Globaal bekeken

In het blad Beweging, orgaan van de 'reformatorische wijsbegeerte', schreef prof. dr. J. Klapwijk (VU) in de jaren 1973-1979 een aantal portretten over kopstukken, filosofen, critici van de religie e.a. In een boekje 'Kijken naar Kopstukken' (Uitgave Buijten Schipperheijn, Amsterdam) zijn ze nu gebundeld. Hier volgt uit dit boek de 'Catechismus van Karl Marx'.

'Vr. Waaruit kent gij uw ellende?
Antw. Uit het kritisch inzicht in de boosheid en janboel van dit aardse jammerdal.
Vr. Wat eist het kritisch inzicht van ons?
Antw. Dat wordt ons geleerd in deze hoofdsom: Gij zult de religie bestrijden als het denkbeeldig geluk van de mens en gij zult strijden voor zijn werkelijk geluk.
Vr. Is dan de mens alzo boos, verkeerd en ongelukkig geschapen?
Antw. Neen hij, de mens is van nature goed. Zo heeft hij zichzelf geschapen.
Vr. Vanwaar komt dan zulk een verdorven aard des mensen?
Antw. Uit de druk van de maatschappelijke uitbuiting en de drug van de christelijke religie.
Vr. Maar zijn wij alzo verdorven, dat wij ganselijk onbekwaam zijn tot enig goed en geneigd tot alle kwaad?
Antw. Ja wij; tenzij dan dat wij door de wapenen der kritiek, dewelke de kritiek der wapenen niet uitsluit, worden wedergeboren.
Vr. Hoeveel stukken zijn u nodig te weten, opdat gij in deze troost zaliglijk leven en sterven moogt?
Antw. Twee stukken. Ten eerste: de kritiek van de hemel. Ten tweede: de kritiek van de aarde.
Vr. Is niet een kritiek van de aarde mogelijk zonder een kntiek van de hemel?
Antw. Dewijl de kritiek der religie vooronderstelling is van alle kritiek, is een dusdanige opvatting in de grond anders niet dan een verloochening van de enige weg der volmaakte verlossing door totale kritiek en alzo een vervloekte afgoderij.
Vr. Waaruit weet gij dit alles?
Antw. Uit de door mij samengestelde catechismus.'

In De Reformatie troffen we een stukje van de hand van dr. W. G. de Vries onder de titel 'Waar waren de eentjes?'. Hier volgt het.

'Nee, het is geen zetfout deze t en u moet niet lezen: eendjes. Maar als iemand over "eendjes" of "eentjes" spreekt hóór je geen verschil. Vandaar dat ik wat vreemd opkeek, toen ik iemand aan een van onze kosters hoorde vragen: waar waren de eentjes? Bij mijn weten hield de koster geen eenden en dus ook geen eendjes. Er was dan ook iets anders bedoeld. Maar daarover straks. Nu ik het toch over een koster heb, komt het me goed voor erop te wijzen dat het pad van een koster niet altijd over rozen gaat. In de periode dat we nog de "Proefbundel" hadden, lagen de zaken van kerk tot kerk verschillend, wat het gebruik daarvan betrof. En de kosters maar bellen om de Psalmbriefjes. En de predikanten "van elders" maar vragen: wanneer en hoe vaak wordt er uit de Proefbundel gezongen? En de kosters maar wachten of opnieuw bellen tot zijne eerwaarde zich had aangepast bij de keuze van Psalmen en Gezangen. Hoeveel telefoontjes worden zo tegen de zondag door kosters over het hele land "gepleegd". 't Is dat het valt in het goedkope tarief, maar de PTT strijkt toch wel wat op van de om Psalmbriefjes bellende en bedelende kosters. Wie nu zou denken dat het pad van de kosters sinds het invoeren van het Gereformeerde Kerkboek over rozen gaat, zou zich toch vergissen. Dat bleek uit die vraag van een gemeentelid aan "zijn" koster: waar waren de eentjes? Ik spel dit nu correct, want het ging – zo bleek mij tenslotte – niet om levende eendjes, maar om dode eentjes. Verkleinwoord dus van het cijfer één. Wat kan nl. een koster overkomen? Dat een predikant de volgende Psalmen wil laten zingen: Ps. 116 : 1 en 10; Ps. 117; Ps. 111 : 1-6; Ps. 113 : 1; Ps. 118 : 1. Welgeteld betekent dit dat hij zestien "eentjes" op elk bord voor de liturgie moet plaatsen. En als er dan ook nog meer dan één bord van zoveel "eentjes" moet worden voorzien, dan grijpt de koster naar z'n hoofd en is hij aan het eind van zijn – niet latijn – maar cijfers. Gevolg: er hangt op de zondag maar één bord, zo gezegd op zijn "eentje", ach, we komen niet los van die eentjes. En dan komt zo'n gemeentelid ook nog vragen: waar waren de eentjes? Moraal van dit verhaal: collega's, denk bij het uitzoeken van de Psalmen en Gezangen ook aan de "arme koster" die op z'n eentje moet constateren dat er niet genoeg "eentjes" zijn.'

Bij uitgeverij Kok te Kampen verscheen een kloek boek onder de titel 'Wegwijs in gelovig Nederland'. Daarin worden alle Nederlandse kerken en religieuze groeperingen beschreven. Op zich is zo'n boek al een manifestatie van kerkelijke en religieuze verdeeldheid. Kennisname van zo'n boek is overigens cirieus genoeg. De meest uitzonderlijke groeperingen komt men tegen, en wat de 'gereformeerde' richting in ons goede vaderland betreft soms groeperingen die bestaan bij de gratie van één gezin of enkele mensen. Hier volgen enkele curiosa. Maar men kan beter het hele boek bestuderen om te weten hoe 'rijk' (oftewel arm) we in Nederland aan kerken en groepen zijn.

• 'Oud Hervormde Gemeente te Schevening, het verband van de zogenaamde Stammianen, volgelingen van ds. H. Stam uit Capelle aan den IJssel. Zelf noemt men zich Oud Hervormd, terwijl de Scheveningers spreken van "het groepje van Jan Pronk", die zelf ook enige tijd oefende. In de bijeenkomsten gingen vroeger onder meer voor: ds. H. Vlot, ds. J. H. Bogaard en ds. H. Hofman uit Schiedam. Tot aan zijn overlijden was ds. A. Bijkerk uit Sliedrecht een enkele maal voorganger in de diensten, die worden gehouden in de kerk aan de Westduinweg 194.

• Oud Gereformeerde Gemeente te Herkingen, het verband waarin enkele personen afkomstig uit de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland en uit de Gereformeerde Gemeenten rond 1961 te Herkingen in een tot kerkzaal verbouwde koeiestal bijeenkwamen. Korte tijd later bleef er slechts één gezin over, dat nu op zondag nog kerkt in een schilderswerkplaats aan de Peuterdijk. Door de week gaan de predikanten van de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland Smits, Muilwijk en Van de Ketterij in de diensten voor, die bezocht worden door tussen de veertig en tachtig kerkgangers. De gemeente is zelfstandig.

• Hersteld Apostolische Zendingkerk (HAZK; groep-Jasper Schaap), ontstaan omdat er in de HAZK al jaren onmin en ongenoegen bestond over de formulering van schuldvergeving en avondmaalszegen. Sommigen vonden dat een afwijking in de richting van het rooms-katholieke priesterdom, dat zich de macht tot transsubstantiatie aanmatigt. In 1950 stelden de apostelen Ossebaar en Korff voor de afwijking ongedaan te maken. Dit vraagstuk en het optreden van apostel Van der Poorten, die volgens velen zijn bevoegdheid als apostel overschreed, deden een groep op 4 oktober 1969 besluiten zich aan zijn gezag te onttrekken. Jasper Schaap werd door deze groep tot apostel geroepen. Men bleef de naam Hersteld Apostolische Zendingskerk dragen. In hun leer en leven zijn er niet veel verschillen met de groep-Ossebaar. Na het overlijden van apostel Schaap in 1980 werd H. F. Rijnders apostel. Er zijn gemeenten in Amersfoort, Amsterdam, Enkhuizen, 's Gravenhage, Groningen, Haarlem, Utrecht en Wageningen. Er zijn ongeveer 700 verzegelden. Verdeeld over ca. 250 pastorale eenheden. In Duitsland zijn er drie kleine gemeenten.'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen