Boekbespreking

God waar bene U? Liturgische teksten uit en over Zuidelijk Afrika, Samengesteld door Hans Snoek (Ter Sprake 37), 60 blz., ƒ 9,80. Meinema, Delft 1987.
A. Boesak, Troost en protest. Reflecties op de Openbaring van Johannes, 128 bIz., ƒ 8,50. Ten Have, Baarn 1987.
Twee boekjes die geschreven zijn vanuit de trieste situatie in Zuid-Afrika en spreken vanuit de optiek van de niet-blanke meerderheid, die zich onderdrukt voelt door het apartheidsregiem van de regering Botha.
Ik heb de boekjes met gemengde gevoelens gelezen. Je vraagt je af, of je als Nederlanders, behorend tot de rijkste landen ter wereld, zelfs maar het recht hebt kritisch vragen lip stellen. Duidelijk is hoe diep het apartheidsbeleid ingrijpt ook emotioneel in de levens van de zwarte bevolking. Dat lost men niet op met wat verzachtende maatregelen die het beleid als zodanig onaangetast laten. En men kan zeggen: geweld van de kant van de niet-blanken roept tegengeweld op. Niettemin doen de voorbeelden van intimidatie, bruut politieoptreden, verhoren etc. je toch huiveren. De preek van Boesak, gehouden bij de herdenking van Soweto, las ik met een zekere ontroering. Vanuit 2 Sam. 21 wordt opgeroepen tot een houding van geloof, hoop en liefde. Meer moeite heb ik met zijn boekje over de Openbaring. Boesak is een boeiende schrijver die zich goed ingewerkt heeft in de exegetische vragen. In de aktualisering trekt hij lijnen naar de eigentijdse, zuid-afrikaanse situatie. Dat is op zich niet ongeoorloofd. Men denke aan de wijze waarop in de 16e eeuw bijbelse motieven doorklinken in allerlei getuigenissen over de strijd tegen Spanje, alsmede aan de verzetspoëzie uit de jaren 40-45. Maar ik teken het zwart-wit denken. God staat aan de kant van de zwarten. Zij vormen de ware gemeente. Terwijl de blanke regering het beest uit de afgrond representeert. Niet alleen heb je dan de ander afgeschreven, maar ook ontbreekt elk spoor van zelfkritiek. Dat de gemeente van Christus in Openbaring 2 en 3 onder de kritiek van Christus staat (Dit heb ik tegen u…) komt nauwelijks ter sprake.
Nogmaals, ik aarzel om dit neer te schrijven. De christelijke gemeente zal scherp moeten luisteren nar de stem van hen, die zich onderdrukt voelen en beknot in hun levensmogelijkheden. Maar zullen we juist uit solidariteit met onze zwarte broeders en zusters hen niet mogen wijzen op het gevaar van de vereenzelviging, waar we ook zelf zo vaak mank aan gaan en gingen? Je krijgt al lezend het gevoel dat men elkaar afgeschreven heeft. Weldadig is dan het geluid van de zgn. Belhar-belijdenis van de NG (kleurlingen) Sendingskerk, een waardig en rustig geschreven document, dat voluit bijbelse tonen aanslaat. Zou het werkelijk te laat zijn voor overleg tussen blanken en niet-blanken op basis van dit document? Het is voor de toekomst van dit deel van Afrika te hopen dat deze vraag ontkennend beantwoord kan worden. De lezer oordele zelf over inhoud en teneur van beide boekjes. In elk geval is het goed om kennis te nemen van deze aangrijpende conflictsituatie. Ik heb wel eens het gevoel dat met name onder ons, hervormd-gereformeerden, het vraagstuk van racisme en apartheid nauwelijks bespreekbaar is, het zwijgen daarover is in zekere zin wel verklaarbaar. Wie kan nog wijs worden uit de vaak tegenstrijdige geluiden? En wij wantrouwen – terecht – de selectieve verontwaardiging. Maar daarmee kunnen we zaak niet afdoen. Daarvoor zjn de vragen van recht en gerechtigheid te indringend. Boesak's boekje – hoe eenzijdig ook en hoezeer de sleutel die hij hanteert tot het verstaan van het laatste Bijbelboek aanvechtbaar is – stelt niettemin indringende vragen. In de zgn. Belhar-belijdenis wordt gesproken over de openbaring van het verzoeningswerk van Christus in de ene kerk als geloofsgemeenschap. Moge met name de nu nog verdeelde christenen vanuit de opdracht van Christus bruggenbouwers zijn in de diakonia van de verzoening.
A. N., Ede

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen