Boekbespreking

G. L. Born, G. C. den Hertog, W. Steenbergen, Met elkaar verbonden over belijdenis en theologie op de weg van de kerk. Kok Kampen 1987, 98 blz., ƒ 14,90.
Eind 1985 verscheen binnen de Chr. Geref. Kerken een brochure onder de titel 'Verder in vertrouwen'. Deze brochure deed nogal wat stof opwaaien. Sterke nadruk werd gelegd op de veranderingen die in onze cultuur plaatsvinden, wetenschap en techniek zijn in een stroomversnelling geraakt. Het moderne levensgevoel vertoont nihilistische trekken; er worden vraagtekens geplaatst achter de zin van het menselijk leven en handelen, men ziet geen werkelijke verbinding meer tussen God en wereld. De brochure riep op tot gemeenschappelijke bezinning midden in deze cultuurcrisis, luisterend naar Gods gebod en Zijn belofte. Er werd gewezen op het gevaar van een 'theologie van de angst', waarbij de eigentijdse vragen vanuit een vorm van kleingeloof uit de weg worden gegaan. Een aktueel belijdend spreken is nodig, een teruggaan naar de Bron, de Schrift zelf, waarbij dan de belijdenis als 'open venster op de Schrift' een meer ondergeschikte rol zou moeten spelen. Merkwaardige opmerkingen werden er geplaatst over de geldigheid van Gods gebod. Zo werd de hantering van het gebod afhankelijk gesteld van het bestaan van een relatie met God. Toepassing van het gebod zonder meer (dus in een situatie van God-loosheid) zou aan zijn doel geheel voorbij schieten. De uit de schriftgegevens af te leiden norm is niet zondermeer toepasbaar in iedere gebroken situatie. Het gebod Gods kan alleen de eigentijdse situatie raken, wanneer niet star en strak aan oude patronen wordt vastgehouden. Het laat zich verstaan dat één en ander veel vragen opriep, in en buiten de Chr. Geref. Kerken. Op z'n minst is er verduidelijking nodig in de zin van afbakening tegenover allerlei theologische ontwikkelingen in de richting van relativering van de confessie, relationeel schriftgezag, situatieethiek. De auteurs van het hier te bespreken boekje zijn mede-ondertekenaars van genoemde brochure. Ze geven volgens het 'Woord-vooraf' een nadere uitwerking van hun gedachten over enkele zaken die ook in die brochure een rol spelen, overigens geheel op persoonlijke titel en dus niet mede namens de overige ondertekenaars van de brochure. Overigens staan de drie in dit boekje saamgebrachte opstellen niet in direkt verband met de brochure. Het indirekte verband is het pleidooi voor het met elkaar verbinden en op elkaar betrekken van het in Schrift en belijdenis gegevene met de aktuele vragen en ontwikkelingen. Een pleidooi derhalve voor een tijdbetrokken, een 'kontekstuele' gereformeerde theologie.
Drs. W. Steenbergen geeft enkele notities over belijden en belijdenis in het Nieuwe Testament. Er is voortgang en variatie in het belijden. Er is ook de grote constante: het belijden van Jezus Christus, van Wie de Schriften getuigen. Er dient eenheid te zijn in de kern van het belijden, maar op allerlei ondergeschikte punten mag men elkaar niet afschrijven en verketteren. De tendens van deze bijdrage een roep om ruimte voor variatie en dynamiek in het belijden door concentratie op de kern van het belijden.
Drs. G. C. den Hertog geeft enkele overwegin gen over de tijdbetrokkenheid van Schrift, belijdenis en theologie: deze is niet zozeer een nood als wel een deugd. 'Echte trouw aan de belijdenis bestaat daarin, dat men altijd weer opnieuw hoort naar het Evangelie en bereid in een 'ogenblik van waarheid' te zeggen waar het vandaag vanuit het Evangelie voor de kerk op aankomt' (blz. 57). Bij deze opdracht wil de schrijver met hart en ziel betrokken zijn. Als schrikbeeld staat hem voor ogen een lamleggen van de dogmatische bezinning 'door de belijdenis te hanteren als een tijdloze, verzelfstandigde waarheid, zodat de enige interessante vraag is of een bepaalde opvatting met de belijdenis in overeenstemming is…' (blz. 62), Intussen is dat wel een buitengewoon interessante vraag in een kerk die niet alleen belijdend getrouw, maar ook belijdenisgetrouw wil zijn. Dit accent ontbreekt teveel bij Den Hertog, hoeveel diepborende beschouwingen hij anderzijds ook naar voren brengt. In de bij drage van G. L. Born tenslotte treft de nauwe aansluiting bij wijlen W. E. Verdonk. Dat bevreemdt toch wel, gezien de barthiaanse achtergrond en maatschappijkritische positie van deze hervormde kerkelijk hoogleraar. Born schrijft op goede wijze over de structuur van het gebod en de draagkracht van de gehoorzaamheid, maar gaat helaas niet expliciet in op de vragen rond de verhouding van gebod en situatie die de brochure van 1985 had opgeroepen. Zo is dit een interessant boekje met vele goede inzichten, dat niettemin iets onbevredigends heeft: er is meer gereformeerde klaarheid en belijndheid gewenst!
J. H., V.

Dr. A. v. Brummelen, Meditatief leven, Reformatiereeks 20, uitg. Kok Kampen, 68 blz., ƒ 13,90.
Dit is in de onder ons bekende serie wel een bijzonder 'nummer'. In zijn wat archaïserende, maar stijlvol taaleigen roept dr. v. Brummelen op tot de beoefening van de kunst van het mediteren. Hij wil daarbij niet misverstaan worden als zou hij ons op de weg van de oosterse spiritualiteit willen lokken. De gevaren daarvan worden duidelijk aangewezen. Maar er is een verantwoorde en zinvolle 'westerse' vorm van meditatie die recht doet aan het onderscheid tussen Schepper en schepsel, alsook aan de individualiteit van de persoon. Dit boekje dient niet vluchtig doorgebladerd, maar rustig gelezen, herlezen en overwogen te worden. Daarbij wil het de lezer uitnodigen tot een bepaalde levenspraktijk of beter: een levensritme. Soms had ik de neiging een en ander als wat onwerkelijk, wereldvreemd en praktisch niet realiseerbaar van mij af te schuiven. Dan weer moest ik het bijbels gelijk van de schrijver erkennen. Geestelijk leven vraagt om geestelijke oefening, orde en regelmaat. Er ligt in dit boekje een stil appèl dat verdient gehoord en ter harte genomen te worden.

J. H.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen