Ik ben er zeker van dat wij hen levend zullen vinden!

Gerrit Jan Heijn is in de Bloemendaalse duinen ontvoerd. Het nieuws over de kidnapping heeft ook de Chileense kranten gehaald. Een kort bericht in La Epoca: het Nederlandse volk heeft zich gemobiliseerd om de verdwenen industrieel en zijn ontvoerders op te sporen. Het is zeer onzeker of de man nog leeft. Elk spoor ontbreekt.
Eén ontvoering in Nederland is nieuws en brengt opschudding. In Chili vinden vrijwel dagelijks ontvoeringen plaats: in 1987 waren er ruim honderd meldingen van kidnapping met mishandeling; vijf jongeren werden op verschillende plaatsen van de straat gerukt en zijn nooit weergezien. Radeloze familieleden vragen tevergeefs de aandacht van de autoriteiten. Het onderwerp is taboe en wordt verdrongen uit het publieke leven. Soms bots je ineens op de werkelijkheid. Wanneer ik op een dag door het centrum van Santiago wandel, staan daar voor een slooppand vijf stoelen opgesteld: over de rug van iedere stoel hangt een blouse, een broek over de zitting, vijf paar sokken en schoenen eronder. Tegen de schutting een doek met de woorden: 'Levend zijn zij verdwenen, levend willen wij hen terug. Waar zijn zij?'

Zevenhonderdtweeënzestig verdwenenen
Sinds generaal Pinochet aan de macht is, staan er bij mensenrechtenorganisaties 762 gevallen van verdwijning geregistreerd. Het werkelijke aantal is veel hoger. Veel families durven uit angst geen aanmelding te doen. Men spreekt van 'detenidos desaperecidos', d.w.z. mensen die nooit meer zijn teruggezien, nadat zij zijn gearresteerd. Het staat vast dat de geweld dadige ontvoeringen niet moeten worden toegeschreven aan ordinaire misdadigers. Integendeel, het gaat om het werk van de veiligheidsdiensten van het regiem. De operaties vinden plaats volgens een perfect door de staat georganiseerd systeem.
De methoden zijn niet nieuw. Zij vinden hun oorsprong in Nazi-Duitsland. Hitler vond uit dat het mysterieus doen verdwijnen van mensen een sterk intimiderend effect had. In de zeventiger jaren wordt de methode toegepast en verfijnd in de militaire dictaturen van Latijns-Amerika. Mensen zomaar op straat doodschieten maakt teveel kritiek los; daarom wordt in het geheim gemarteld en gedood, waardoor tegelijk angst wordt gezaaid onder de bevolking. Het aantal vermisten is vele tienduizenden!
Het systeem vindt zijn rechtvaardiging in de ideologie van de Nationale Veiligheid: alles wordt gezien in het kader van het Oost-Westconflict. ledere vorm van kritiek op het regiem wordt onmiddellijk in verband gebracht met 'infiltratie van het internationale atheïstische sovjet-communisme'. Volgens de logica van de permanente oorlog moet de binnenlandse vijand op alle mogelijke manieren bestreden worden. Terwille van de staatsveiligheid moet het 'communisme' (lees: alles wat het niet eens is met de officiële gang van zaken) worden vernietigd. De leus is – pas nog publiekelijk door een generaal herhaald –: de enige goede communist (wie bedoelt hij?), is een dode communist.

Schrijft u me als u hem gezien hebt!
Familieleden van de vermisten hebben zich klandestien georganiseerd. Met enkelen van hen kwam ik in contact. Sola Sierra (50), moeder van drie kinderen, is weduwe. Dat wil zeggen: ruim elf jaar geleden verdween haar man. Toch is ze nog steeds op zoek naar hem: 'Op 15 december 1976 ging mijn man naar de kapper. Hij is nooit teruggekomen. Met een foto van hem ben ik de hele wijk doorgegaan. Na eindeloos navraag te hebben gedaan kwam ik erachter, dat hij rond vier uur door een groep gewapende mannen met vier voertuigen in één van de auto's werd gesleurd. Kap over het hoofd en weg in hoge snelheid'. Heeft zij in haar speurtocht geen medewerking gezocht van de justitie? 'Jawel, maar de arrestatie wordt door de autoriteiten ontkend en de rechters weigeren zich met de zaak in te laten. Zij zijn medeplichtig.'
Sergio Alfonso Reyes verdween bijna veertien jaar geleden. Hij was toen zesentwintig. 'Hij wordt dit jaar veertig', zegt zijn moeder. Ze geeft me een foldertje met zijn foto.
Ik citeer uit de folder: 'Op 17 november 1974 krijgt Sergio (pas getrouwd) onverwacht bezoek. Drie gewapende mannen met zendertjes en in een rode bestelwagen vragen de beheerder van de flat naar mijn zoon; zij gaan naar de vierde verdieping ­en na een half uurtje komen ze met hem naar beneden, de handen op de rug. Zij zeggen de beheerder niemand te waarschuwen, want Sergio zal terugkomen. Wij vonden in de flat alles overhoop gehaald: de boeken op de grond geworpen en bijna niets meer heel. Onmiddellijk zette heel de familie de speurtocht in. Wij zochten hem op alle plaatsen, waar het maar enigszins mogelijk was hem te vinden. Bij alle politieposten kregen we te horen: 'hier hebben wij hem niet'.
Zo vervolgden wij de tocht langs gevangenissen, martelcentrums, ziekenhuizen, ministeries en rechters (hier volgt een lijst met namen en adressen). Na maanden werd het duidelijk dat wij steeds overal aanklopten met dezelfde groep mensen. Er bleken veel meer mensen op zoek te zijn naar hun verdwenen familieleden (…). In 1976 reisde ik met een vriendin die haar man kwijt is naar het eiland Santa Maria. Ik kwam terug, ervan overtuigd dat mijn zoon daar was geweest (…).
Ik wil u een verzoek doen: als u mijn zoon kent of hem ergens hebt gezien, alstublieft, schrijft u me! Ik ben ervan overtuigd dat hij ergens vastzit en ik hoop beslist hem levend te vinden. Ik ben er zeker van, dat wij met hulp van u allemaal, de verdwenenen zullen vinden.'
Mevrouw Heijn zal de familieleden van de honderden vermiste Chilenen goed kunnen aanvoelen. Haar woorden tot de ontvoerders van haar man vertolken precies wat omgaat in het hart van duizenden Chilenen: 'Wij willen maar één ding en dat is de spoedige thuiskomst van onze Gerrit Jan. Laat ons niet langer in onzekerheid. Want op deze manier verder leven is voor iedereen onmenselijk'. Zij mocht deze woorden uitspreken voor de televisie, een medium dat voor hen die lijden onder de dictatuur van Pinochet absoluut gesloten is. Wie neemt het voor hén op?

Sta op, Heere God!! Hef Uw hand op,
vergeet de ellendigen niet.
Waarom lastert de goddeloze God?
Zegt in zijn hart: Gij zult het niet bezoeken?
Gij ziet het immers;
want Gij aanschouwt de moeite en het verdriet,
opdat men het in uw hand geve;
op U verlaat zich de arme.
Gij zijt geweest een helper van de wees.
Breek de arm van de goddeloze en boze;
straf zijn goddeloosheid,
totdat Gij ze niet meer vindt.
Ps. 10 : 12-15

W. van Laar, Santiago

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen