Boekbespreking

Dr. A. A. Spijkerboer, Gereformeerd of knettergek, uitg. Kok, Kampen, 90 blz., prijs ƒ 14,90.
In dit beknopte geschrift gaat ds. Spijkerboer in op de vraag of de gereformeerde leer schade kan aanrichten in de levens van mensen. Aleid Schilder, dochter van de intussen overleden vrijgemaakt-gereformeerde hoogleraar H. J. Schilder, schreef eerder in 1987 een boek met als titel 'Hulpeloos maar schuldig'. Daarin verwijt ze de gereformeerde leer min of meer dat deze mensen neerslachtig maakt en in sommige gevallen zelfs helemaal gek. Deze stelling riep nogal wat commotie op, niet in het minst binnen de voormalige achterban van Aleid Schilder, niet ten onrechte overigens. Spijkerboer pakt deze uitdagende positie op en vindt dat er dan genoeg redenen zijn om deze gereformeerde leer nog eens grondig te bekijken. In de 16e eeuw werd de gereformeerde leer door velen als een bevrijding ervaren. Een bevrijding uit het diensthuis van de werkgelegenheid waarmee men nimmer klaar raakte en waardoor men nimmer tot heilszekerheid geraakte. Gereformeerd is de kerk die leeft bij het feit dat God in Jezus Christus mensen genadig is, dat God dat door Zijn Woord bekend maakt en dat God door Zijn Geest die genade werkzaam laat worden in het leven van de mensen, aldus dr. Spijkerboer. Enkele onderdelen van de gereformeerde leer worden nader belicht: de zondeleer, de leer der uitverkiezing. Wat het hoofdstuk over Israël in dit geheel moet zeggen, ontgaat me enigszins. Wellicht omdat we als christenen van joden kunnen leren dat we in een nog niet verloste wereld leven. Maar dat leert me de gereformeerde belijdenis ook grondig genoeg. Of is het meer om aan te geven dat we als kerk nimmer mogen denken dat we beschikken over een afgeronde vaststaande leer daar God nog steeds met Israël voortgaat en wij als kerk bijles op de synagoge mogen halen? Voor de belijdenissen der Reformatie heeft dr. Spijkerboer wel waardering, al varieert deze van de Heidelberger tot de Canones van plus naar duidelijk min. Artikel 2 en artikel 16 van de NGB kunnen absoluut niet meer. En de Dortse Leerregels vragen toch wel een goed geschoold en geoefend oor om daarin nog te beluisteren dat geloof voor de volle honderd procent genade is. Anders dringen er slechts harde en vreemde geluiden tot je door. Toen men in de zestiende eeuw ging spreken over de predestinatie voltrok er zich een kleine ramp. Met name omdat men in de uitdrukking 'predestinatie' hetzelfde hoorde als in 'uitverkiezing'. Spijkerboer stemt in met mevr Flesseman-van Leer dat tegenover de uitgekozenen de niet-uitgekozenen staan en dat dat de nog-niet-uitgekozenen zijn. Daarmee is m.i. de gereformeerde leer de nek omgedraaid. De auteur doet een op zichzelf sympathieke poging om de relevantie van de gereformeerde leer voor deze tijd aan te tonen, maar het geheel maakt een op centrale punten zo verzwakte indruk dat het specifiek gereformeerde er moeilijk in terug te vinden is. Ik noemde al even het punt van de belijdenis van de verkiezende God. Zwak vind ik ook het eigenlijk afwezig zijn van de pneumatologie m.n. terzake de toeëigening van het heil. Maakt de gereformeerde leer depressief? Ik denk dat het van belang is hoe die leer wordt gebracht in prediking en onderricht binnen de kerk. Gereformeerd is Schriftuurlijk. En de leer is een gezonde leer. De Schriften bevatten de gezonde woorden Gods. Maar hoe vindt de overdracht plaats? Dan zijn er ontsporingen aan te wijzen op het erf van hen die zich gereformeerd noemen, hoe divers helaas deze gezindte is geworden. De leer is gezond. Maar je kunt er wel ongezond mee omgaan. En dan zijn we met een gezonde leer ook niet klaar. Wij moeten gezond gemaakt worden door Woord en Geest. Wie echt ge-re-formeerd leeft, leeft gezond!
J. Maasland, C. a. d. IJ.

Ds. J. van Haaren, De vreugde uws heils, uitg. Den Hertog, Houten, 212 blz., ƒ 19,90. Na 1 januari 1988 ƒ 23,90.
Ds. J. van Haaren was predikant van de Gereformeerde Gemeenten. Hij overleed, in 1983 op 49-jarige leeftijd na een ernstige ziekte. In de kerkbode van Amersfoort, waar hij vele jaren predikant was, schreef hij door de jaren heen vele meditaties. Daar is nu een keuze uit gemaakt. Ds. L. Blok (Nunspeet) die een voorwoord schrijft meldt daarin dat de meditaties zodanig zijn samengesteld dat ze als wekelijkse overdenkingen kunnen worden gelezen bijvoorbeeld op de zaterdagavond. Er is bij de rangschikking van de 52 meditaties daarom rekening gehouden met het kerkelijk jaar. Het zijn eenvoudige, in de goede zin van het woord stichtende overdenkingen. De exegese, in de zin van: wat staat er nu precies, wat heeft de bijbelschrijver willen zeggen, is niet de sterkste kant. Vrij veel wordt er in beschrijvende zin over 'Gods volk', 'dat Sion Gods' etc. geschreven. Soms liggen dogmatische gedachten teveel als een raster over het getuigenis van de Schriften. Mij viel dat b.v. op in een Kerstoverdenking over Lukas 2 : 11a. Als dan het woordje 'u' wordt verklaard, wordt wel gezegd dat er daarom hoop is voor zondaars maar bijna haastig klinkt er dan achteraan: maar Hij is niet gekomen voor alle mensen, ook niet voor alle gedoopten en voor alle kerkgangers. Beroven we juist zo niet het Woord van zijn wervende en getuigende kracht? Durven we dan niet het Woord des Heeren frank en vrij te verkondigen in de wetenschap dat de Geest met dat Woord doet wat Hem behaagt?
J. Maasland, C. a. d. IJ.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen