Boekbesprekingen

J. Westland, God onze troost in noden, 146 blz., ƒ 22,50, uitg. Kok, Kampen, 1986.
De ondertitel van het boek van collega Westland luidt: 'Een gesprek met hedendaagse theologen over de vragen van God en het lijden'. Collega Westland maakt inderdaad wáár wat in de ondertitel wordt aangeduid: in een zorgvuldig gesprek wordt inderdaad geluisterd naar theologen als Júrgen Moltmann, Dorothee Sölle, Herman Wiersinga en de Leidse kerkelijk hoogleraar A. van de Beek. Zonder ze direct in de rede te vallen luistert de auteur naar de diepste intenties van genoemde theologen. Ondanks fundamentele kritiek op hen, weet hij de waarheidsniomenten in hun denken van de orde te stellen. Is het niet juist rondom het diep-existentiële onderwerp als het lijden, dat wij ten dele profeteren en ten dele kennen? Hoe blijkt dat niet uit de redevoeringen van de drie vrienden van Job. Redevoeringen rond het lijden zijn trouwens doodgevaarlijk, een invoelend luisteren en een biddend worstelen om Gods antwoord uit het onweer passen ons meer! Het is een groot verschil, schrijft Westland zelf, of de belijdenis van Gods voorzienigheid beleden wordt door een nacht van vertwijfeling en verbittering heen, of dat het klinkt als een pasklaar antwoord (blz. 132). Mèt Moltmann (en Luther) wijst hij de kennisweg van de natuurlijke theologie dan ook af. Het is de zonde van iedere theologie die God wil kennen buiten Christus en zijn kruis om. Luther noemt dit afgoderij (blz. 20).
Westland heeft geaarzeld om Van de Beek in het rijtje te plaatsen van de nieuwere theologen, omdat er teveel bijbelse waarheidsmomenten zijn in de gedachten van Van de Beek in zijn, vorig jaar, verschenen boek 'Waarom'. De gedachten van Van de Beek kenmerken zich niet alleen door een grondige exegetische en bijbels-theologische onderbouwing, maar ook wil Van de Beek niet zomaar uitgaan van een vereenzelviging van God en de geschiedenis (blz. 36 e.v.). Toch heeft het hedendaags beleven en bevinden volgens Westland een behoorlijk gewicht, om niet te zeggen overwicht.

Naast de legitieme en eerbiedige geloofshouding tegenover God als de Pottenbakker, zoekt Van de Beek ook naar een antwoord op de vragen van de moderne mens. Vandaar de verschillende modellen waarmee Van de Beek werkt. Modellen die hij zoekt op te diepen vanuit de Openbaring. In het derde en vierde hoofdstuk zoekt Westland de vragen rondom het lijden vanuit de Schriftgegevens te doordenken. Het zijn de vragen rond de kennis van God als de Almachtige, de Onveranderlijke, als de bewogen God, de heilige en de alleenwijze God. In deze doordenking plaatst hij verschillende kritische kanttekeningen in de richting van de besproken theologen. Met Calvijn noemt Westland de formele opvatting van de Almacht Gods een onheilig verzinsel. De Onveranderlijkheid en wijsheid. Noties die hij mist bij Moltmann en Van de Beek. In het slothoofdstruk tekent de auteur de weg van het geloof. Zonder van een 'theodicee' te willen weten, zoekt Westland fragmenten van zin in het lijden, die de gelovigen bemoedigd en getroost voort doen gaan. De betrokkenheid van het geloof in de gemeenschap van Christus is daarbij het uitgangspunt. Zo noemt de schrijver de zingeving van de 'beproeving', de 'oefening', de 'kastijding', de gemeenschap aan het lijden van Christus. Zonder vantceri persoonlijk verband tussen zonde en lijden te willen spreken, acht de schrijver het toch een verootmoediging betrekking kan hebben op bepaalde zonden in het eigen leven. Ik prijs de voorzichtigheid waarmee Westland over dit zo existentiële en tere onderwerp schrijft. Wie met name geroepen is tot het pastoraat onder mensen die de littekenen dragen van gebrokenheid en geschondenheid heeft het afgeleerd om met grote woorden te spreken. Met grote belangstelling heb ik dit evenwichtige boek gelezen en beveel het graag in de belangstelling van vele lezers aan.
L. van Nieuwpoort

W. G. J. van der Sluys, Het land van de Bijbel, 143 blz., ƒ 125,–, uitg. Het Spectrum, Utrecht/Kampen 1986.
De laatste jaren verschijnen er vele boeken met Israël of de Joodse wereld als onderwerp. Deze uitgaven tonen een grote betrokkenheid bij het land, het volk, de staat en zijn geschiedenis en het jodendom zelf. De vraag bij vele van deze uitgaven is echter of deze betrokkenheid ook leidt tot meer aandacht voor de God van Israël. Dit royale en fraai uitgevoerde boek neemt onder al deze uitgaven een geheel eigen plaats in, in het bijzonder omdat juist de God van Israël en Zijn handelen met volk en land centraal blijft staan. De schrijver schetst in de eerste drie hoofdstukken de geschiedenis van land en volk en geeft in kort bestek het ontstaan en de inhoud van de Bijbel weer, mede aan de hand van vele oude kaarten en prenten. De andere twee hoofdstukken beschrijven de geschiedenis van de cartografie en een korte levensloop van de verschillende cartografen. Alle kaarten zijn voorzien van een korte begeleidende tekst, waarin, naast informatie over de kaart zelf, tevens de aandacht wordt gevestigd op vele boeiende details. Het is een boek dat ondanks zijn forse prijs, de belangstelling van een breed publiek waard is.
E. Balk

C. Augustijn e.a., Werken: zin of geen zin. Twaalf theologische visies op arbeid, uitg. Ten Have, Baarn, 176 blz., ƒ 25,–.
Hoogleraren van de faculteit der godgeleerdheid van de Vrije Universiteit hielden een serie colleges over arbeid. Als resultaat daarvan is deze bundel van 12 bijdragen verschenen, onder redaktie van G. Dekker en J. Veenhof Bijzonder interessant vond ik de bijdrge van C. Augustijn: 'Werk moet – Preken over arbeid'. Hij onderzocht een aantal catechismuspreken over het achtste gebod (J. Bastingius, C. van Poudroyen, H. Groenewegen, A. Kuyper) om zo te komen tot een kenschets van het traditionele calvinistische arbeidsethos. Op dit terrein zou verder onderzoek zeer leerzaam zijn, ook ter bestrijding van allerlei karikaturen. De bundel is een wezenlijke, maar op tal van punten kritisch te evalueren bijdrage tot de vorming van een verantwoorde visie op arbeid.

Sytze de Vries, Of liefde gebouwd, woorden die trouw toezeggen en om vertrouwen vragen, uitg. Meinema Delft 1987, 96 blz., ƒ 17,50.
Een bundel met poëtische en liturgische teksten. Formuleringen worden aangereikt voor een huwelijkssluiting, maar ook voor een 'echtscheidingsliturgie' of de verbintenis van twee mannen of vrouwen. Een dichterlijke weerspiegeling van de acceptatie van de moderne moraal.
J. H., V.

Ds. F. J. C. Stolp, Als de dood vroeg komt, omgaan met ernstig zieke kinderen, Kok Kampen, 1986, 103 blz., ƒ 15,90.
Ds. Stolp was tot voor kort werkzaam als ziekenhuispredikant in Groningen. Dit boekje is een neerslag van zijn ervaringen als pastor met (ernstig) zieke kinderen. Hij voert een pleidooi voor het leren verstaan van de eigen beeld-taal waarvan kinderen zich bedienen. Ook het pastoraat aan ouders van zieke en stervende kinderen komt aan de orde. Theologisch is er het een en ander af te dingen op het hier gebodene, in pastoraal opzicht is het niettemin een leerzaam boekje.
J. H., Veenendaal

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen