Boekbespreking

Dr. G. W. Reitsma, Open Grenzen, 191 blz., Uitgeversmaatschappij J. H. Kok, Kampen, ƒ 24,50.
In dit bundeltje hebben wij een aantal essays voor ons diezijn gebundeldonder hetthema'Fragmenten critische geloofsbelijdenis'. Al dezeartikelen zijn op andere plaatsen al gepubliceerd zodat we van een inhoudelijke bespreking van elk artikel kunnen afzien, en volstaan met een overzicht en een globale inschatting.
De schrijver (geb. 1923) was leerling van prof. dr. H. S. Hubbeling, bij wie hij ook promoveerde, en (onder meer) predikant te Rotterdam en docent in de cultuurgeschiedenis en in de wijsbegeerte. Het zijn korte artikelen, die veel achtergrondkennis bekend veronderstellen, haast hoekig geschreven. In deze artikelen zit geen doorlopende lijn: daar zijn de onderwerpen te gevarieerd voor. Deze bundel is geen eenheid, althans niet een systematische. De eenheid schuilt meer in de geest en de werkwijze van de auteur. Zelf duidelijk en uitgesproken vertegenwoordiger van de vrijzinnige stroming, vertolken deze artikelen doorlopend eenzelfde streven: critisch te zijn en tot een critische houding op te roepen inzake overgeleverde verworvenheden. Deze houding bepaalt ook de interesse van de schrijver: hij haalt figuren naar voren als Jaspers en Pascal. Tegelijkertijd weet hij zich optimaal betrokken op het eigentijdse kerkelijke gebeuren. Vandaar ook de korte (en waarderende) bijdrage over de verzoeningsleer van Wiersinga, met wie hij het verzet tegen wat de schrijver het traditionele vergeldingsdogma in de verzoeningsleer noemt, deelt. Vandaar eveneens de opname van zijn gedachtenwisseling met prof. dr. H. Berkhof naar aanleiding van diens ambtsopvatting. Het blijkt dan hoeveel raakvlakken deze beiden hebben. Enerzijds doet Berkhof zijn best om binnen het ambt plaats te houden voor een soort situationeel bepaald 'tegenover' binnen de Functie van de ambten, anderzijds voert Reitsema zijn pleidooi om het ambt-als-zodanig meer als een louter spirituele functie te waarderen: een vrijzinnige erfenis die zich hier doet gelden.
Ook blijft het Samen op Weg-proces niet buiten de aandacht. Grote waardering bij de schrijver vanwege de voortvarendheid van de moderne ontwikkelingen binnen de Gereformeerde Kerken; ergernis daarentegen omdat men de schijn van het voortgaan binnen de gereformeerde traditie zo stellig wil ophouden.
De meest congeniale artikelen zijn wel die over Tillich en Schweitzer. Vooral in het laatste laat de schrijver zichzelf zien. De conceptie van Lessing – in dit boekje eerder aan de orde gesteld – is de schrijver te redelijk. Wel valt de schrijver Lessing hartelijk bij in diens grote nadruk op het onderscheid tussen feit en traditie, tussen geschiedenis en overlevering. Daarmee komt de schrijver dan echter de vraag van Lessing hoe toevallige gebeurtenissen uit de geschiedenis ooit de grondslag kunen zijn van het geloven-nu niet te boven. De schrijver trekt zich dan terug op wat voor hem centraal staat: het geloof dat door de liefde werkende is. Geen wonder dat de figuur van Jezus Christus voor de schrijver dan ook in hoge mate een door mensen ingevulde en ingekleurde gestalte is.
Afgezien van de inhoud laat dit boekje toch ook om formele redenen een onbevredigend gevoel bij ons achter. Al te zeer ging de schrijver eklektisch te werk: hij schrijft neer wat hij van zijn gading vond en biedt zodoende slechts fragmenten uit het denken van anderen. Fragmenten waarin hij zich tot op bepaalde hoogte thuisvoelt, maar die ons het zicht op die ander maar zéér beperkt bieden. Wat echter óók overblijft is een gevoel van respect vanwege het respect van de schrijver voor anderen die niet 'van zijnen huize' zijn.
dr. S. Meijers, Leiden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen