Boekbespreking

Harold S. Kushner, Niets meer te wensen en toch niet gelukkig, uitg. Ten Have, Baarn, 1986 142 blz., ƒ 14,50.
Er is moed voor nodig om na het publiceren van een best-seller opnieuw een boek op de markt te brengen. Wie is in staat voor een tweede keer iets neer te schrijven, waar de wereld van ophoort? De Amerikaanse liberaal joodse rabbijn Harold S. Kushner heeft het erop gewaagd. Van zijn hand verscheen een paar jaar geleden de paperback 'Als het kwaad goede mensen treft'. Een ongekend succes, gelet op de vele vertalingen en de tientallen herdrukken die dit boek beleefde. De auteur, die zelf een zoon verloor, geeft hierin een indrukwekkend verslag van zijn worsteling met het lijden en de raadselachtigheid van het bestaan. Ook in zijn tweede publicatie houdt hij zich bezig met een uiterst existentiële problematiek, waarmee ieder mens te maken heeft, nl. de vraag naar de zin van het leven. De titel is veelzeggend: Hoe komt het dat moderne mensen, die alles bezitten wat hun hart begeert toch iets wezenlijks missen? Wij zijn geslaagde, welvarende mensen, maar wie weet zich werkelijk en voluit gelukkig? Wie heeft het gevoel een echt zinvol en betekenisvol bestaan te leiden? Maakt het voor de wereld enig verschil uit of ik geleefd heb of lijk ik ten dieptste op een mot die een ogenblik leeft, maar dan weer verdwijnt (p. 18)? Kushner heeft zijn boek willen schrijven als een remedie tegen een kwaal waaraan tallozen vandaag lijden: De ziekte van de verveling, de zinloosheid, het gevoel van de futiliteit en de doelloosheid van ons leven (19). Hij weet zich daarbij sterk aangesproken door de Prediker, de man uit het Oude Testament, die zich ook zo indringend heeft beziggehouden met de zin van het bestaan. Na verschillende mogelijkheden om het leven zin te geven te hebben afgewogen en afgewezen, komt Kushner met zijn eigen visie, ontleend aan Prediker 9 : 7-10: Welaan dan, eet uw brood met vreugde en drink uw wijn met een vrolijk hart. M.a.w.: streef niet naar het geweldige en opzienbarende, dat doorgaans toch onbereikbaar ver weg blijkt te liggen, maar leer van elk ogenblik te genieten, van de kleine, gewone dingen van elke dag. De zin van ons leven schuilt niet in enkele grote daden, maar in duizenden kleine. Het leven is geen vraagstuk, dat in een keer hoeft opgelost te worden, Het is een dagelijkse uitdaging. We moeten niet naar het ene Antwoord zoeken, maar naar wegen om van iedere dag afzonderlijk een menswaardige ervaring te maken.
'Niets meer te wensen en toch niet gelukkig' heeft mij heel wat minder aangesproken dan Kushners eerste boek. Er staan dingen in, die heel herkenbaar zijn en ook tot nadenken stemmen. Zijn uiteindelijke antwoord heeft mij evenwel niet kunnen overtuigen. Het is een typisch liberaal-joods antwoord. De weg waarlangs de zin van het leven gevonden wordt, is die van het samenspel tussen God en mens.
God vertelt mij wel hoe het moet, maar ik ben het per slot van rekening toch zelf, die dit immense karwei moet klaren. Voor mij, als christen ligt de zin van het leven ergens anders: het mogen leven op kosten van een Ander en zo vrijgemaakt zijn tot de dienst aan God en mijn naaste. Ook het boek Prediker wordt m.i. door Kushner geen recht gedaan. Hij leest er dingen in die in het Bijbelboek zelf zo niet te vinden zijn. Kortom: een prettig leesbaar boek, dat m.i. echter niet het medicijn aanreikt voor de kwaal van de zinloosheid, waarmee zovelen in onze tijd te kampen hebben.
M. van Campen

Kamal Salibi, Het ware land van Abraham, Elsevier, 280 blz., ƒ 49,50.
De schrijver van dit boek is professor aan de Amerikaanse Universiteit van Beiroet en heeft zich jarenlang verdiept in de geschiedenis van het Midden-Oosten. In deze publikatie houdt hij zich bezig met de geografie van de Bijbel, waarbij hij tot de opzienbarende stelling komt dat niet Palestina het land geweest is, waar de geschiedenis van de aartsvaders zich afgespeeld heeft, zoals iedereen tot nu toe aannam, maar Asir, een streek in het zuidwesten van het Arabisch Schiereiland. Een toevallige studiereis naar West-Arabië was de aanleiding tot deze wel heel opmerkelijke these. Op zoek naar plaatsnamen van niet-Arabische oorsprong ontdekte hij dat 'het hele bijbelse land daar te vinden was'. Heel veel namen van plaatsen in dit gebied bleken naar de vorm verwant te zijn met het bijbelse Hebreeuws en Aramees en niet, zoals te verwachten zou zijn met het Arabisch. Daarnaast viel het Salibi op, dat het overgrote deel van deze namen terug te vinden is in het Oude Testament. Dit bracht hem tot de verbazingwekkende conclusie dat 'het jodendom zijn oorsprong niet in Palestina vindt, maar in West-Arabie en dat de geschiedenis van de oude Israëlieten, zoals die in de Hebreeuwse Bijbel verteld wordt, van begin tot eind daar plaatsvond en nergens anders' (blz. 19).
Dat wil volgens de auteur niet zeggen, dat er in bijbelse tijden geen joden in Palestina of in andere landen buiten West-Arabië gewoond zouden hebben. Wel betekent dit, naar zijn inzicht, dat het Oude Testament hoofdzakelijk een verslag is van de geschiedenis van joden in West-Arabië. Pas na de Babylonische ballingschap zou het joodse volk zich massaal in Palestina gevestigd hebben. Nadere onderzoekingen maakten Salibi duidelijk dat niet alleen de plaatsnamen, maar ook de bijbelse gegevens over flora en fauna van het beloofde land in zijn visie beter in te passen zijn dan in de tot nu toe gangbare opvatting. Bovendien zouden ook veel documenten van Egyptische, Syrische en Mesopotamische oorsprong, die melding maken van het bestaan van de Israëlieten, duidelijker worden. De auteur verwacht dat archeologisch opgravingen in West-Arabië zijn stelling met de stukken zullen aantonen.
Het behoeft geen betoog dat de zienswijze van deze Arabische hoogleraar geweldige consequenties heeft. Niet alleen worden alle bestaande meningen over bijbelse geografie door hem naar het rijk der fabelen verwezen, zodat alle wetenschappelijke publikaties op dit punt herschreven dienen te worden; maar ook de huidige politieke verhoudingen in het Midden-Oosten komen op deze wijze in een volstrekt ander licht te staan. Wanneer Palestina niet het ware land van Abraham is, het gebied dat aan deze aartsvader en zijn zaad werd toegezegd als eeuwige bezitting, waaraan ontlenen joden vandaag dan het recht deze smalle strook land langs de Middellandse Zee als het hunne te beschouwen? Te vrezen valt, dat hier de wens de vader van de gedachte is geweest. Zonder de schrijver van antizionistische motieven te beschuldigen is het zonneklaar, dat zijn theorie uitstekend past in de Arabische anti-joodse propaganda. In ieder geval heeft zijn betoog mij op geen enkele wij­ ze kunnen overtuigen.
M. van Campen, Woerden

'Over de Schepping gesproken', onder redaktie van J. Leuns e.a. Uitgave Jeugdbond Gereformeerde Gemeenten, Woerden 1987, 152 pag., prijs ƒ 13,50.
Ons leefmilieu is in gevaar. Gezonde naaldbossen veranderen in kale staken en uiteindelijk zal alleen een troosteloze vlakte overblijven. Ons water verzuurt en de leefgemeenschap in dit water wordt aangetast. Vissen sterven en veel planten verdwijnen voor goed. Hoe is dit te rijmen met ons rentmeesterschap? Bedreigt ons een grote milieuramp of wereldcatastrofe?
Het is een goede gedachte geweest om dit thema op een jeugdcongres aan de orde te stellen, temeer daar binnen de gereformeerde gezindte aan de ernstige problemen betreffende een gezond milieu vaak wordt voorbijgegaan.
De Jeugdbond Gereformeerde Gemeenten organiseerde 17 oktober jongstleden in Utrecht een milieucongres. Onder de titel 'Over de Schepping gesproken' verscheen bij deze gelegenheid een bundel met diverse bijdragen waarin op indringende wijze de zorg om ons milieu is verwoord.
De bundel is zowel bezinnend als informatief en alarmerend. Ze roept op tot het bouwen en bewaren van Gods grootse Schepping. De diverse auteurs reiken veel aan. Naast artikelen waarin bezinning centraal staat wordt geschreven over ernstige problemen als zure regen, ontbossing, overbemesting en energievraagstukken. Een belangwekkend hoofdstuk handelt over het manipuleren met Gods schepping dat een steeds grotere vlucht neemt. Veel kan, maar niet alles mag. Evenmin is er een weg terug.
Duidelijk wordt gewezen op de oorsprong van onze planeet. Door schepping heeft God alles voortgebracht. Het artikel over de evolutietheorie geeft dit helder weer. Alleen de fossiele stuifmeelkorrels in de Grand Canyon zijn inmiddels achterhaald. Omdat ze later ingewaaid zijn kunnen we ze niet meer als argument tegen de evolutieleer gebruiken (pag. 30). In het gedeelte over het creationisme wordt niet helemaal duidelijk dat niet alle creationisten uitgaan van een schepping door God in zes dagen, het zogenaamde creationisme, dat op de Vrije Universiteit wordt gepropageerd (hoofdstuk 3). Deze opmerkingen doen evenwel niets af aan onze waardering voor deze bundel.
De uiteenlopende onderwerpen in deze uitgave maken het niet goed mogelijk alles in een overzicht samen te vatten. Er is genoeg stof aangereikt tot nadenken en discussiëren wat ook de bedoeling van deze artikelen is. Daarbij wordt met nadruk gewezen op het voorlopige karakter van deze wereld en op de nieuwe hemel en de nieuwe aarde die zeker eens zullen komen.
We wensen dit boekje in vele handen. Hopelijk is het een aanzet tot meerdere studies voor onze jeugd. Het is goede lektuur (jonge) mensen die in een tijd leven, die zich kenmerkt door veel vragen en problemen. Daarbij mogen we weten, dat God Zijn schepping onderhoudt en regeert, hetgeen ons echter niet ontslaat van onze plicht om voor Gods Schepping te zorgen.
J. Slot, Doorn

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen