Hemelvaart en sabbat

Al eerder schreef ik in deze kolommen dat men nergens intenser de rust van de sabbat ondergaat als in Israël ('Sabbat en zondag', Whvr. d.d. 13-8-1987). De sabbat wordt letterlijk gemarkeerd door twee zonsondergangen. Zodra de sabbat begint valt het hele openbare leven stil. Geen winkel en geen bioscoop meer open. Hoogstens zijn er wat sluipweggetjes open gelaten voor jongelui, die toch op de avond van de sabbat enig vertier zoeken. Want zo dóór en dóór religieus is Israël niet. De wetten van de sabbat worden in feite gedicteerd door de religieuze minderheid. Alleen zó is Israël namelijk te regeren.
De laatste tijd valt er overigens een schaduw over de stilte van de sabbat. De niet-religieuze joden komen in toenemende mate in opstand. Provocerend wordt soms een bioscoop open gesteld. En dan demonstreren orthodoxe joden luidruchtig bij de ingang. Op zich is dat merkwaardig. De demonstratie is op sabbat kennelijk toegestaan, om de rúst van de sabbat te bewaren. Wat dit betreft is de joodse religie tot op vandaag vol met bepalingen van wat wel en niet op de sabbat geoorloofd is. De demonstratie voor sabbatsheiliging valt kennelijk niet onder de verboden.
Maar hoe het ook zij, de stilte in het openbare leven is weldadig. Kom er eens om in christelijke landen, waar de rust van de zondag absoluut weg is.

Intussen komt juist rondom de sabbat evenwel scherp tot uiting hoe diep de kloof is, die er is tussen de joodse religie en het christelijk geloof. Wanneer de joden de sabbat beëindigen beginnen de christenen eraan. Hoewel, wij beginnen niet op de zaterdagavond maar op de zondagmorgen. Op zich zit er best een goede gedachte in de aanvang van de rustdag op de avond, vóór de nacht valt. In het verleden werd daar in ons eigen land ook meer rekening mee gehouden. Dan stond de zaterdagavond al min of meer in het teken van de zondag. Maar hoe dan ook, de christelijke zondag is duidelijk onderscheiden en intussen ook gescheiden van de joodse sabbat.

Christelijke sabbat
De aanduiding van de zondag als sabbat is overigens in het algemeen in de kerken niet meer zo gebruikelijk. Op zich is er zelfs geen voorschrift in het Nieuwe Testament te vinden om de sabbat te verschuiven van de laatste naar de eerste dag van de week. Maar de christelijke kerk heeft het toch al spoedig (in de tweede eeuw na Christus) nodig geacht om de zondag te vieren op de eerste dag van de week, zijnde de dag van de Opstanding van Christus. De aanduiding van de zondag als sabbat vinden we in het Nieuwe Testament echter niet.
Toch spreekt de beproefde Heidelberger onbekommerd over de 'sabbat, dat is de rustdag', waarop we naarstig tot de gemeente Gods komen. Wij lezen het Oude Testament immers niet zonder het Nieuwe Testament. De zondag is de hoogste uiting van ons christelijk geloof, omdat zo van week tot week het geloof in de Opgestane wordt gepraktiseerd. De sabbat is voor de christen geheiligd en gestempeld door Christus, de grote Rustaanbrenger, de Heere van de sabbat.

Eeuwigheid
De Heildelberger brengt verder de wekelijkse sabbat, de wekelijkse rustdag voor de christelijke gemeente, in verband met 'de eeuwige sabbat'. Juist op die dag wil de Heilige Geest in ons werken. Juist op die dag mogen we de eeuwige sabbat beginnen.
De sabbat is het voorspel van het grote Feest. En zo staat de sabbat niet los van de Hemelvaart. 'Ik ga heen om u plaats te bereiden', zei Christus toen hij van Zijn jongeren scheidde. De zondag is niet alleen de telkensterugkerende herdenking van Pasen maar ook de telkens herhaalde gedachtenis van de Hemelvaart. Waaróm toch is de Hemelvaartsdag zo het stiefkind onder de christelijke feestdagen geworden! De heilsfeitën vormen een niet te verbreken keten. Als Christus niet was opgestaan zou ons geloof ijdel zijn. Was Christus evenwel niet ten hemel gevaren, er zou voor de zijnen geen plaats zijn bereid. We zouden de zondag, als voorafschaduwing van de eeuwige sabbat kunnen afschaffen.

De Verborgene en Aanwezige
De ten hemel gevaren Koning werd op de dag van Zijn kroning voor de gemeente een Verborgene. Een wolk nam Hem immers weg van voor de ogen van zijn discipelen. Maar door Zijn Geest is hij de voortdurend Aanwezige. De Geest doet met name op de sabbat, wanneer de Naam en het werk van Christus worden verkondigd in de gemeente, de eeuwige sabbat al beginnen. Als we het dus eens hooggestemd mogen zeggen: de zondag is ten diepste de hemel in het hart; ervaring van de rust van de eeuwige sabbat. Een echte viering van de zondag verdraagt zich derhalve niet met de onrust van het dagelijkse leven. Een puriteinse zondag heeft dan ook meer van het wezenlijke van de oud-testamentische sabbat in zich: de dag waarop ook God rustte van Zijn werk.

Luther zei van de zondag dat het ook een dag was voor de knechten en de meiden. Het mag inderdaad ook een sociale rustdag zijn. Wat dit betreft vegetéren we in onze samenleving nog slèchts (maar ook nog stééds) op de verworvenheden van een ooit christelijke natie. Wij hebben immers sinds eeuwen de zondag als vrije dag. Maar intussen hebben we de zondag als rustdag al lang verpeeld. Hoe weinig is er over van de sabbatsgedachte. Het behoeft warempel geen dag te zijn van raak niet en smaak niet en roer niet aan. We behoeven echt niet het verfijnde gebodsstelsel en verbodspatroon van de joden over te nemen. Maar er mag toch juist op de zondag wel sprake zijn van christelijke ascese. Opdat er ook ruimte zij voor de overdenking van het toekomende leven.
Wanneer we vandaag constateren dat ook op de zondagen velen uit de christelijke gemeente aan het blauwe venster vertoeven, laat zich de vraag niet onderdrukken of dáár en zó nog iets van de eeuwige sabbat ervaren wordt. Waarmee niet gezegd is dat de sabbatsvreugde ook echt gegarandeerd is wanneer zulke zaken taboe zijn. Maar secularisatie begint vaak met het verlies van de zondag. Het begint rnet het verlies van de hálve zondag. De Gereformeerde Kerken hebben synodaal besloten, dat twee maal kerkgang niet meer nodig is. Het is een kerkelijke bezegeling van een overigens alom gegroeide praktijk, die niet op kerkelijke hoogconjunctuur duidt. We zijn de sabbat maar al te vaak kwijt geraakt.

Hemelvaart
Eigenlijk zijn we hemelvaart kwijt geraakt. Hemelvaart valt nooit op zondag, altijd op donderdag. Voor velen ook in de christelijke gemeente is het derhalve een dag, die niet in de samenkomst van de gemeente wordt doorgebracht. Met het gevolg dat velen nooit in directe zin horen preken over de hemelvaart van Christus. Dat neemt niet weg, dat elke zondag toch als het goed is in het teken staat van hemelvaart. Vanwege de overdenking van het toekomende leven. Christus was ook de Eersteling als het over de eeuwige sabbat gaat.
De zondag is na hemelvaart ook een dag van gemeenschap tussen de strijdende en de triumferende kerk. Soms kan dat heel sterk worden ervaren, b.v. bij de viering van het Heilig Avondmaal. In het machtige lied van de oude kerk, het Te Deum, klinkt het:
U looft de apostelschaar in heerlijkheid, o Heer
profeten, martelaars vermelden daar uw eer
Door heel uw kerk wordt steeds daarboven,
hier benedenin strijd en zegepraal uw grote Naam beleden.
Wat is het christelijke leven nog waard als het geen hemelleven meer is! Duizenden, miljoenen hebben de eeuwen door troost geput uit het geloofsartikel over het eeuwige leven, uit de wetenschap ook dat hun dierbaren thuis waren. De hemel als liefderuimte van God is voor degenen, die in Christus ontslapen zijn, eeuwige werkelijkheid geworden. Wat geen oog heeft gezien en geen oor heeft gehoord en wat in het hart van een mens niet is opgeklommen heeft God bereid voor degenen, die Hem liefhebben.
Op de sabbat zingen we al mee met het volk Gods in heerlijkheid, het volk in de eeuwige rust van de volmaakte sabbat. Er blijft een rust over voor het volk van God! Dat is het lied van de zondag, de sabbat, vanwege de hemelvaart. Christus is ons pand in de hemel. En de Geest is het pand op de aarde. Zaligheid nooit af te meten… Vaak wordt de prediking afgesloten met het uitzicht op de eeuwige heerlijkheid. Daar moeten we eigenlijk nooit genoeg van kunnen krijgen. Elke prediking zou wel met dit stichtelijke slot mogen afsluiten, met het loflied namelijk op de eeuwige heerlijkheid. Want daar is de vreemdelingschap vergeten.

De moderne mens kan zich de hemel niet meer voorstellen. En de wetenschappelijke mens weet er geen 'ruimte' voor. Maar het geloof weet dat er ruimte is bij God. Christus vertoonde Zich aan Zijn jongeren nadat Hij door geslóten deuren was binnengekomen. Zijn Opstanding is garantie voor onze zalige opstanding. Ook óns lichaam zal de derde dimensie van het aardse bestaan doorbreken. Of ons lichaam nu vergaan is tot op het bot, of dat zelfs het bot letterlijk aan de as is prijsgegeven, de ruimtelijke dimensie van ons aardse lichaam doet er uiteindelijk niet meer toe. Er zal een vierde, een hogere dimensie zijn, gegarandeerd door de hemelvaart des Heeren. Hij kwam door gesloten deuren. Hij toonde Zich als de Eeuwige Zoon niet afhankelijk van de wetten, die de Schepper in Zijn schepping had gelegd en waaraan ook ons aardse lichaam is onderworpen. Ook bij de hemelvaart U dat gebleken.
Het geloof in de opstanding der doden begint bij de Opstanding van Christus en vindt zijn voltooiing in het geloof in de hemelvaart. Als Christus niet ten hemel was gevaren was ons geloof even ijdel als wanneer Hij niet was opgestaan. Tevergeefs geloofden we in de wederopstanding der doden en in de eeuwige heerlijkheid van al Gods kinderen. Het lichaam wordt echter, zo zegt de Schrift, gezaaid in verderfelijkheid, het wordt opgewekt in onverderfelijkheid (1 Kor. 15 : 42). Er is een natuurlijk lichaam en er is een geestelijk lichaam. Christus gaf er de belichaming aan.

Hemelvaart is het feest van de kroning van de Koning. Christus overwon dood en graf Hij overwon de machten in de gevallen schepping. Hij kwam ook de wetten van de Schepping zelf te Boven. Daarom kan het eeuwig sabbat worden.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen