Een absolute overtuiging

Als de apostel Paulus zegt, dat hij in zijn verkondiging niemand anders wenst te weten dan Jezus Christus en die gekruisigd, dan is daarmee gegeven dat het christelijk geloof, het christelijk belijden gekenmerkt is door het absolute, het onopgeefbare nl. het unieke van Christus. Datzelfde is gelegen in de uitspraak van Jezus zelf, dat Hij de Weg, de Waarheid en het Leven is.
Buiten Hem is er geen weg tot het heil. Alle andere wegen zijn doodlopende wegen. De weg van de humanist, de boeddhist, de hindoe brengen niet tot heil maar tot onheil.
Buiten Hem is geen waarheid. De waarheidsvraag wordt vaak in vertwijfeling gesteld. Wat is waarheid?, vroeg Pilatus. Maar Jezus mag van Zichzelf met goddelijke vrijmoedigheid en met vrijmacht, door de Vader verleend, zeggen dat Hij dé Waarheid is.
Buiten Hem is geen leven. Buiten Hem blijft alleen de dood over, tijdelijk, geestelijk en eeuwig.

Het is tegen deze achtergrond van de absolute aanspraak die Christus maakt op de Waarheid en op de Weg en het Leven, dat de kerk meermalen belijdend sprak om dit absolute nog weer eens sterk te benadrukken.
Dat absolute lag in de herontdekking van de Reformatie: de Schrift alléén, genade alléén en geloof alléén; dit alles geconcentreerd in het 'solus Christus', Christus alleen. Genade stond tegenover de werken, de Schrift tegenover de traditie, geloof tegenover sacramentele mededeling van het heil. In feite ging het in de Reformatie om de absolute leer van het heil in Christus.
Dat absolute ligt ook opgesloten in de leer van Dordrecht, in de Dordtse Leerregels, waarin elke zelfwerkzaamheid van de mens de deur werd gewezen, zijnde in strijd met het alléén-zaligmakende werk van Christus. De souvereiniteit van de genade werd met kracht beleden tegenover de leer, die nog iets goeds in de mens wist te ontdekken. Genade alleen!
Dat absolute lag – om nog één voorbeeld te noemen – ook opgesloten in de Barmer Thesen in de Tweede Wereldoorlog, toen een zevenvoudig neen werd uitgesproken tegen elk stelsel, elke ideologie, die zich stelde in de plaats van de Koningsheerschappij van Christus. Hij alléén is Koning. Hij regeert de wereld. En door Hem regeren de koningen.

Ergernis
Dit absolute in de christelijke religie is ergerniswekkend. Het is ergerniswekkend voor allen, die buiten het christendom leven. Waar halen christenen de pretentie vandaan te denken dat zij alleen de waarheid in pacht hebben? Dat is de telkens weer gehoorde aanklacht wanneer christenen opkomen voor het recht Gods, verankerd in het Woord des Heeren. Het is de aanklacht wanneer de oproep tot bekering klinkt, bekering voor jood en heiden, voor moslim en hindoe, voor de vrijdenker en de humanist. Het is ergerniswekkend als gesteld wordt dat er maar één weg is, die tot behoud leidt en dat alle andere wegen leiden tot verderf.
Zending en evangelisatie zijn echter onopgeefbaar voor wie gelooft dat alleen Jezus de Weg, de Waarheid en het Leven is. Ook in christelijke kring wordt intussen, vanwege dit ergerniswekkende, vaak geprotesteerd tegen die visie op zending, die ook gericht is op bekering van moslims of aanhangers van andere religies in het algemeen. Theologisch heeft men er zelfs wat op gevonden door de stelling te verkondigen, dat Christus ook in die andere religies (al) aanwezig is, maar 'met verberging van Zichzelf. Als een Hindoe of een Boeddhist zijn religieuze geschriften leest zal hij Christus daarin vinden, zonder dat die met name wordt genoemd. Alsof dat niét een vorm van verabsolutering is. Zo worden de andere religies als het ware geruisloos geannexeerd. Dat is een hele slechte manier van doen. Christus wil openlijk verkondigd, gediend en geëerd zijn. Maar juist dan komt de ergernis ten aanzien van het Evangelie des Kruises openbaar.

De echte christen is ten diepste onverdraagzaam. Hij verdráágt geen weg buiten de Weg. Maar in die onverdraagzaamheid ligt tevens de hoogste liefde. Wie niet overtuigd is van het absolute heil, alleen in Christus gelegen, mist ten enenmale de aandrang om uit te gaan tot hen die ten dode wankelen. Alverzoening of algemene verzoening brengen niet tot liefde en bewogenheid om de naaste, dichtbij en ver weg. Dat doet alleen de christelijke liefde die uit is op bekering.

Maar die ergernis ten aanzien van het Evangelie van het Kruis, van het absolute van het heil in Christus – Zijn Persoon en werk alleen – is niet alleen een zaak van de wereld. Ze is, om het met een afgesleten of beduimeld maar intussen wáár woord te zeggen, een zaak van het natuurlijk hart. Het menselijk hàrt is volgezet met versperringen en barrières als het gaat om souvereine genade, om Christus alleen.

Het geldt van de meest godsdienstige mens.
In plaats van ons absoluut te verlaten op het werk van Christus, zoeken we het in de wet, die torenhoog in het hart staat opgericht.
In plaats van alleen genade, is er de heimelijke hang om in activiteiten, vroomheid, ervaringen, bekering, tranen en gestalten grond te vinden voor het heil.
In plaats van alleen de Schrift schuiven we al te gemakkelijk de traditie of het gezag van eerwaarde of eerbiedwaardige vaderen naar voren.
In plaats van alleen het geloof werden en worden ook heel wat werken aangedragen, hetzij in de vorm van activiteiten of organisatiestreven, hetzij in de vorm van het stipt naleven van regels en geboden.

Het is niet zó eenvoudig om van genade te leven, om alleen de Schrift als bron en norm te hebben, om alleen het geloof over te houden, kortom om alleen van de door Christus geschonken gerechtigheid te leven. Het is niet zó eenvoudig al ónze gedachten gevangen te geven onder de gehoorzaamheid van Christus. Een mensenleven lang van strijden en snoeien is ermee gemoeid. En dan nóg is er stervensgenade nodig. Er is en blijft tot het laatste toe genade nodig om genade aan te nemen.

Eigen inzichten
In de loop van de (kerk)geschiedenis zien we intussen helaas dat vaak niet het absolute van het heil in Christus de boventoon had maar dat eigen inzichten werden verabsoluteerd.
Laat ik met één toespitsing volstaan. Elk mens heeft om zo te zeggen zijn eigen levensweg, een weg ook, die God met hem of haar gaat met betrekking tot de zaken van het geloof. Op welke wijze dan ook is daarbij van ervaring sprake. En 'natuurlijk' – zo zéggen of beámen we – hebben die eigen weg en die ervaring alles te maken met de onverdiende genade. Maar intussen wordt de eigen ervaring, de eigen weg vaak verabsoluteerd. In reformatorische kring wordt soms een bepaalde bekeringsweg absoluut gesteld, in evangelische kring worden bepaalde 'gaven' soms als absoluut kriterium gesteld. De prediking wordt eraan afgemeten.
Soms zijn ook zelfs kerkscheuringen ontstaan op basis van zulk een verabsolutering van eigen inzichten van bepaalde personen, die zichzelf als gezaghebbend opwierpen. Soms werd één en ander nog onderbouwd door een waarheid die men ervoor ontving. En intussen stonden waarheden van blijvers en vertrekkers tegenover elkaar.
In onze tijd is er een opleving te bemerken van aandacht voor allerlei personen, uit een recent of wat langer verleden, die zo zichzelf, met een beroep op bizondere roeping, opwierpen als predikers en altijd wel volk om zich heen verzamelden. Ze kwamen in een bepaalde gemeenschap niet aan bod of kregen geen gehoor en stichtten maar iets voor zichzelf. Ze leefden vervolgens vaak in de beschutting van het isolement. Maar daardoor verabsoluteerden hun inzichten verder. En het nageslacht zat met de erfenis van hun verabsoluteringen. Na hun dood was de profeet weg en werden de schapen verstrooid. Nergens werd meer gemeenschap der kerk beleefd. Een tweede nageslacht werd soms onkerkeiijk.

Relativering
Onze tijd nu heeft meer dan ooit nodig besliste christenen, christenen die weten waar het op aankomt en ervoor staan. Die onvoorwaardelijk hebben leren buigen voor de Koningsheerschappij van Christus in hun leven door de Heilige Geest. Maar die dan ook al het menselijke, ook in het kerkelijke leven, hebben weten te relativeren.
Tegenover alle wereldreligies en onbijbelse eigentijdse stromingen mag en moet de christen, die leeft bij en vanuit het Woord, het alléén-zaligmakende van de genade in Christus stellen. Maar de immense verdeeldheid, waarbij iedere ketter zijn letter heeft, en waarin de verabsoluteringen van eigen geestelijke of kerkelijke inzichten niet van de lucht zijn, is er juist een bewijs van hoe we niet in staat zijn de Hoge Weg van 'Christus alleen' te bewandelen en samen met alle heiligen te onderkennen wat de lengte, de breedte, de hoogte en de diepte van de liefde van Christus is.

De echte boodschap van de alleen-zaligmakende kennis van Christus wordt in de wereld niet zelden schouderophalend aangehoord en meewarig bezien vanwege het feit dat ieder loopt voor eigen huis.
Juist ook de Gereformeerde Gezindte levert beschamende voorbeelden van verabsoluteringen; hetzij van de 'kleine traditie', tot uitdrukking komend in allerlei gedragsregels; óf in eenzijdige dogmatische positiekeuzen, tot uitdrukking komend in het al maar doorgaande geharrewar over altijd weer dezelfde onderwerpen; óf ook in beroep op eigen 'bevinding', leidend tot verbreking van kerkelijke gemeenschap. Maar waar de liefde bloeit zal gerneenschap zijn, zal de ervaring van de één dienstbaar zijn aan de ander.

Zal er toekomst zijn voor de kerk? Wij weten niet welke weg de Heere met Zijn kerk in de wereld, hier ook in West-Europa en in ons eigen land, gaan zal. Maar er mag grote zorg zijn om een jonge generatie, die de grote lijnen van het alleen-zaligmakende van het heil in Christus niet meer voorgesteld krijgt maar opgroeit in een sfeer van relativisme of absolutisme.
Enerzijds zijn er jongeren, die opgroeien in een sfeer van 'het kan zo, maar het kan ook anders', in een oeverloos relativisme dus. Die 'geloven' het op een bepaald moment wel.
Anderzijds zijn er jongeren, die opgroeien in een sfeer van 'het is zo en niet anders' maar dan geconfronteerd worden met verabsoluteringen van eigen inzichten, zonder dat er nog enig zicht wordt gelaten op het geheel van de kerk van Christus, waarin ook plaats voor verscheidenheid is. Ook dan kan men het voor 'gezien' houden.
Is er een gulden middenweg? Er is maar één Weg. In liefde gebaand. Door recht verkregen. Als wij al onze verabsoluteringen niet ondergeschikt maken aan de absolute heerschappij van Christus in Zijn Woord en nog heimelijk eigen (kerkelijke) weggetjes blijven koesteren, ziet het er voor een verdeelde, afkalvende kerk niet best uit.
Bent u een christen? Absoluut!
Het gaat maar om de invulling ervan.

v. d. G.

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen