Boekbesprekingen

Uitspraak, tegenspraak en samenspraak, Het profetische spreken van de kerk als pastoraal handelen, door dr. J. Hendriks en drs. S. Stoffels. J. H. Kok, Kampen; 113 blz; ƒ 16,90.
Dit boek is uitgegeven in samenwerking met het dagblad Trouw. De vraag naar het spreken der kerk heeft binnen de Gereformeerde Kerken tot zeker zoveel verontrusting aanleiding gegeven als in de Hervormde Kerk, vooral na het getuigenis der Gereformeerde Kerk over de atoombewapening. Met name dit spreken over het nucleaire probleem heeft veel wakkergeroepen, temeer omdat in de Gereformeerde Kerken het openlijk getuigen nooit zo'n grote plaats heeft ingenomen. Het dagblad Trouw heeft dan ook bolgestaan van de ingezonden brieven. Veel van dit materiaal is verwerkt in deze uitgave.
De behandeling van het onderwerp is dan ook sterk door de situatie in de Gereformeerde Kerken bepaald, en het is gegoten in de vorm van de afweging, namelijk van argumenten pro en contra wat besproken werd. Voortdurend is daarbij echter het spreken van de kerk als zodanig in het geding.
De schaduwzijde daarvan is dat men, bij alle informatie die over de stand van zaken in de Gereformeerde Kerken gegeven wordt, een echt theologische afweging mist. De schrijvers zoeken het meer in een toetsen van de mogelijkheden die de gedragswetenschappen ons aanreiken om de innerlijke kloof te overbruggen en tegelijkertijd de claim van het spreken naar buiten toe te handhaven. Vier modellen voor het gemeente-zijn bieden zich dan aan, waarvan vooral het eerste en laatste overweging verdienen: het expertmodel en het leermodel. Het actiemodel en het samenwerkingsmodel achten de schrijvers minder geëigend. Het expertmodel houdt in dat in kwesties van ingrijpende betekenis de leidende organen van de kerk het voortouw mogen nemen, terwijl datgene wat door hen besloten wordt via een leerproces door de gemeente moet worden verwerkt. Zo zal de verandering in het gemeente-zijn dan op gang moeten komen.
Ik denk dat dit boekje de koe niet echt bij de horens pakt, en dat er tevens een verborgen doelstelling achter schuilt. Wat het laatste betreft: het actiemodel, hoewel door de schrijvers niet in eerste instantie naar voren geschoven, zal onontwijkbaar blijken te zijn, hetzij via doel- hetzij via basisgroepen. En wat het eerste betreft: alles wat de gemeente zich toeeigent, daarin voorgegaan door kerkelijke organen, zal toch rondom een geopende bijbel verworven moeten worden. Dat het geloof in hét getuigenis van die bijbel ook in onze tijd het cement is van de gemeente komt onvoldoende uit de verf.
S. Meijers, Leiden

Catharina J. M. Halkes 'Feminisme en Spiritualiteit'. Afscheidscollege 21 november 1986, Ten Have/Baarn, prijs ƒ 7,50.
Catharina J. M. Halkes heeft in het feminisme een eigen plaats weten in te nemen. Ter gelegenheid van haar aftreden als bijzonder hoogleraar in de faiculteit der Godgeleerdheid aan de Katholieke Universiteit te Nijmegen hield zij op 21 november 1986 een afscheidscollege, getiteld 'Feminisme en spiritualiteit'. Het leek haar een zinvol onderwerp voor iemand met de leeropdracht 'feminisme en christendom'.
Weergegeven wordt dat er rond 1980 een nieuwe spiritualiteitsbeweging overkwam naar Europa, met geheel eigen trekken. Vrouwenvervreemding heeft diepere wortels dan de polarixatie in sekserollen, nl. het dualisme tussen geest en lichaam, dat karakteristiek is voor het patriarchaat. Genoemde eigen trekken zijn verbonden met de godinbeweging, de heksenbeweging en veranderingsprocessen die zich voltrekken. Vanuit een feministische theologie noemt de scheidende hoogleraar een aantal aspecten, die deel zouden kunnen uitmaken van een hernieuwde christelijke spiritualiteit.
Onder andere: bevrijding, lichamelijkheid, schepping en kosmos, leven als een weg en proces, kruis en opstanding. Tenslotte schetst zij de relatie van het geschetste ontwerp tot de bijbel, de traditie, de kerk, de oecumene en de godin-heks-natuur-spiritualiteit.
Bij mij trad een vervreemding op, waar het bijbels getuigenis van de Geest niet tot horen en beleven is gebracht. Genade wordt een categorie genoemd, die feministische theologes niet zo gemakkelijk over de lippen komt. Terecht wordt gezegd dat het christelijk geloof ten diepste een Paasgeloof, een opstandingsgeloof is. Maar dat is toch enkel genade? We moeten door lijden en dood heen tot nieuw leven, tot opstaan komen. Zelfs tot opstand, nodig om dat nieuwe leven gestalte te geven. Waar staat dit zo in de Schrift? Overigens heeft dit Afscheidscollege recht op onze doordenking. In kort bestek kan de belangstellende lezer veel aan de weet komen omtrent hetgeen feministen beweegt.
C. v. SI.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen