Globaal bekeken

In Hervormd Nederland staan 'enkele curieuze namen en beroepen', ingezonden door lezers. Hier volgt de aflevering uit het laatste nummer.

'Een lezer uit Delden heeft gezien: fietsenhandelaar Van 't Slot, cafetaria Braakhuis en caféhouder Borrel. Een paar weken later stuurde hij nog een lijstje: kolenhandel Zwarter, makelaar Schimmel, houthandel Langemaat. Verder heet de beheerder van een mortuarium in een ziekenhuis Traanberg en een vuilnisman in een Noordhollandse gemeente Schoon. Een marechaussee die op kasteel Drakensteyn dienst deed toen een van de prinsen werd geboren, heette Ooyevaar.
Een lezer uit Rotterdam meldt het bestaan van de penningmeesteresse van een ouderenbond in die plaats, mevrouw Knip.
De medische stand Is ook weer vertegenwoordigd. In Ede woont een arts die Griep heet. In een ziekenhuis in Wageningen werkt dokter Dokter. Dezelfde naam komt in Rotterdam voor. Daar is professor dr. Dokter hoogleraar huisartsgeneeskunde. Uit Amsterdam komt het bericht, dat daar mevrouw Freud woont, psychiater. Ook in Amsterdam, maar in een heel ander vak, werkt de heer De Letter. Hij maakt naambordjes.
Een lezer uit Gouda schrijft: 'De chef van de coöperatieve vereniging voor uitvaartverzorging te Rotterdam heet Niemandsverdriet. De beheerder van het crematorium Ockenburg is de heer Kerkhof. Naar men mij vertelde, woont er in Mierlo een begrafenisondernemer met de naam Leeflang'. Deze lezer meldt ook nog de naam 'van een zwaar orthodoxe predikant die eens in 's-Gravenpolder stond en later naar Arnemuiden verhuisde': Cabaret.
Uit Oostvoorne wordt geschreven, hoe de Belgische staatssecretaris voor milieuzaken heet: Miet Smet.
We eindigen optimistisch: een psycholoog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam die alles weet van stress, heet Vrolijk.'

Geluidsregistratie. We kunnen niet meer zonder. Welk een wijd vertakt net van opnameapparatuur en zendapparatuur is onze wereld vandaag niet rijk. In 1877 lukte het echter voor het eerst aan Thomas Alva Edison zijn stem op een rond een cilinder gevouwen blaadje tinfolie vast te leggen en daarna weer ten gehore te brengen. Met zijn werktuigbouwer Kruesi construeerde hij de eerste fonograaf. Hier volgt een stukje 'fonograaf als stenograaf' uit een uitgave 'Honderd jaar rond', jaaruitgave van het Koninklijk Verbond van Grafische Ondernemingen in Amsterdam.

'Naast zijn inventiviteit bezat Edison ook commerciële kwaliteiten. Hij zag in de nieuwe uitvinding, die hij zijn dierbaarste noemde, interessante zakelijke mogelijkheden. Reeds in 1878 richtte hij de Edison Speaking Phonograph Company op, teneinde de fonograaf te gelde te maken. Hij verschafte aan toekomstige klanten een lijstje van de gebruiksmogelijkheden van het instrument. Het tijdschrift North American Review publiceerde het:
1. Voor het schrijven van brieven zonder de hulp van een stenograaf.
2. Als fonografisch boek voor blinden.
3. Bij het onderricht in de spreekvaardigheid.
4. Voor het weergeven van muziek.
5. Voor het aanleggen van familiegedenkboeken waarin, naast gesproken herinneringen en gezegden, ook de laatste woorden van stervende dierbaren konden worden vastgelegd.
6. Als muzikaal speelgoed.
7. Als sprekende klok.
8. Voor het studeren van vreemde talen.
9. Voor andere educatieve doeleinden.
10. Voor het bewaren van historische telefoonge­ sprekken.
Het was een vrijwel complete opgave, waarin slechts één historische vergissing werd begaan: het weergeven van muziek had niet op de vierde, maar op de eerste plaats moeten staan, zoals wij, inmiddels ruim honderd jaar later, kunnen vaststellen.
Misschien kwam het wel omdat de een beetje hardhorende Edison aanvankelijk niet zo'n grote artistieke belangstelling had. Zijn interesse richtte zich veel meer op techniek en geschiedenis. Daarom vond hij opnamen van de Amerikaanse president veel belangrijker dan een cilinder van een beroemde operazanger.
De president zal dat waarschijnlijk met Edison eens zijn geweest President Rutherford Hayes haalde zelfs zijn vrouw uit bed om naar Edisons wondermachine te komen luisteren, toen de uitvinder de fonograaf, ver na middernacht, aan hem demonstreerde. Ook in Europa viel de upper ten voor de spreekmachine. Kolonel Gourard reisde als Edisons afgezant naar de oude wereld en stuurde hooggeplaatste politici en personen van koninklijken bloede uitnodigingen waarboven stond: 'Meet Mr. Edison'. Bij aankomst van de gasten bleek Edison dan helemaal de gastheer niet te zijn, maar stond er een fonograaf van hem opgesteld die een welkomstrede uitsprak. Gladstone zowel als de Prins van Wales waren buiten zichzelve van enthousiasme.
De clerus had het er een beetje moeilijk mee. Een dominee uit de buurt van Edisons woonplaats geloofde pas dat het apparaat niet van de duivel bezeten was, toen hij zelf met een grote snelheid een aantal bijbelse namen aan de fonograaf had toevertrouwd. Toen vervolgens de rij bij het terugdraaien duidelijk verstaanbaar werd gereproduceerd, moest de herder zich gewonnen geven:
'Niemand kan dat zo snel als ik dus het moet mijn stem wel zijn', zei hij overtuigd.
Beroemd geworden is ook de uitspraak van de Engelse componist Sir Arthur Sullivan, na een fonografische demonstratie:
'Ik kan alleen maar zeggen dat ik een beetje verrast ben en een beetje angstig; verrast over de prachtige uitvinding die u hebt ontwikkeld en angstig bij de gedachte dat nu zoveel afschuwelijke en slechte muziek voor eeuwig zal worden vastgelegd.'

Tenslotte weer enkele 'Korte overdenkingen' uit De stem.

• Afgeven op de wet is de boosheid prijzen. De wet gehoorzamen is het kwaad bestrijden.

• Het beste dat wij aan kinderen kunnen geven, is tijd.

• Intelligentie is als een rivier. Hoe dieper zij is, des te minder lawaai maakt zij.

• Om de Bijbel te beheersen, moeten wij ons eerst door de Bijbel laten beheersen.

• Moeders kerven in de harten van hun kinderen een schrift dat zich door de ruwe hand van de wereld niet meer laat verwijderen.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen