Links antisemitisme

Het antisemitisme is een verschijnsel, dat de eeuwen door mensen en groepen van mensen bevangen heeft. Er zijn ook in christelijke kring bewúst antisemitische opvattingen geweest, soms gebaseerd op interpretatie van bepaalde Schriftgegevens ('Zijn bloed kome over ons en onze kinderen'). Er zijn in niet-christelijke kring antisemitische ideologieën geweest. Er zijn soms ook ongedefiniéérde antisemitische uitingen en uitlatingen geweest. Wat dit laatste betreft kan men denken aan bepaalde voetbalrellen in Amsterdam, waarbij antisemitische leuzen werden geslaakt. Daaruit bleek hoe smeulend antisemitisme onder het volk aanwezig kan zijn en bij brandhaarden opeens kan opvlammen.
Het is niet eenvoudig om de achtergrond van antisemitisme precies te peilen. Maar ongetwijfeld speelt daarbij een rol, dat het joodse volk de eeuwen door, gedurende ongeveer tweeduizend jaar verstrooid is geweest, waarin toch een soort straf werd gezien. Bovendien bleken joden hun omgeving vaak te slim af te zijn, zodat ongetwijfeld ook jaloezie wel een rol heeft gespeeld. Ten diepste zit echter dunkt me achter het antisemitisme het feit dat het joodse volk in de Schrift als het verkoren volk is gestempeld, verkoren om de Messias voort te brengen, verkoren om bij uitstek draagster te zijn van Gods Openbaring. Het is met name dáárom geweest dat Hitler het vaste voornemen had dit volk totaal te vernietigen. Hij waande zich de door 'de Voorzienigheid' bij uitstek verkorene, zoals hij in 'Mein Kampf' opmerkt, en duldde daarom geen ander, ook geen vólk dat op die kwalificatie aanspraak maakte of recht had.

Het fascisme heeft zo in deze eeuw 'naam' gemaakt en is het nooit meer te vergeten toonbeeld van antisemitische gruwelen geworden. Antisemitisme is als zodanig in onze eigentijdse geschiedenis dan ook vooral een 'rechts' verschijnsel geweest. En in de Tweede Wereldoorlog heeft ook 'links' zich fel gekant tegen deze gruwel van onze cultuur en heeft mede de strijd aangebonden tegen deze mensonterende ideologie.
Wie van de geschiedenis niet heeft geleerd is intussen gedoemd deze opnieuw te beleven. Dat mag juist ook vandaag, nu antisemitisme weer allerwegen de kop opsteekt, wel worden beseft.

Van linkerzijde
De tragiek van de geschiedenis is intussen dat het antisemitisme vandaag – of men het weten wil of niet – bij uitstek gevoed wordt van linkerzijde. Ik besef dat ik door dit zo te stellen fiolen van toorn oproep. Maar het is dunkt me niet anders. Het is al weer een aantal jaren geleden dat de Verenigde Naties een anti-zionisme resolutie hebben aangenomen, waarin werd uitgesproken 'zionisme is racisme'. Het zionisme is de beweging, begonnen in de vorige eeuw onder leiding van Theodor Herzl, met als inzet de terugkeer van de joden uit de verstrooiing naar 'een nationaal tehuis'. Aanvankelijk mocht dat ieder land zijn (gedacht werd bijvoorbeeld aan Oeganda) maar later brak de overtuiging door dat de terugkeer moest plaats vinden naar het land van de vaderen, het oude Palestina. Wanneer nu de VN verklaren dat zionisme racisme is dan ligt daarin de ontkenning opgesloten dat het joodse volk nog recht heeft op een land. Deze VN resolutie is een rechtstreekse aanval op het volk. Want wat is een volk zonder land?

De VN resolutie staat inmiddels niet los van de arabische aggressie tegenover Israël. De afgelopen tijd heb ik bestudeerd hoe het verbond functioneert onder de arabische christenen. Men komt daar de opvatting tegen dat het volk Israël met het voortbrengen van Jezus als de Messias zijn roeping in de geschiedenis heeft vervuld en daarmee heeft opgehouden een volk te zijn. Hier krijgt een resolutie als door de VN aangenomen ook nog eens een keer een christelijke duiding.

Verscherping
Wanneer ik echter spreek over toenemend links antisemitisme dan bedoel ik dat vooral de laatste jaren, ook onder ons volk, de sympathie voor de Palestijnen geducht is toegenomen. De Palestijnen zijn vandaag de underdog en Israël is de grote onderdrukker. Met name na de libanonoorlog, speciaal de gebeurtenissen in de palestijnse kampen Sabra en Shatila is de pro-palestijnse, anti-Israël houding bij velen toegenomen. Met name in links-politieke kringen is zo een anti-Israël hetze ontstaan, die naar mijn overtuiging uitloopt op toenemend links antisemitisme.

Ik laat er geen enkel misverstand over bestaan dat de problematiek van het palestijnse volk ronduit dramatisch is. Maar waar ligt de oorsprong daarvan? De hele arabische wereld, inclusief de leiding van de palestijnen, heeft zich in 1948 verzet tegen een verdelingsplan in het Midden Oosten met daarin een plaats voor Israël én voor het palestijnse volk. En nu krijgt Israël de zwarte Piet toegespeeld.
Voortdurend is Israël belaagd door de omringende vijanden. Met name vanuit Libanon werd Israël bestookt. En toen Israël een keer goed terugsloeg en de vijand van de grenzen verdreef was Jeruzalem in last.
Ik heb er ook geen enkele moeite mee te zeggen dat het (door Israël toegelaten) optreden in Sabra en Shatila verschikkelijk is geweest. Maar de merkwaardige loop der dingen is geweest dat Israël sindsdien de Hitlerperiode wordt voorgehouden. Israël zou uit zijn op vernietiging van het palestijnse volk, zoals Hitler uit was op vernietiging van het joodse volk. Waar is dit dan ooit uitgesproken en gepraktiseerd? En hoe kan men dit, gegeven de kleinschaligheid van die ramp, wat overigens niet in mindering komt op de ernst ervan, volhouden? Als het gaat om uitroeiing van een volk dan moeten we bij het handvest van de PLO zijn, waarin uitdrukkelijk staat dat Israël de zee in moet worden gedreven. Wie met de PLO sympathiseert moet wel weten met welke idealen hij sympathiseert.
Natuurlijk schreeuwt de situatie, waarin het palestijnse volk verkeert, om een oplossing. Maar tot heden bleken de palestijnse leiders ver-leiders te zijn.

Kerend getij
Dezer dagen las ik een boekje, getiteld 'Israël: een blanco cheque?', waarin joden uit Nederland die politiek links georiënteerd zijn – dat zijn joden overigens vaak – hun gevoelens uitschrijven over de ontwikkelingen de laatste jaren in Nederland. Men treft enerzijds hartstochtelijke afkeer en dus ook diep hart-zeer aan om wat in Libanon gebeurde. Maar anderzijds is de telkens terugkerende vertwijfelde klacht dat vandaag in links-politieke kring een anti-Israël houding is gegroeid en dat daardoor latent antisemitisme wordt gevoed. Wie zou dit ontkennen? Het tij is in Nederland flink gekeerd. Weliswaar staat Nederland in Israël nog altijd als vriend te boek. Maar een pro-palestijnse houding heeft breed om zich heen gegrepen.

Ook binnen de kerken is grosso modo het tij gekeerd, of kéért op z'n minst het getij. De Palestijnen zijn 'underdog' geworden en Israël wordt daardoor het bokje. Het wordt tijd dat we met name ook in de kerken de diepe wortels van het antisemitisme opnieuw onderkennen, zeker waar het nu van links komt. In de kerken heeft de bevrijdingstheologie sterke aansluiting bij links-politiek denken. De underdog is, daarin de bevoorrechte. Daarvan plukt Israël vandaag de wrange vruchten.
Intussen blijft recht overeind staan dat, wanneer Israël zich misdraagt in het geding in het Midden Oosten, men de eigen profeten tégen krijgt. Eén van Israëls groten heeft gezegd: Israël zal niet worden als andere volken. Israël is natuurlijk uit menselijk oogpunt gezien wél een volk als andere volken. Het staat onder dezelfde profetische kritiek. Het behoort zelfs vanuit de eigen profeten het best te weten wat recht en gerechtigheid is en weet ook uit de geschiedenis te goed hoe dat recht jegens haarzelf met voeten vaak getreden is. Maar van de weeromstuit wordt van Israël vandaag gevraagd wat men van andere volkeren niet vraagt of wat men zelfs gedoogt, en dan ten gunste van de wandaden van de PLO. De bevrijdingstheologie voedt hier, méér dan naar mijn diepste overtuiging ook in de kerken en kerkelijke organen wordt beseft, herlevend antisemitisme. Anders dan het antisemitisme dat de eeuwen door gericht was op joden en groepen van joden in de verstrooiing. Nu gericht op Israël als volk in een land met een staatkundige ordening. Een volk dat nog slechts veertig jaar weer als volk kan wonen in een land en dat intussen van vele zijden belaagd wordt. De joden zijn nog slechts korte tijd uit de vernietigingskampen maar de vernietigingskampen zijn nog niet uit de joden.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen