De Heilige Geest, Zijn werk, vruchten en gaven (I)

1. Inleiding
Handelingen 2 is het machtige hoofdstuk uit de Bijbel over de Heilige Geest. In 47 verzen wordt ons verteld hoe de Geest van God neerdaalt in Jeruzalem, mensen tot geloof in Christus brengt, hen vernieuwt en de eerste christelijke gemeente te Jeruzalem doet geboren worden. Deze uitstorting van de Heilige Geest is een heilsfeit, net zoals de geboorte en de opstanding van Jezus. Deze uitstorting is daarom eenmalig; een herhaling zou een miskenning betekenen van Gods heilsdaden, evenals dat met een herhaling van de geboorte of opstanding van Jezus zo zou zijn.
De Geest is voor eens en voorgoed uitgestort. De kracht ervan strekt zich uit tot de voleinding der wereld. Op Pinksteren is de Heilige Geest als een waterval naar beneden gekomen en stroomt sindsdien als een machtige rivier door de wereld en waar het water van de Geest stroomt ontstaat leven, daar is de kerk.
Er is dus geen kerk zonder de Heilige Geest. In artikel 8 van de Apostolische Geloofsbelijdenis belijden we: ik geloof in de Heilige Geest. In artikel 9: ik geloof in een heilige algemene christelijke kerk. Deze volgorde is onomkeerbaar. Er is geen kerk zonder de uitstorting van de Heilige Geest. Daarom is het onderwerp van vanavond van groot belang. Wij als ambtsdragers in de kerk kunnen eenvoudig niets uitrichten zonder de Heilige Geest. Laten we daarom in dit besef en in deze persoonlijke betrokkenheid op het onderwerp nadenken over de Heilige Geest, over zijn werk, zijn vrucht en zijn gaven aan de gemeente. De titel van het onderwerp doet ons een duidelijke indeling van het onderwerp aan de hand.
a. De Heilige Geest als God.
b. Het werk van de Heilige Geest.
c. De vruchten van de Heilige Geest.
d. De gaven van de Heilige Geest.

2. De Heilige Geest als God
Op de catechisatie hebben we geleerd dat de Heilige Geest de derde persoon is in het goddelijke wezen, naast de Vader en de Zoon. Calvijn zegt dat daarmee wordt bedoeld dat de Heilige Geest iets 'eigens' heeft, dat de Heilige Geest onderscheidt van de andere twee personen in de drieënige God. Een onmededeelbare eigenschap (Inst. 1.13.6).
Het is duidelijk dat we daar direkt mee uitspreken dat de Heilige Geest voluit God is. Wij dienen dat goed te beseffen. Wij denken over Gód na. Wij dienen dat dus met grote eerbied en ontzag te doen. De Heilige Geest dient door ons aanbeden te worden.
Er zijn er die de Heilige Geest geheel trekken in het menselijke vlak en Hem zien als een onpersoonlijke macht, een variant op de menselijke geest; maar zo spreekt de Schrift niet over de Heilige Geest. Er zijn anderen die zoals de filosoof Hegel de Heilige Geest zien als de wereld-geest; een principe in de geschiedenis, dat zich langs een geleidelijke weg ontwikkelt tot steeds hogere vormen van bestaan en zó tot zichzelf komt. Nee, zeggen we met Athanasius (art. 6): De Heilige Geest is God en heeft gelijke goddelijke macht, gelijke eer en gelijke eeuwige heerlijkheid als de Vader en de Zoon.
Bovendien geloven we dat de Heilige Geest als God een Persoon is, die aangeroepen kan worden, zoals we doen in de Avondzang: 'O Geest zend uwen troost ons neer'. Nadenken over de Heilige Geest betekent dan ook dat het allemaal heel 'persoonlijk', existentieel toegaat. Men heeft het eigene van de Heilige Geest wel als volgt omschreven: de Vader is God boven ons (Gods regering, enz.), de Zoon is God voor ons (Zijn kruis) en de Heilige Geest is God in ons (inwoning in ons hart).
De Heilige Schrift is vol van de Heilige Geest, d.w.z. dat de openbaring van God aan ons mensen vol is van de Heilige Geest. Vanaf Gen. 1 : 2, waar we lezen dat de Geest Gods zweefde op de wateren tot Openb. 22 : 17, waar we lezen dat de Geest en de bruid zeggen: Kom Heere Jezus.
De Schrift is niet alleen door de Heilige Geest geïnspireerd, zodat er geen Schriftopenbaring denkbaar is zonder de Heilige Geest, maar die openbaring is zelfopenbaring van de drieënige God, ook dus van de Heilige Geest. In de heilsgeschiedenis, in Psalmen en Profetieën, in Evangeliën en Brieven is de Heilige Geest volop present. Hij openbaart Zichzelf door Zichzelf. Zonder de Heilige Geest is de Bijbel eenvoudigweg ondenkbaar.
Dat geldt ook voor het Oude Testament. Het is niet zo, dat de Heilige Geest pas met Pinksteren merkbaar en werkzaam is. Je zou kunnen zeggen: zoals de kracht van de verzoening ook in het O.T. al realiteit was, vanwege het (nog komende) offer van Christus aan het kruis, zo is de kracht van de Geest al merkbaar vanwege de nog komende uitstorting als heilsfeit. Zo spreekt David in Psalm 51: Neem uw Heilige Geest niet van mij (vers 13). Zo zouden we natuurlijk heel veel andere voorbeelden kunnen noemen.
Wel zijn er enkele verschillen te noemen tussen de werking van de Heilige Geest vóór en ná Pinksteren. Voordien bleef de werking van de Heilige Geest beperkt. Beperkt voornamelijk tot het volk Israël. En als het ging om de gaven van de Heilige Geest, dan waren zij tijdelijk en tot bepaalde dragers van de Geest beperkt, bijvoorbeeld profeten en priesters. Maar met Pinksteren breken de dijken door. Dan trekt de Heilige Geest uit over de grenzen van Israël heen en vervult de Gemeente waar ook ter wereld met zijn werk, vrucht en gaven. Na Hand. 2 volgen nog enkele doorbraken, zoals prof. H. Berkhof het noemt. In Hand. 8, als de Heilige Geest Samaria bereikt. In Hand. 10 als de Heilige Geest de godvrezenden bereikt (Cornelius) en in Hand. 19 als de Heilige Geest het heidense Efeze bereikt.
De geweldige betekenis van Pinksteren is dat de Geest zich voorgoed aan de gemeente heeft gebonden. Het is dus niet zo, dat ­ de Heilige Geest nog eens moet worden uitgestort in de gemeente, de kerk. Nee, wij dienen als gemeente op het niveau te leven dat we geloven dat de Heilige Geest aan de kerk is geschonken. We behoeven de werking, de vruchten en de gaven van de Heilige Geest niet aan groepen buiten de Kerk over te laten, maar we dienen te beseffen wat het zeggen wil, dat de Geest in de gemeente woont. Dat brengt een geweldige spanning aan. Het is de spanning van Heidelbergse catechismus zondag 20, vr. en antw. 53, waarin het kind leert en belijdt van de Heilige Geest, dat Hij ook mij gegeven is. Het is de spanning van de Heilige Doop waarvan ons doopformulier zegt, dat wij gedoopt worden in de naam van de Heilige Geest als een verzekering dat de Heilige Geest in ons wonen en werken wil. Dit gegeven betekent geen automatisme als het gaat om de werking van de Heilige Geest, maar brengt ons op de knieën en doet ons smeken: laat ook van die milde zegen dropp'len vallen op mij neer. Vanuit de presentie van de Heilige Geest bidden we om de verlichting van de Heilige Geest bij de opening van de Schriften in de eredienst. Deze spanning is van wezenlijke belang voor het geloof in de Heilige Geest.

3. De Heilige Geest en Zijn Werk
In het Oudtestamentische-hebreeuws heet de Geest ruach en in het Nieuwtestamentische grieks pneuma. De grondbetekenis van beide woorden is: wind, adem, leven. Daarmee wordt meteen al iets zichtbaar van het werk van de Heilige Geest. De Geest is levenwekkend bezig. Hij schept leven, en onderhoudt leven. Dat doet Hij in de schepping van de wereld, maar ook in de herschepping van zondaren.
In Hand. 2 wordt de Heilige Geest in verband gebracht met volheid. Het huis van de discipelen wordt vol, de harten stromen vol. Ook dat typeert het werk van de Heilige Geest. Hij maakt vol. Hij voltooit het werk van God. Ook weer in schepping en herschepping. Hij zorgt voor de oogst op hat gezaaide en ook dé gezaaide, Jezus Christus (Pinksteren). Vanouds onderscheiden we in het werk van de Heilige Geest: a. Zijn algemene werk en b. Zijn bijzondere werk.
Bij het algemene werk van de Heilige Geest denken we aan Zijn werkzaamheden in schepping en natuur. De Geest Gods zweefde op de wateren (Gen. 1 : 2), door de Geest Gods zijn de hemellichamen gemaakt (Ps. 33 : 6b), Elihu in het boek Job zegt: De Geest Gods heeft mij gemaakt (Job. 33 : 4). Ook mogen we bij het algemene werk van de Heilige Geest denken aan bepaalde vormen van kunst, wijsheid en cultuur. Ik denk aan de beide mannen die de tabernakel hebben ontworpen en gemaakt, Aholiab en Bezaleël, van wie we in Ex. 31 lezen dat zij vervuld waren met de Geest van God (vers 2).
Naast het algemene werk van de Heilige Geest is er het bijzondere werk. Daarbij gaar het om het werk van de Heilige Geest in het hart van ons mensen. Dat werk bestaat hierin dat Hij het heil dat Gods Zoon tot stand bracht en God de Vader uitdacht, toepast aan ons hart. Hij maakt dat heil werkelijkheid in ons leven. Dat is het bijzondere, dat is het eigenlijke werk van de Heilige Geest. Dat is het liefste werk van de Geest. De Heidelbergse Catechismus zegt het zo, dat Hij mij Christus en al zijn weldaden deelachtig maakt.
De Heilige Geest is in Zijn element, wanneer Hij bezig is met dit werk. Hij doet niets liever dan Christus aanwijzen en aanprijzen. Jezus heeft zelf zo van hem gesproken: 'Die zal Mij verheerlijken, want Hij zal het uit het Mijne nemen en zal het u verkondigen (Joh. 16 : 14).
In dit verband wordt voor het werk van de Heilige Geest wel het beeld van de schijnwerper gebruikt. Een schijnwerper zet een monumentaal gebouw, b.v. een oude kerk, in het volle licht. Zonder die schijnwerper zie je niets in het donker: die schijnwerper is dus nodig, maar het gaat niet om de schijnwerper. Niemand kijkt naar de schijnwerper. Het gaat om het gebouw. Zo is het ook met de Heilige Geest. Hij wijst als het ware in zijn werk van zichzelf vandaan naar Christus, die Hij in het volle licht zet.
Zo werkt de Heilige Geest het geloof in de harten. Dat is een scheppend bezig zijn, omdat Hij iets in het aanzijn roept dat er niet was. Hij brengt de mensen tot schuldbesef, zodat zij als een boetvaardig zondaar voor God op de knieën komen, hun verlorenheid belijden en zich gaan verlaten op Gods genade.
In dit verband kunnen we de Heilige Geest ook wel de Bruidswerver noemen. De Bruidegom is Christus en de Bruid is Zijn gemeente. De Heilige Geest zorgt ervoor dat de gemeente metterdaad de bruid van Christus wordt. Hij wint haar in en werft haar voor de bruiloft van het Lam. Dat werk van de Heilige Geest in ons hart is het voornaamste werk van de Geest. Het is het levendmaken van dode zondaren. Het is het veranderen van vijanden in vrienden.

W. Verboom, Hierden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen