha.
jamim noraïm, geduchte dagen van Rosj ha-Sjana tot Jom Kippoer.
jesjiwa, mv. jesjiwot, talmoedschool, rabbijnseminarie.
JHWH, vierletterige godsnaam.
jom ha-atsmaoet, Onafhankelijkheidsdag.
jom kippoer, (jom ha-kippoerim), Grote Verzoendag.
Kabbala (-qabbalá), overlevering, bijzonder: mystieke overlevering.
kasjeer (asjken 'kosjer') ritueel geoorloofd.
kasroet, het geheel der joodse voedselvoorschriften.
kawwaná, totale gerichtheid, bedoeling, bewustheid
kohen, mv. kohanim, afstammeling van de aäronitische priesters.
kol nidrei (-avond), vooravond van Grote Verzoendag.
kosjer, kasjeer, ritueel geoorloofd (zie kasjeer, kasjroet).
levie (lewi, mv. lewiim), afstammeling der levieten.
loelav, feestbundel voor Soekkot.
Maäriev (zie araviet), avondgebed.
machzor, (mv. machzorim), gebedenboek(en) voor de hele jaarcyclus.
maftir, voorlezer van 'haftara'.
maggied, wijze, rabbijn.
ha-Maqom, de Plaats, aanduiding van God.
masjal, gelijkenis.
matsa, ongegist, ongezuurd, ongerezen paasbrood.
midrasj, aktualiserende vertolking van de bijbel.
midrasj, agadische-, vertellende m.
midrasj, halachische-, juridische m.
Midrasj Rabba, belangrijke agadische midrasj uit de 4de-6de eeuw, op de Tora en de zogenaamde 'vijf rollen': Esther, Hooglied, Ruth, Klaagliederen, Prediker.
mincha, namiddaggebed.
minhag, gebruik, ook: ritus.
minjan (gebeds)quorum.
misjna, mv. misjnajot, leer, leerartikel, ook: misjnaverzameling, oudste deel van de Talmoed.
mitswa (asjken, mitswe), mv. mitswot, opdracht (goddelijke-).
moessaf (-gebed), toegevoegd gebed voor Sjabbat, na sjachariet.
Nassi, vorst: president van het Sanhedrin.
parasjá, mv. parasjot, parasjiot, Torapericoop.
parnassim, synagogebestuurders.
parochet, gordijn voor Aron ha-Qodesj.
pesach, joods paasfeest.
piejoetim, liturgische poezië, gedichten.
poerim, joods einde-winterfeest.
Qabbala, (mystieke) overlevering (zie Kabbala).
qaddiesj, aramees gebed waarin God geheiligd wordt.
qedoesjá, heiliging, ook: 3de beracha uit Amida.
qiddoesj, heiliging, speciale beracha tot heiliging van de Sjabbat.
Rebbę, chasssidisch leider
rosj ha-sjana, joods nieuwjaar.
Seder, mv. sedarim (seders), orde, ordening, liturgie, vandaar: 1. hoofddelen van Misjana, 2, gebeden, 3. paasmaalliturgie.
sefardim, secardische joden, joden uit het middellandse zeegebied.
sefardisch, zie sefardim.
siddoer, ordening, gebedenboek.
sidra (aramees), orde, ordening, bijbelgedeelte.
Simchat Tora, vreugde over de Leer.
Sjabbat (asjken, sjabbes of sjabbos), sjabbat, 7de dag van de week.
sjachariet, ochtendgebed.
sjalom, vrede, ook als groet.
sjawoet, joodse pinksterfeest.
sjechina, goddelijke inwoning, God.
sjoel, asjkenazisch voor synagoge.
sjofar, ramshoorn.
soekka, loofhut.
soekkot, Loofhuttenfeest.
sofeer, mv. soferim, schrijver, schriftgeleerde.
talliet, gebedsmantel.
talmidel chachamim, leerlingen der wijzen, geleerden.
almoed Babli (= babylonische T); T. Jeroesjami (= Palestijnse T).
talmoed Tora, kursus voor joods onderricht.
tefilla, gebed, Amida.
tefillat ha-sjachar, ochtendgebed.
tenach, hebreeuwse bijbel.
Tora, leer.
tosafot, talmoedkommentaren.
tosafisten, talmoedkommentatoren.
tsedaqa, gerechtigheid, hulp aan de medemens.
tsitsiet, schouwdraden aan gebedsmantel.
tsjoeva, bekering, omkeer.

Een predikant lezer reikte me een citaat aan uit het verzameld werk (deel 5) van dr. O. Noordmans, waarin hij ingaat op de kerkelijke beweging van de vooroorlogse jaren 'Kerkopbouw'. Het gaat over de kerkorde en de gereformeerden.

'Wij stellen geen prijs op het voortbestaan van de Hervormde Kerk in haar huidige formatie. Maar dan moet ook voor de volle duidelijkheid de nadruk gelegd worden op het herderlijk karakter der tucht (…) Tegen het gereformeerde activisme, dat vergeet dat bestaan en wezen der kerk boven haar daad uitgaan; dat iedere kerkelijke actie door de kerkelijke idee moet worden vertraagd naar de aard van het herderschap. Anders verpolitiek de kerkorde en de tucht.'

De Stichting Bijbelgetrouwe Wetenschap gaf een speciaal nummer uit van haar orgaan 'Bijbel en wetenschap' over Francis Schaeffer, 'het karakteristieke mannetje met zijn sik en zijn knickerbocker', die wereldwijd bekendheid kreeg en getypeerd wordt als opwekkingsprediker en filosoof, en die verder de grondlegger was, van L'Abri, een zwitsers centrum, waar getracht wordt 'bijbelse antwoorden op de vragen van onze naoorlogse samenleving' te vinden. Hier volgt een citaat uit een preek van Schaeffer en een passage uit een bijdrage van mevr. A. M. Rookmaker-Huitker, die persoonlijke herinneringen aan Schaeffer ophaalt. Mevr. Rookmaker heeft met haar inmiddels overleden man getracht aan het werk van Schaeffer in Nederland een vervolg te geven:

Schaeffer:
'Wanneer een christen de mogelijkheid overdenkt om een geheiligd leven te gaan leiden, is zijn reactie vaak: "Ik ben zo'n beperkt mens. Het maakt echt niet veel uit of ik streef naar heiliging of niet". Of, om het anders te zeggen: "Het is geweldig om een christen te zijn, maar ik ben zo'n onbetekenende figuur, zó beperkt in talent – of wilskracht of geestelijke vermogens of kennis – dat wat ik doe niet van wezenlijk belang is". De Bijbel echter legt de klemtoon geheel anders: bij God bestaan er geen onbetekenende mensen.'

Mevr. Bootmaker:
'Het eerste bezoek aan L'Abri in Zwitserland heeft me door een moeilijke tijd heen geholpen. Het heeft tevens mijn houding tegenover de kerk waarvan ik lid was (de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt en later de Ned. Gereformeerde Kerk) in Nederland volkomen veranderd. Het leek wel alsof ik op een andere manier ging luisteren. Ik hoorde nu in de kerk dezelfde bijbelse waarheden verkondigen, die ik bij SSchaeffer had gehoord. Ik ben dankbaar voor deze getrouwe bijbelse prediking.
De Heere heeft mijn oren hiervoor geopend in Zwitserland bij dat eerste bezoek aan L'Abri (…).
Ik zal niet de enige zijn die de vele ruzies en onaangename kritieken van christenen onder elkaar moeilijk kan begrijpen. Er komt zo veel ellende voort als men zo met elkaar omgaat. Het merkteken van een christen is toch "dat zij liefde hebben onder elkander". Dit merkteken is vaak ver te zoeken. Er wordt te veel liefdeloze kritiek gevonden bij christenen onder elkaar, getuige de vele ruzies. Bij kritiek is meestal je eerste reactie dat je terug wilt vechten. Schaeffer en mijn man hebben aan veel kritiek bloot gestaan. Dat doet pijn en dat is verdrietig. Hoe moet je houding daar tegenover zijn en wat zegt de Schrift hierover? Dat was een van mijn vragen.
Volgens Schaeffer moet je eerst de kritiek op je laten inwerken en je die aantrekken als die terecht is. Maar als die kritiek niet terecht is en vaak ook nog kwetsend is, wat doe je dan? Schaeffer leerde ons: vecht niet terug, maar wacht op de HEERE. Hij zal het voor je opnemen. Dat zegt de Bijbel op verschillende plaatsen. (…)'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen