Boekbespreking

G. Puchinger, Abraham Kuyper, deel I, De jonge Kuyper (1837-1867), T. Wever, Franeker, 1987, 276 blz., Geb. en geïllustreerd ƒ 37,50.
Dr. G. Puchinger heeft een begin gemaakt aan het publiceren van een uit meerdere delen bestaande nieuwe Kuyper-biografie. Als geen ander is Puchinger daartoe de aangewezen en gekwalificeerde man. Hij kent de bronnen, ook de geheel nieuwe die nog maar sinds kort zijn vrijgegeven, en heeft zich met de 'gereformeerde wereld', sinds de vorige eeuw intensief bezig gehouden.
In dit eerste deel komt Puchinger niet verder dan 1867, het omvat dus de eerste 30 jaren van Kuypers leven. Dankzij de briefwisseling die Kuyper en zijn verloofde Johanna Hendrika Sehaay enkele jaren lang met elkaar gevoerd hebben, waar Puchinger veel aan heeft ontleend, hebben wij nu van de jonge Kuyper een veel helderder beeld dan tevoren. De goede maar ook kwalijke kanten van Kuypers karakter komen aan het licht. Wij krijgen ook een goed inzicht in zijn godsdienstige overtuigingen. Puchinger schrijft aan Kuyper een 'tomeloos activisme' toe (185); toen al. Maar hij beschrijft ook hoe de jonge Kuyper in 1863 een keerpunt in zijn leven meemaakte, iets wat trouwens al eerder bekend was, kort voer hij in datzelfde jaar met zijn vrouw de pastorie te Beesd betrok.
Hier beleefde Kuyper zijn 'tweede' bekering, onder invloed van Pietje Baltus, in die tijd nog een jonge vrouw van ruim 30 jaar. Volgens Puchinger was Kuypers eerste bekering, onder invloed van de roman van de Engelse Charlotte Mary Young er een van meer zedelijke aard, terwijl de tweede van meer leerstellige betekenis was (177). Typisch voor Kuyper is dat hij bij de bevindelijk ingestelde gemeenteleden, van wie Pietje Baltus er één was een meer 'welgeordende wereldbeschouwing' aantrof, die hem bijzonder aansprak (207).
AI vroeg ging Kuyper zich mengen in het 'kerkelijke vraagstuk' van die dagen. In 1867 verscheen zijn eerste brochure; nog velen zouden volgen. Het gereformeerde volk had, aldus Puchinger, in deze brochure zijn onverwachte voorvechter gevonden (215).
Merkwaardig is dat Kuyper in deze brochure aan de kerk een 'democratisch karakter' toekende (218). Wat later in de Doleantie werkelijkheid zou worden kondigde zich bij Kuyper al in 1867 aan. In deze zelfde tijd sprak Kuyper, in een kerk-historische bijdrage van zijn hand, zijn voorliefde uit voor een vrije kerk in een vrije staat (224).
3 november 1867 nam Kuyper afscheid van Beesd. Precies een week later deed hij intrede in de Hervormde Gemeente te Utrecht met een preek in de Domkerk. Hiermee was een nieuwe periode in zijn leven aangebroken. Op dit punt breekt Puchinger zijn eerste deel af. Met veel belangstelling zien wij uit naar de volgende delen.
Wie heden zinnige woorden wil spreken over de verhouding Hervormden-Gereformeerden zal toch wel terdege kennis moeten nemen van het leven, het werk en de inzichten van Abraham Kuyper. Puchinger legt de bronnen voor ons open, laten wij daar een dankbaar gebruik van maken.
K. Exalto

A. P. Wisse, Carla – Vijftien jaar en zwanger, uitg. De Vuurbaak, Barneveld, 1988, 96 blz.
Op boeiende wijze schreef de journalist Wisse deze korte, levensechte roman. Uit literair oogpunt zouden er hier en daar kritische kanttekeningen te plaatsen zijn. Maar de inhoud draagt bij tot de motivatie om abortus bij ongewenste zwangerschap af te wijzen en alternatieve hulpverlening (VBOK) te zoeken.
Bijzonder ook voor de jeugd zeer aanbevolen! Ik las het in één adem uit.
J. Hoek, Veenendaal

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen