Globaal bekeken

Een arts ontdekt de waarde van gebed aan het ziekbed.

'Tjip van der Werf heeft in Agogo, Ghana, ervaren hoe het 'helend' aanwezig zijn, vla voorbede en louter aandacht voor mensen, van wezenlijke betekenis kan zijn. Hij was een aantal jaren verbonden aan het ziekenhuis van de Presbyteriaanse Kerk van Ghana in Agogo.

Nederland geseculariseerd
Het denk- en leefklimaat in Ghana is veel religieuzer dan in Nederland. Of, andersom gezegd: in Nederland is de religie uitgebannen in het leven van veel mensen. Tjip van der Werf: 'Ik ben ervan geschrokken hoeveel mensen in Nederland volstrekt vervreemd zijn van God. "Ach dokter", zeggen ze tegen me, "van huis uit ben ik hervormd, maar ik heb er geen behoefte meer aan." Dat is typerend vind ik voor het denken in Nederland: "Ik heb er geen behoefte aan en dus geloof ik niet." In Ghana is zo'n uitspraak volstrekt ondenkbaar. Het is precies zoals die rabbi het zei: God troont op de lofzangen van Israël, dus als die lof verstomt, valt Gods troon.
Nederland is een geseculariseerd land. God is dood voor de meeste mensen die ik ontmoet, ook voor hen die zelf bijna dood zijn. Het denken wordt beheerst door het ik-gericht zijn. De mens is zijn eigen maatstaf geworden. Daarom kunnen mensen ook zo betrekkelijk gemakkelijk zeggen: "Ik stap eruit."
De ander bestaat voor velen niet. Het gaat uitsluitend om het "ik" en dat anderen hen misschien nodig hebben, dat komt niet in hen op. Laat staan dat God rechten heeft.'

Het leven heiligen
Van der Werf denkt even terug aan die gebeurtenis in Agogo: een uitgebreide kerkelijke bijeenkomst rondom de ingebruikneming van een toiletgebouw. Het klinkt bijna belachelijk in Nederlandse oren, maar het Is in de Ghanese realiteit een normale zaak. Het hele leven, dus zeker een toiletgebouw met z'n betekenis voor de gezondheidszorg, staat onder het beslag van het religieuze leven. Die ingebruikneming werd bijgewoond door predikanten, gemeenteleden, artsen en de chief van Agogo, natuurlijk de dorpsnotabelen – vooral zakenmensen – en de CDR, het comité voor de bescherming van de revolutie. En er waren veel vrouwen die hun enthousiaste geestelijke liederen zongen.
'Die gebeurtenis is precies wat ik bedoel: de heiliging van het leven. Dat kennen we hier in Nederland niet meer in ons openbare leven is God verdwenen. En als we op straat de Godsnaam zien of horen dan is dat meestal als vloek. De religieuze spreuken op de auto's en op de bussen in Ghana zijn geen vloeken, maar authentieke uitingen van geloof. Natuurlijk heb ik in Ghana slechte dingen meegemaakt Geloofshypocrisie of quasi-vrome shows van charismatische leiders. Maar daarmee kun je het niet afdoen. In Ghana is het hele leven doordrongen van het geloof.'

In 1968 verscheen bij Buijten en Schipperheijn te Amsterdam een boek van Taeke Cnossen 'Mensen en meningen', een boek met journalistieke en politieke herinneringen'. Uit dit boek twee passages.

• Over J. M. den Uyl:

'Hij geeft in: "Is de Gereformeerde wereld veranderd?" ook zijn mening over Dr. Colijn, die hij – mijnheer was toen achttien! – één keer had horen spreken:

"Mij interesseerde toen al de vraag: hoe kan die man, met zijn domme opvattingen, ja werkelijk domme (curs. D. U.) opvattingen – overigens ook weer een respectbele maar eigengereide practicus – hoe kan die man zo'n voorname rol vervullen? En daarvoor heb ik deze sociologische verklaring: het anti-revolutionaire volk was terechtgekomen In de verstarring waarin het werkelijk bon ton was tegen iedere vernieuwing te zijn. Men zou het ook zó kunnen zeggen: zoals de Synode van Assen in 1926 tegen Geelkerken was, zo was Colijn in 1937 tegen het Plan van de Arbeid. Want evenzeer als het voor de Gereformeerden van die tijd onaanvaardbaar was dat de slang niet gesproken had, evenzeer was onmogelijk dat het Plan van de Arbeid juist zou zijn".'

• Dan verder een lyrische ontboezeming van Anne Anema bij de dood van Abraham Kuyper.

'Kuyper is dood…
Gisteren hebben ze hem begraven… Weg is hij, weg voor goed…
En ik moet over hem schrijven. Ons tijdschrift (Stemmen des Tijds) moet over hem een artikel hebben, of zooal geen artikel, dan toch ten minste enkele bladzijden. Ik besef dat het zóó moet. Ik billijk ook, dat men mij de taak toewees om er voor te zorgen, dat het geschiedt. Ik mag niet weigeren…
Maar ik kan niet ordelijk schrijven, nu niet, over Kuyper. Het is een poespas in mijn bewustzijn. Ik wil nu ook niet schrijven. Ik heb deze week zooveel ik maar even kon de eenzaamheid gezocht. Elke stoornis haat ik, tot mijn huisgenooten toe zijn mij haast een hindernis in deze dagen. Bij brokstukken stuwen de gevoelsprikkels van dit sterven mij telkens weer de voorstellingstrossen van een kwart eeuw lang door het hoofd. Ik kan ze niet beheerschen, ik probeer het ook niet eens. Nog eenmaal, nu door zijn dood, zooals zoo tallooze malen tijdens zijn leven, nu voor het laatst, heeft hij mijn heele ziel in beroering gezet. Door zijn woord heb ik mijn Heiland gevonden, door zijn wetenschap ben ik wijsgeerig van een hybridischen brekebeen tot een harmonisch geheel geworden, door zijn staatswerk ben ik ontstoken in ijver om mijn classleken in den hoek te werpen en naar het zwaard van Themis te grijpen, ik heb met hem getreurd en gelachen, geliefd en gehaat, hij heeft mij getroost en ook wel eens getrapt, ik heb met hem momenten doorleefd, die tot mijn llefsten herkauwingskost behooren, er is ook wat ik zou willen verdelgen uit mijn memorie, nu, in deze dagen, als ik het kon…'

v.d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen