Global bekeken

Alle mensen… wat een boek. Dat is het thema van een tentoonstelling ter gelegenheid van '35 jaar Statenvertaling' van 24 september 1987 tot 18 januari 1988 in het Bijbels Museum te Amsterdam (Herengracht 366). In een daarvoor ontworpen folder staat het volgende.

'Alle mensen, wat een boek!
De invloed van de (Staten)bijbel op de Nederlandse cultuur en samenleving is zo groot, dat iedereen ermee te maken heeft, overal komt men het Boek tegen.
Verrassing daarover ligt besloten in de titel van een tentoonstelling, waarin deze invloed van de bijbel wordt geschetst. De tentoonstelling is van 24 september 1987 tot 18 januari 1988 te bezichtigen in het Bijbels Museum te Amsterdam.
Na een inleiding, met een korte schets over het ontstaan van de Statenvertaling, volgen negen onderwerpen:

Bijbel en overheid
In Amsterdam is – evenals in sommige andere steden – de Mozes en Aäronstraat, de straat tussen stadhuis en kerk. Mozes als voorbeeld van het wereldlijk gezag, Aäron het geestelijk gezag verbeeldend. Salomo wordt in rechtszalen als voorbeeld van de wijze rechter uitgebeeld.
Op de gulden staat als randschrift "God zij met ons", de dominee mag een huwelijk pas inzegenen als het burgerlijk huwelijk gesloten is en op zondag is er geen sterreclame. Er is een wisselwerking – maar ook een spanning – tussen bijbel en overheid.

Bijbel en kerk
De bijbel staat centraal in de protestantse eredienst. Van de wieg tot het graf spelen bijbel en kerk een belangrijke rol in het leven van veel mensen. Doop, belijdenis, avondmaal, de kerkgang, huwelijk en begrafenis zijn de onderwerpen die hier aan de orde komen.

[Tekst afbeelding: De doop bij de gerformeerden (B. Picard, ca 1735).]

Bijbel en thuis
In veel Nederlandse huizen speelde en speelt nog steeds de dagelijkse voorlezing uit de bijbel een grote rol. Oude familiebijbels laten zien hoe geboorte, huwelijk en dood worden opgetekend. Op tal van gebruiksvoorwerpen komen afbeeldingen van bijbelse verhalen of bijbelteksten voor.

Tekst afbeelding: 'Salomo's oordeel' (Tegeltableau, ca 1800)]

Bijbel en opvoeding
Niet alleen thuis en in de kerk, maar ook op school, zondagsschool, catechisatie en jeugdvereniging komen veel Nederlandse kinderen metde bijbel in aanraking. Kinderbijbels, prentbijbels, schoolboekjes en pedagogische tractaten. De catechismus, wandplaten, herinneringen aan de jongelingsverenigingen en toverlantaarnplaatjes met bijbelse voorstellingen zijn hier te bewonderen.

Bijbel en taal
"Een goede buur is beter dan een verre vriend". Nog dagelijks gebruiken we uitdrukkingen die aan de statenvertaling zijn ontleend. Bovendien heeft de statenvertaling belangrijk bijgedragen tot eenheid in de Nederlandse taal.
Tal van schrijvers en schrijfsters hebben de invloed van de bijbel ondergaan en zijn er door geïnspireerd; tot op de dag van vandaag.

Bijbel en scheepvaart
"Geen schoner les/En meer van kracht/Dan Micha zes/En wel vers acht", stond er op de UK29. Ook in takken van beroep, zoals de scheepvaart, zijn invloeden van de bijbel aan te wijzen. Zowel binnenvaart, visserij als grote vaart laten er voorbeelden van zien. Eeuwenlang werd aan boord "De Godvrezende Zeeman" gelezen. Bijbels werdenmet het VOC-monogramversierd.

Bijbel In den vreemde"Boekoe Hasoedoengan ni roha", heet de kinderbijbel van W. G. van der Hulst In het Maleis. Overal ter wereld vestigden zich Nederlanders en zij namen vaak hun (staten)bijbel mee. In Indonesië, Sri Lanka en de Verenigde Staten volgen wij het spoor terug met foto's, schilderijen, correspondentie en vertaalde bijbels.

Bijbel en kunst
Veel beeldende kunstenaars lieten zich door de bijbelse verhalen inspireren. Een grote collage – op zich weer een kunstwerk – laat dat duidelijk zien.

Statenbijbels
Mooie en eenvoudige, kleine en grote, met of zonder prenten of sloten. Miljoenen statenbijbels zijn er in de afgelopen 350 jaar van de persen gerold. Een klein deel laten we hier zien. Daarbij vertellen we wat meer over de geschiedenis van deze vertaling.

Maar er is meer
Educatieve opdrachten, een lesbrief én onze permanente expositie over de bijbel in Nederland. De Statenvertaling is een felicitatie waard!'

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de bekende christelijke dichter Willem de Mérode, pseudoniem voor Willem Eduard Keuning, geboren werd. Men leest allerwegen artikelen, met daarbij gedichten over hem. In het Hervormd Weekblad troffen we een gedicht aan waaruit blijkt hoe de Mérode ook oog had voor concrete misstanden. We laten hier een gedicht volgen, dat door alle tijden heen actualiteit heeft.

'Wanneer de pastor in zijn preek
zegt: broeders, wij zijn allen zondig!
Erkent men dit terstond volmondig!
en wordt van binnen even week.
Maar wee hem, als hij ergens komt
en op 't geringst gebrek durft doelen.
Dat kwetst 't intiemste boersch gevoelen.
"Domenie", zegt hij: "'k sta verstomd!
Moet ik door jou in opspraak raken?
Om zo'n onnoozie vodderij!
Kijk liever eens op meesters lei.
Die heeft nog heel wat schoon te maken".
Meteen begint de vrouw te kijven,
(maar schenkt wat koffie en geeft koek):
"Staat er niets van jou in Gods Boek?
Ik kan bij jou niet kerken blijven".
Hij steekt de hand diep in zijn broek
en rammelt even met de schijven.'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen