Gaven delen wereldwijd (2)

Waarom wereldiakonaat
In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 braken tijdens springvloed en zware storm de dijken door in Zeeland en op de Zuid-Hollandse Eilanden. Het wassende water overspoelde dorpen en plaatsen en verraste velen. Mensen zochten voor zichzelf en voor hun vee een veilig onderkomen op zolders en daken, toen de huizen vol begonnen te lopen. Maar velen kwamen om in de kolkende watermassa. Toen de storm was uitgeraasd bleken bijna 2000 mensen te zijn verdronken en ontelbaar veel vee omgekomen. Vanuit alle delen van de wereld werd hulp geboden door verschillende organisaties. Met name door de interkerkelijke hulpverlening van de Wereldraad van Kerken in Genève werden kerkelijke gemeenten geholpen met geld en goederen. Een vorm van werelddiakonaat, hoewel die naam toen nog niet bestond. Wel werden de gaven wereldwijd gedeeld ten behoeve van ons. Dit alles was voor de Synode van de hervormde kerk aanleiding om voortaan de eerste zondag in februari te bestemmen als zondag van het werelddiakonaat en de extra diakonale kollekte in te zamelen voor het werelddiakonale werk. Niet alleen als een herinnering aan het gebeurde van toen en teken van onze dankbaarheid voor de ontvangen hulp, maar veel meer opdat wij onze verantwoordelijkheid zouden verstaan ten opzichte van mensen in nood, waar ook ter wereld. Toch is het werelddiakonaat niet nieuw te noemen, want in feite is het al zo oud als de kerk zelf sinds haar bestaan op aarde. Binnen de eerste christengemeenten was de diakonale hulpverlening aan enkelingen een plicht en opdracht, maar ook aan elkaars gemeenten bekend. De apostel Paulus spreekt in 2 Kor. 8 en 9 over een collecteplan. In Romeinen 15 spreekt de apostel over een handreiking. Hiermee wordt bedoeld: gemeenschap hebben met de verarmde moedergemeente in Jeruzalem. Paulus roept in Romeinen 15 de gemeenten in klein Azië op – en dat waren beslist geen rijke gemeenten – om een inzameling te houden, voor Jeruzalem. In die tijd beslist geen korte afstand. Daarbij ging het ook niet – en we komen daar later nog op terug – om een gift alleen, wanneer wij het woord 'gemeenschap' in dit bijbelgedeelte onderstrepen. De gaven zijn dan een teken vàn die gemeenschap, als een teken van verbondenheid en dat is wereldwijd. Zo gaat er met Paulus een delegatie mee om de 'gaven' over te brengen. Deze vorm van werelddiakonaat vinden we ook terug bij Paulus, wanneer hij in zijn brieven aan velen de 'groeten' overbrengt. Het doen van groeten, als teken van verbondenheid, betrokkenheid en gemeenschap, vanuit de hartelijke liefde tot elkaar! Deze vormen van werelddiakonaat mogen voor de gemeenten van alle tijden en plaatsen vandaag 'model' staan, onder allerlei verschillende benamingen, maar met hetzelfde doel en vanuit dezelfde intentie. Werelddiakonaat vandaag, een opdracht en verantwoordelijkheid voor onze gemeenten!

Komt de hulp wel goed terecht?
Het werelddiakonaat van onze hervormde kerk kent vele projekten, waaraan steun verleend wordt. Voor de organisatie en uitvoering van deze hulpverlening wil ik graag verwijzen naar het projektenboekje van de GDR. Dit boekje kan gratis worden aangevraagd. Wel wil ik op enige veel gehoorde vragen ingaan. Veel gehoord en gesteld, als het over werelddiakonaat gaat. Een zo'n vraag is: 'Komt de hulp wel goed terecht'? Andere vragen zijn: 'Doet werelddiakonaat aan politiek, wat gebeurd er met ons geld en: we hebben gehoord dat we via het werelddiakonaat terroristen steunen, die dus wapens kopen van ons geld. Is dat zo? Ik wil – aan de hand van het projektenboekje – op deze vragen kort ingaan. Over de vraag: 'Komt hulp wel goed terecht' schrijft het projektenboekje: 'Eén van de belangrijkste vereisten waaraan een projektdrager (een kerk of organisatie, die een projekt uitvoert) moet voldoen – wil er geld vanuit het werelddiakonaat naar toe gaan – is, dat deze projektdrager betrouwbaar is. Eén van de specifieke kenmerken van kerken en organisaties waarmee wordt samengewerkt, is dat ze dicht bij de mensen zitten om wie het gaat: de armen en ontrechten. Er zitten niet talloze schijven tussen, zoals vaak wel bij hulp, die via regeringen wordt gegeven, het geval is. En hoe meer tussenschijven, des te groter de kans dat er iets fout gaat. Van elke gulden die bij het landelijk bureau binnenkomt gaat globaal 85 cent naar de projekten, 15 cent blijft in de NH-kerk en wordt onder andere besteed aan voorlichtingsbijeenkomsten, materiaal t.b.v. het werk in gemeenten en aan projektbehandeling. Deze zogenaamde apparaatskosten behoren tot de laagste in soortgelijk werk'.

Doet werelddiakonaat aan politiek?
De vraag is: wat is politiek? Het woordenboek geeft er twee betekenissen aan. Wel twee heel verschillende. Een negatieve en een positieve betekenis. Bij het negatieve gaat het dan om een 'slimme taktiek'. Bij het positieve om de staatkunde, de maatschappij, de kontekst waarin zaken plaatsvinden. Werelddiakonaat is diakonaat, aldus het projektenboekje, dat grenzen passeert en wil daarom midden in de wereldsamenleving staan en werken. Het staan in de samenleving, het opkomen voor mensen die in de verdrukking zijn geraakt betekent vaak, dat het werelddiakonaat geconfronteerd wordt met de oorzaken van die verdrukking (de kontekst). Vaak doen partners een beroep op het werelddiakonaat om naast de steun, die gegeven wordt, in voorbede en concrete hulp, voor hen op te komen, b.v. bij regeringen en grote maatschappijen. In die (positieve) zin heeft het werelddiakonaat te maken met politiek. Wanneer het werelddiakonaat keuzes maakt en die publiekelijk uitspreekt, willen wij dat voortdurend toetsen aan wat de Bijbel ons zegt over gerechtigheid en waarheid, aldus het projektenboekje. Inderdaad: Alleen de Bijbelse gerechtigheid, verhoogt een volk! (AP) Het gaat dan niet om 'mensenrechten', maar om Gods-recht (Ps. 72).

Geld voor wapens?
Over deze vraag spreekt het projektenboekje duidelijke taal: 'Inderdaad verschijnen er af en toe berichten met pure laster over kerken en kerkelijke organisaties in sommige nieuwsmedia met de kennelijke bedoeling genoemde kerken en organisaties in een kwaad daglicht te plaatsen. Echter, noch via het werelddiakonaat, noch uit de algemene middelen van de kerk, noch via het Speciale Fonds van het programma ter bestrijding van het racisme van de Wereldraad van Kerken is er geld besteed aan wapens. Wel zijn en worden gelden besteed voor humanitaire doeleinden (voedsel, kleding, onderdak enz.) op verzoek van organisaties die het opnemen voor mensen die geen stem hebben, die verdrukt worden. Het werelddiakonaat wordt in de gelegenheid gesteld te controleren waaraan de door ons gegeven gelden zijn besteed'. 'Wapens krijgen bevrijdingsbewegingen vooralsnog gratis van belanghebbende machten, die echter geen gelden beschikbaar stellen voor humanitaire, doeleinden', aldus het projektenboekje.

Wat gebeurt er met ons geld?
Over deze vraag tenslotte schrijft het projektenboekje: 'Het geld, dat overgemaakt wordt aan het werelddiakonaat komt ten goede aan de projekten, die in het boekje vermeld staan. Bij deze projekten zijn bedragen genoemd, zoals die in de begroting voorkomen. Die begroting is eigenlijk het afsprakenlijstje van het werelddiakonaat met partners over heel de wereld. Partners doen een beroep op het werelddiakonaat om een deel van hun werk mogelijk te maken. Als wij toezeggen hen daarbij financieel te helpen, moeten zij er ook van op aan kunnen dat zij dat geld ook echt krijgen. Laten we echter niet vergeten dat het werelddiakonale werk meer dan geld is. Het is samen met anderen in de wereldwijde kerk van Christus dienend in de wereld staan, daar en hier'.

De 'O' van ontwikkelingssamenwerking
Ontwikkelingssamenwerking is datgene, wat voortkomt in de 'bloedsomloop' van Zending en Werelddiakonaat. Konkreet gaat het hier om het werken aan verandering in de arme landen, gekoppeld aan veranderingen in onze eigen samenleving. Niet alleen de symptomen van de ongelijkheid tussen arm en rijk, machteloos en machtig moeten worden aangepakt, maar ook de oorzaken (uit: brochure over de 2% ontwikkelingssamenwerking 'Het moet!'). De brochure schrijft verder: 'Ontwikkelingsplannen moeten in direkte. samenwerking met de verdrukten en benadeelden ontwikkeld worden en niet slechts op tekentafels in het rijke Noorden of in overleg tussen regeringen. Niet de gevers uit het Noorden hebben het recht te bepalen wat er met het geld moet gebeuren, maar de mensen zelf voor wie het bestemd is. De vissers, de landeloze boeren, de krottenbewoners.

In de 2%-oproep wordt aan de kerken gevraagd om zich te verplichten tot: 1. het overdragen van een deel van hun inkomen via een beslissing over de begroting, en daarmee de zaak van de armen te steunen; 2. ook andere aspecten van het kerkelijk werk meer in dienst daarvan te stellen, zoals de eredienst, hun vormingswerk, hun bezit aan land, gebouwen en beleggingen en hun invloed in de samenleving; 3. Hun leden op te roepen om op dezelfde manier een deel van hun middelen in te zetten, zoals geld, tijd, deskundigheid, persoonlijke kontakten en andere aktiviteiten.

A. Peters, Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen