Global bekeken

Ds. K. F. W. Borsje te Eethen en Drongelen schreef onderstaand stukje voor het kerkblad 'Voetius' in het land van Altena en Heusden. We laten het ook hier volgen. Het is een 'Klein reisverhaal'.

'Wij waren deze zomer in Normandië. Om precies te zijn: aan de invasiekust. leder dorp en iedere stad heeft wel zijn eigen herinneringen, eigen monument, eigen vlaggen van de geallieerden in de buurt van het strand. Ik wil u vertellen van een dag met heel uiteenlopende indrukken. Wij hadden besloten die dag naar het invasiestrand in Arromanches te gaan kijken. Dat is heel interessant. Heel duidelijk zijn de overblijfselen van de kunstmatige invasie havens nog te zien. Men komt onder de indruk van de geweldige krachtinspanning, die men zich getroost had om aan land te komen. In diverse musea wordt uit de doeken gedaan hoe dat allemaal in zijn werk ging. Er waren veel bezoekers, die het hele gebeuren weer of voor het eerst op zich in lieten werken. Soms had je het idee, dat de herinnering aan de juni-dagen van 1944 een touristische attraktie was geworden.
Wij waren vrij snel uitgekeken en gingen verder. Aan een weggetje het binnenland in lag een begraafplaats. Witte kruisen keurig In het gelid. Hier waren niet veel mensen. Hier merkte je echter wel, dat bij de oorlog niet alleen caissons, bunkers, aanvoerlijnen, bommenwerpers, bezettingstroepen en bevrijders betrokken waren, maar vooral ook mensen. Jonge mensen, die gestorven waren in het onmenselijke geweld. Je schrikt: bij de kust zou je voor de moed en het technisch kunnen nog bewondering kunnen krijgen. Maar hier besef je plotseling dat het om mensen gaat.
Die avond zat ik voor de tent wat na te mijmeren over wat we die dag hadden gezien. Tegelijkertijd probeerde ik op de radio het weerbericht te vinden. Al draaiende aan de knop hoorde ik plotseling bekende muziek. Schokkend bekend, mag ik wel zeggen. Het was Vera Lynn, de bekende zangeres uit oorlogstijd: 'From the time you say goodbye…' Ook dat herinnert aan de oorlog. Muziek om op te beuren. Want die functie had dat in die tijd zeker. De derde kant van de oorlog. Met elkaar de moed erin houden. Drie heel verschillende indrukken. En dat op een en dezelfde vakantiedag. En dat terwijl ikzelf de hele oorlog niet eens heb meegemaakt.
Oorlog is mensenwerk. Gruwelijk. Dit korte verslag wil wat indrukken weergeven. Meer niet. Die indrukken zijn speciaal bedoeld voor mensen van na 1945. die het net als ik niet hebben meegemaakt. Om na te denken: hoe kijk ik eigenlijk tegen oorlogvoeren aan? Welke indruk overheerst bij mij? Geweldig knap, de schrik van de begraafplaats of het mooie van de bekende muziek, het gezellige?
Dit reisverhaal heeft ook een vraag voor de ouderen: Wilt u blijven doorvertellen, wat dat is: oorlog. Opdat wij ervan zouden leren. Op een van de gedenktekens stond in het frans: 'Mijn God, laat het nooit weer gebeuren'. Alleen daarom al.

In Oude Niedorp staat een kerk die de naam ruïnekerk draagt. Gezien de aktiviteiten die er plaats vinden doet de kerk haar naam 'eer' aan. Hier volgt een stukje uit de Schager Courant.
'In de ruïnekerk te Oude Niedorp wordt zondag 28 juni een culturele triathlon gehouden met een expositie, Balinese dansen, buikdansen enz. Het programma begint om elf uur met een openingswoord door Hans Leijdekkers "en een dansende dominee". Om één uur treedt het marionettentheater Bolderik op, om twee uur gevolgd door Balinese dansen en om twintig over twee door de Spaanse dansgroep Los Alegres. Het buikdansen door "Apolonia" begint om kwart voor drie. Het bewegingstheater Amsterdam is te zien vanaf tien over drie. Jazz-funktion begint een theeconcert om vier uur. Aan de culturele dag is een expositie gekoppeld waarop werk is te zien van diverse kunstenaars uit deze omgeving en van ver daar buiten. Evert Arendman uit Wieringerwaard laat er wandkleden zien en zijn plaatsgenoot Siem Wardenaar is er present met beelden, Jac Dubbeld uit Barsingerhorn stelt aquarellen ten toon.'

In 'Over en weer', maandblad van de Hervormde gemeente te Lekkerkerk, legt ds. G. H. Plantinga (vrijzinnig) voor de gereformeerden uit wat 'vrijzinnigen' nu precies zijn. Hij ziet hen kennelijk ook in de Gereformeerde Kerken van vandaag.

'Als we aan de Ned. Herv. Kerk denken, moeten we van oudsher aan richtingen hierin denken, die nu modaliteiten heten. We kennen daarin Gereformeerde Bonders, confessionelen, Middenorthodoxen en Vrijzinnigen; in de loop van de tijd zijn hierin verschuivingen gekomen en er zijn ook een aantal leden, die niet tot een van deze groepen gerekend willen worden. Er zijn ook nieuwe groepen aan het ontstaan.
In de Gereformeerde Kerk kende men vroeger niet zulke modaliteiten; in onze tijd zien we ook in deze Kerken een grote verscheidenheid aan "geloofstypen" opkomen. In elk geval betekent op weg naar hereniging: een op weg gaan met allen die tot die Kerken behoren, behalve als ze zichzelf buiten willen sluiten van de "Samen-op-Weg"-processen. Dus ook met de vrijzinnige. Landelijk gezien heeft de Vereniging van Vrijz. Hervormden zich uitgesproken voor het "Samen-op-Weg"-proces.
Wat beweegt de vrijzinnigen?
1. Van oudsher zijn ze bezig met de vragen van de achtergronden van de bijbel en de betekenis van de bijbelse boodschap voor het hedendaagse leven. Tegelijk beziet men de bijbel op de achtergronden, de oude culturen, enz. In de uitgave van de Gereformeerde Synode "God met ons" vinden we een aantal uitspraken ten aanzien van bijbelgezag terug die vroeger gemeengoed bij de vrijzinnigen waren.
2. Vrijzinnigen zijn altijd geboeid geweest in de vragen van geloof en natuurwetenschap. Bijv. in de vragen van "schepping en evolutie". Over deze vragen heeft bijv. ook de onlangs met emeritaat gegane prof. dr. J. Lever van de VU geschreven in "Waar blijven we", een bioloog over de wording van deze aardse werkelijkheid.
3. Vrijzinnigen zijn geïnteresseerd in de wereldgodsdiensten en hebben zich beziggehouden met de vragen van de verhouding van christelijk geloof en andere godsdiensten. In Geref. kring is prof. Wessels van de VU een man die een uitermate goed kenner is van de Islam, ook vanuit de vragen die dat aan de christenen stelt.
4. Vrijzinnigen hebben zich afgevraagd: 'Wie is Jezus nu werkelijk geweest? In de vorige eeuw zijn er mensen geweest, die Jezus uitsluitend als "een goed mens" zagen (in de rij van andere groten, zoals Plato enz.) en daarnaast spraken over "de Christus van het geloof". In de theologie van de 20e eeuw van vrijzinnigen gaat men uit van Jezus als de Christus; tegelijk legt men grote nadruk op het menselijke in Jezus. In "Rondom het Woord" van de NCRV vindt u de problematiek waarover het hier gaat terug in de uitgave "Wie is Jezus"?
5. Vrijzinnigen hebben altijd grote nadruk gelegd op de verbinding van geloof en leven. Wat je belijdt moet je ook in het leven proberen uit te dragen. Als dat niet gebeurt is de inhoud van het geloof niet echt levend voor de betrokkene. De vrijzinnige mens zal altijd oog willen hebben voor de echtheid van het geloof van de ander, al is dat verschillend van de wijze waarop hij/zij het beleeft. Er zou veel meer te noemen zijn, maar ik beperk me tot deze hoofdpunten. Deze hoofdpunten laten zien dat de vraagstellingen vanuit vrijzinnige kring ook in bredere kring zijn gaan leven. Bij een verdere uitwerking zijn ook punten te noemen die vragen t.av. de vrijzinnigen oproepen. Maar wanneer bovengenoemde hoofdpunten goed worden beschouwd kan men zich afvragen of niet vele leden van de Kerken hiermee bezig zijn, zonder zich specifiek vrijzinnig te noemen. Een levende gemeente is steeds bezig met de vragen van geloof en leven in deze tijd. In de Ned. Herv. Kerk zijn naar mijn schatting 1600 gemeenten waarvan plusminus 75 specifiek vrijzinnige gemeenten. Er is een veel groter aantal waarbinnen een grote verscheidenheid aan geloofsopvattingen leeft. Zij allen willen tot de Kerk behoren en in de Ned. Herv. Kerk hebben ze zich het meest thuis gevoeld. Waar landelijk "Samen-op-Weg gaan" betekent met allen die tot de beide Kerken behoren en zich niet aan het Samen-op-Weg-proces willen onttrekken, moeten we rekening houden met alle geloofsmodaliteiten, zoals die er zijn en wellicht nog zulten ontstaan.'

In de Hardenwijker kerkbode laat ds. P. L. de Jong te Nunspeet zijn lezers delen in 'een stukje ergernis' en wel over het dagblad Trouw. Hier volgt zijn ontboezeming.

'Wees gerust, het gaat niet over Nunspeet. Nee, het gaat over de ochtendkrant, die nu al haast 20 jaar een vast onderdeel vormt van mijn ontbijt Trouw bedoel ik.
De laatste tijd smaakt mij die nauwelijks meer. Te links? denkt u misschien. Om eerlijk te zijn is dat niet het punt De verslaggeving over politieke vraagstukken vind ik doorgaans heel verantwoord. Nee, het gaat mij om de kerkelijke pagina.
Al sinds jaren pagina twee, is dat in de laatste winter pagina tien geworden, omdat de kerk meer in het hart van de krant moest komen, zo werd lezers meegedeeld. Verder zou er niets veranderen. Nu, dat bleek anders. Ik heb dr. F. de Graaff – onder ons wel bekend – eens horen uitleggen, dat 10 het getal van de mens zou zijn. Dat is nu ook met de handen te tasten: de meeste kolommen worden gevuld met alle debacles, die zich binnen de R.K. kerk afspelen en de bekende cabaretier Jos Brink schrijft stichtelijke stukjes bij de heilsfeiten, daarbij bepaalde roomse heiligen dagen niet vergetend. Neem het hem eens kwalijk!
Ik laat dat nu maar voor wat het is. Mijn ergernis, werd onlangs vooral opgewekt door een verslag van de jaarlijkse zendingsdag van de GZB in Driebergen. Daarin vond ik een beschrijving van de aanwezigen, die getypeerd werden met "vrouwen, wit van het binnen zitten en zacht van het zorgen en mannen met verweerde koppen van het buiten zijn." Een vrouwelijke redakteur had dit opgemerkt. Alleen maar een aardige omschrijving? Ik kon er niet om lachen, omdat je het zelden beleeft zo minzaam weggezet te worden. Alsof de mensen aan de rechterkant van onze kerk in een natuurreservaat leven. Na alle kritiek op rechts komt nu blijkbaar de fase van minzaam gedogen. Jammer van een krant en een kerkredaktie, die zoveel jaren voor een behoorlijke verslaggeving zorgde. Eigenlijk kijk ik alleen nog naar de stukjes van A. J. Klei. Die kan er ook wat van, maar die weet in elk geval hoe onze kerk in elkaar steekt. Met het bedanken voor Trouw wacht ik daarom nog even totdat hij met de VUT gaat. Helaas zijn er geen handboeken, waarin je kunt naslaan hoe oudkerkelijke redakteuren zijn en in wat voor kranten en krantjes zij al zo geschreven hebben. Dat moet hij zelf maar eens doen, in zijn laatste stukje. Waarschijnlijk ook de laatste keer dat Trouw bij mijn ontbijt ligt.'

'De zondeval van de kunstenaar', aldus een stukje geïnspireerd door het begin van het boek Genesis en dan geactualiseerd, van de hand van Joop Klein in het blad Opbouw van de Nederlands Gereformeerde Kerken.
'De Muze nu was de listigste van alle godheden die de Griekse Oudheid had voortgebracht, en zij zei tot de kunstenaar:
– God heeft zeker wel gezegd:
Gij zult in het geheel geen kunstwerken scheppen?
Toen zei de kunstenaar tot de Muze:
– Ik mag alle gaven die God mij gegeven heeft gebruiken om Hem daarmee te eren.
De Muze echter zei tot de kunstenaar:
– Werp het juk van u af en ge zult als God zijn:
hoog verheven boven goed en kwaad, scheppend met uw hand wat uw hart tot stand wil brengen. En de kunstenaar zag dat alles wat zijn hart voortbracht begeerlijk was om daardoor machtig te worden, en hij wierp het juk van zich af. Toen werden zijn ogen geopend, en hij zag:
er is geen God,
er is geen Muze,
alleen Ikzelf en de Rede.
Maar toen hij beter keek, was er ook geen Rede,
alleen hijzelf:
naakt,
opbrandend,
één schrede van de Dood,
die bleef.
En hij schreeuwde, maar er kwam geen antwoord.
Er klonk geen geluid van voetstappen in de Hof.'

Op donderdag 24 september a.s. hoopt aan de Rijksuniversiteit te Utrecht te promoveren tot doctor in de theologie drs. W. J. op 't Hof, hervormd predikant te Ouddorp. De titel van het proefschrift is 'Engelse piëtistische geschriften in het Nederlands, 1598-1622'. Promotor is prof. dr. O. J. de Jong. We feliciteren de a.s. promovendus van harte met de voltooiing van deze studie en wensen hem een goede promotie toe.
Deskundigen beweren dat dit 731 pagina's tellende proefschrift (bij boekhandel Lindenberg te Rotterdam uitgegeven) het lijvigste is dat ooit, aan de Utrechtse faculteit werd verdedigd. Hoe dit ook zij, het gaat hier om een omvangrijk werk. We hopen van harte dat drs. Op 't Hof zijn studie ook verder dienstbaar zal kunnen maken aan kerk en gemeente en spreken de wens uit dat hij ook verder als gedoctoreerde, kerk en gemeente en de gereformeerde theologie op vruchtbare wijze mag dienen.

Van de 24, voor ieder verstaanbare en leesbare stellingen, noemen we de volgende.

Het geboortejaar van het Nederlandse Piëtisme als stroming is 1588; dat van de Nadere Reformatie als groepering is 1608.

Reformatie en Nadere Reformatie verschillen niet wezenlijk van elkaar.

De Nadere Reformatie is op diverse punten te prefereren boven de Reformatie.

Personen die hun kerkelijk onderdak buiten de Vaderlandse Kerk vinden en zich als geestelijke nazaten van de Nadere Reformatie beschouwen, mogen zich wel afvragen of dit laatste terecht is.

Binnen het gereformeerd protestantisme waren de piëtisten het meest katholiek.
Een echte protestant wil liever vandaag dan morgen terug naar de Moederkerk.

De overheid zou de archiefdiensten moeten verplichten om alle oude werken die in hun ressort zijn verschenen of gedrukt te verzamelen.

ledere vorm van wettelijke organisatie van een richting of groepering binnen de Nederlandse Hervormde Kerk is strijdig met het gewoon hervormd zijn.

De intentieverklaring met betrekking tot Samen-op-Weg is het begin der beëindiging van de identiteit der Nederlandse Hervormde Kerk.

Hoewel het aanbeveling verdient dat een dienaar des Woords in het zwart is gekleed, behoort hij niets zwart te doen.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen