Leren geloven in een gesaeculariseerde wereld (1)

Inleiding
Op 22 maart jl. werd een bijeenkomst van heet C.O.G.G. (Contactorgaan van de Gereformeerde Gezindte) gehouden in de Aker te Putten. Centraal op deze dag stond het thema: leren geloven in een gesaeculariseerde wereld. Voor deze studiedag waren als referenten uitgenodigd drs. I. A. Kole te Berkenwoude en drs. L. van Driel te Waalwijk. Dit naar aanleiding van hun studie over de geloofsoverdracht aan jongeren in het raam van een doctoraalstudie, getiteld Bij-tijds leren geloven.

Saecularisatie
De eerste inleider was drs. I. A. Kole. Hij schetste de plaats van de kerk in de huidige samenleving. Een samenleving die steeds meer vervreemdt van Gods Woord. Hij zag in de huidige cultuur in vervulling gaan wat ds. Overduin eens zei: elke cultuur die onder de heerschappij van God wordt weggehaald, draagt de kiem van de ontbinding in zich. De voetstappen van Christus worden uitgewist. Er is sprake van Godsverduistering.
In de kerk en vooral bij de jongeren leven veel vragen ten aanzien van het overgeleverde erfgoed. Bijvoorbeeld ten aanzien Van het Godsbestuur. Wat doe je met de zondagse preek op maandag? Leef je niet in twee werelden? Ouderen weten de jongeren vaak niet te boeien inzake het christelijke geloof (P. v. d. Ploeg). Veel jongeren wijken uit naar de charismatische bewegingen.
De vragen raken ook de plaats en het gezag van de Bijbel. Bevat de Bijbel een normatieve boodschap, of bevat Hij een verslag van ervaringen van mensen aangaande God. Kontekstuele Bijbeluitleg drinkt door in allerlei godsdienstmethoden. Er is grote verwarring vanwege een nieuwe invulling van kernnoties.
Het wordt steeds duidelijk dat we in een postchristelijk, ja antichristelijk tijdperk leven. Een nihilisme grijpt om zich heen. Gezagsverhoudingen staan onder zware druk.

Terugtrekken?
Wanneer we dit alles signaleren is er de neiging om ons terug te trekken uit deze wereld. Dit is echter geen goede zaak. We moeten de band met onze tijd niet verliezen. We moeten bij de tijd zijn. Naast de rechtvaardigmaking roept het leven om heiliging. Er is toerusting, begeleiding van jongeren nodig, vooral inzake de ethische vragen. Immers 25% van geënquêteerde scholieren behoort wel bij de kerk, maar voelt geen band met die kerk.

Het gezin
In de gezinnen verandert er heel veel. Er zijn geen gesloten gezinnen meer, maar open gezinnen. Daar hebben de media voor gezorgd.
Beide ouders zijn vaak opgenomen in het arbeidsproces. In de opvoeding van hun kinderen vinden zij vaak geen antwoorden op de nieuwe ervaringen. Daarom is een voortgaande catechese nodig. Bij veel jongeren leeft het gevoel dat het thuis formeel wel in orde is (Bijbellezen, kerkgang enz.), maar ze proeven vaak niet dat het christelijk geloof werkelijk iets betekent.
De kerk dient de ouders te helpen. In prediking, die qua vorm en inhoud in deze tijd staat. In catechese, die in kleine groepen dient te geschieden. In preekbespreking, vormen van jeugdpastoraat en dergelijke.

De school
Wat de school betreft, de hulp van school is hard nodig. K. de Jong heeft gezegd dat de Bijbel weer terug moet komen op school. Het dient op school wel om dezelfde kernzaken te gaan als in de kerk. Er is op dit punt grote zorg vanwege halfslachtigheid.
Drs. Kole eindigde zijn inleiding met de oproep het Woord van God op indringende en verstaanbare wijze door te geven in de zin van Psalm 78.

Kritische houding
Drs. L. van Driel hield vervolgens zijn lezing en poogde een weg te wijzen waarlangs we in deze gesaecularisseerde tijd kunnen verder komen. Onze moderne tijd vraagt om een ander opvoedingsklimaat. Bezinning hierop is dringend geboden.
Een reaktie op al de nieuwe ontwikkelingen kan zjn dat we het isolement zoeken. Maar dat is noch Bijbels, noch praktisch mogelijk. De vragen uit de zestiger jaren uit de Gereformeerde Kerken komen nu aan de orde in de Christelijk Gereformeerde Kerken en de Ger. Bondsgemeenten. Bepaalde ontwikkelingen kun je niet buiten de deur houden. De weg van aanpassing is even onbijbels als van isolement. Dan bepaalt de maatschappij de agenda van de kerk.
Er is een derde weg, de weg van het kritisch staan in de werkelijkheid van vandaag. Kritisch in de zin van onderscheidend. Oog hebben voor de kontekstualiteit van de waarheidsverwerkelijking. Zoeken naar nieuwe inhouden. Leven vanuit het einde, ook het eindgericht dat eenmaal gaat over alles wat we deden.

Werkelijkheid
Wanneer we ons vanuit deze gedachten wenden tot de opvoeding, dan moeten we beginnen met de werkelijkheid waarin wij leven serieus te nemen. In die werkelijkheid moet immers Gods Geest in gaan. We moeten er terdege rekening mee houden dat onze jongeren niet meer onmondig zijn. Als zij per 1 januari 1988 op achttienjarige leeftijd meerderjarig zijn, kun je iemand die zestien jaar is niet meer als een kind behandelen. Meisjes maken een dubbele emancipatie mee en zijn in een enorm democratiseringsproces opgenomen.
Het is nodig de ervaringen van de jongeren te honoreren. Ook als die ervaringen anders zijn dan vroegere. Daar dient ruimte voor te zijn in de kerk. Als voorbeeld noemde Van Driel de vraag naar het Godsbestaan die voor veel jongeren nog eerder komt dan de vraag van Luther: hoe krijg ik een genadig God? Jongeren moeten geleid worden tot een eigen keus. Daarbij dienen we te beseffen dat het rationele element in onze maatschappij een grote rol speelt. In de geloofsoverdracht dient daar rekening mee gehouden te worden.
De werkelijkheid serieus nemen leidt tot de dialoog, het gesprek tussen mensen die van elkaar iets kunnen leren.

Waarheid
Behalve de werkelijkheid dient ook de waarheid serieus genomen te worden. De werkelijkheid dient vanuit de waarheid kritisch tegemoet getreden te worden. We moeten letten op de adder van de autonome mens onder het groene, schijnbaar lieflijke gras.
Het is in onze werkelijkheid van Godsverduisterirng onopgeefbaar om God ter sprake te brengen. Waarbij het dadelijk weer van belang is ons af te vragen over welke God we het hebben. Welk Godsbeeld hebben we? In de dialoog dient het duidelijk getuigenis van de Schrift te klinken.

De praktijk
Wat betekent dit nu voor de praktijk van de geloofsoverdracht? Wat de catechese betreft: er dienen kleine groepen catechisanten gecreëerd te worden onder leiding van gespreksvaardige catecheten. Gemeenteleden die daarvoor het charisma hebben dienen hiervoor ingeschakeld te worden. Ook de ruimte waarin gecatechiseerd wordt dient uitnodigend te zijn. zodat er een lage drempel is. In de catechese is het gesprek zo belangrijk. Het gesprek tussen jongeren en ouderen en tussen jongeren onderling. Er dient ruimte te zijn. voor de bespreking van existentiële vragen, zoals: geloven, hoe doe je dat? Wat het gezin betreft… daar zit een kwaad punt. P. v. d. Ploeg heeft opnieuw laten zien (in Drente) dat veel jongeren de kerk verlaten omdat hun ouders niet bij machte zijn hen te laten zien dat het geloof werkelijk voor hen leeft. Huiscatechese nieuwe stijl is nodig. Nodig is ook dat de kerk ouders gaat helpen bij de geloofsoverdracht. Ouders hebben niet vaak geleerd om over hun geloof te spreken. Dat moet hen geleerd worden.
Kerkelijke verdeeldheid is voor de jongeren onverteerbaar. Dat krijg je niet meer uitgelegd. Een nieuw gemeenschapsbesef is absoluut noodzakelijk.
Naast de catechese dient ook het pastoraat onder jongeren nieuwe aandacht te krijgen.
Tenslotte dient er in de kerkdiensten meer vrijheid te komen, zoals Calvijn heeft bedoeld (T. Brienen, De liturgie bij Johannes Calvijn).
Liturgie is bij Calvijn een dynamisch gebeuren. Er dient ruimte voor het experiment te zjn. Flexabiliteit en veelvormigheid is gewenst. Jongeren willen graag iets beleven.

Oproep
Drs. Van Driel eindigde zijn toespraak met een oproep aan het adres van het C.O.G.G. Laten we de handen ineen slaan en werkgroepen instellen die de getrokken lijnen op de diverse terreinen van het kerkewerk gaan uitwerken.

Discussie
Na de beide lezingen vond een groepsbespreking onder de ruim 100 aanwezigen plaats. ledere groep formuleerde enkele vragen die door de referenten werden beantwoord. Tijdens de discussie die volgde kwam vooral vragen betreffende de aard van de dialoog, de volgorde werkelijkheid-waarheid en de kwestie van het léren geloven aan de orde. Gewezen werd ook op een gedwongen isolement. Anderen pleitten voor een duidelijke vertaling van Bijbel en Belijdenisgeschriften. Weer anderen wezen er op dat jongeren vaak bij evangelische groepen vinden wat zij in de kerk missen. Het wordt kil in de kerk.
Deze dag die werd geopend door ds. G. van Oene en werd gesloten door ds. J. H. Velema was uitermate zinvol. Er is heel wezenlijk met elkaar gesproken in kritische verbondenheid. Ook de pers heeft de nodige aandacht aan deze dag besteed. Daarover in het tweede artikel meer.

W. Verboom, Hierden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen