Globaal bekeken

Vorige week plaatsten we in deze rubriek een stukje over bef en toga. We ontvingen daarop de volgende reactie van 'een lezer'.

'Waar een stukje over toga's al niet aan kan doen terugdenken. Het zal zo'n 40 jaar geleden zijn dat drs. Nielson in het Nederlands Talenblad een serie artikelen schreef over Romeinse gebruiken.
Ik heb de bron niet zo gauw bij de hand en moet uit mijn geheugen citeren.
De toga dan was niet zo zeer een ambtsgewaad voor geestelijken, maar diende er toe om de bewegingen van de retoren binnen bepaalde perken te houden. Zo waren de mouwen zodanig genaaid, dat de armen slechts tot een nauwkeurig bepaalde hoogte konden worden uitgestrekt. Men mocht derhalve niet onbeperkt met de armen zwaaien!
Een puur heidense oorsprong derhalve, die synodale soepjurk, zoals Abraham Kuyper de toga placht te noemen.
Nog een herinnering. Ik heb 40 jaar als expediteur in de staalindustrie gewerkt Als zodanig kwam ik een keer aan de beurt om in het personeelsblad iets over ons vak te schrijven. Welnu, dankzij drs. Nielson kon ik wijzen op de eerbiedwaardige oudheid van ons beroep: expediteur.
Wat deed nl. zo'n retor als hij uitgepraat was? Wel, hij stapte met zijn voeten (pedes) uit (ex) z'n toga en was weer vrij om zich snel voort te bewegen. Zie daar de oorsprong van het woord expediteur.'

In deze wereld leven onnoemelijk veel mensen, die in hun directe of zelfs verre omgeving geen christelijke gemeente of kerk vinden. Toch worden velen van hen bereikt met het evangelie door middel van evangeliserende uitzendingen via wereldwijde radiozenders. Zo bereikt ook Trans World Radio velen. In het laatste bulletin van TWR troffen we de volgende brief uit Rusland.

'Ik groet u geliefde broeders en zusters, met de liefde van onze Heer Jezus Christus. Hoewel ik u nooit gezien heb, ken ik u allen en dank ik de Here God voor uw werk en voor de genade die Hij ons geeft in de mogelijkheid ons met u in gebed te verenigen en naar uw programma's te luisteren.
Ik werd in 1908 geboren en tot 1973 was ik een Naam-Christen. Al sinds mijn kindertijd zong ik in het koor, maar meer dan dit wist ik niet. Maar de Heer beval de weg tot de ware redding te openen. Hij zond het heilig Evangelie naar mijn huis, en ik las dingen die ik nooit heb geweten. Toen ik het Evangelie begon te lezen, wist ik dat ik niet op de goede weg was. Met Gods hulp kreeg ik een Bijbel en kon ik ook het Oude Testament lezen. Drieënzestig was ik toen. Twee jaar lang bestudeerde ik de Bijbel en kwam toen tot de conclusie dat er geen andere weg is dan de weg van het heilige Evangelie. In 1973 werd ik Christen. Sinds twee jaar luister ik naar uw programma's.'

Bij uitgeverij Van Wijnen In Franeker verscheen een boek over De Waldenzen, geschreven door dr. Giorgio Tourn, predikant van de Waldenzenkerk in Torre Pellice. Een boek over 'de eerste protestanten en hun 800-jarige geschiedenis (In 1989 is er een viering, waarop we in ons blad terugkomen).

In de woelige Middeleeuwen ontstond in het zuiden van Frankrijk en in Noord-ltalië de eerste protestantse beweging – drie eeuwen voor Luther en Calvijn. Het begon allemaal omstreeks 1170 met de bekering van de rijke zakenman Petrus Waldes. Het leverde hem een plaats op het Luthermonument in Worms op. Een paar jaar later verdedigden de 'armen van Lyon', zoals ze al spoedig heetten, zich al op het 3e Lateraans Concilie.
Spoedig zouden echter excommunicatie en bloedige vervolging hun deel zijn. In de turbulente wereld van Katharen en Albigenzen wisten de Waldenzen hun hoofd ternauwernood boven water te houden.
Maar het lukte, en een veelbewogen geschiedenis volgde. Een geschiedenis die nauw is verbonden met de geestesgeschiedenis van Europa: van Jeanne d'Arc (veroordeeld wegens 'Waldisme') tot Johannes Hus, van de Glorious Revolution tot de Bartholomeusnacht, van Rome tot Leiden. Een aantal malen stond heel Europa op zijn kop toen de berichten over de vervolgingen bekend werden. De Waldenzen werden als voorpost en voorhoede gezien.

•. Hier laten we uit dit boek allereerst volgen een ('tendentieus') stuk uit de archieven van de Franse inquisitie over 'een man genaamd Waldes'.

'De Armen van Lyon vonden hun oorsprong rond het jaar 1.170, gesticht door een zeker burger uit Lyon met de naam Valdesius of Vandensis, aan wie zijn volgelingen hun naam 'Waldenzen' ontleenden. De persoon in kwestie was een rijk man, maar al zijn weelde prijsgevend besloot hij in navolging van de Apostelen een leven van armoede en evangelische volkomenheid te leiden. Hij liet de Evangelieën en enkele andere bijbelboeken vertalen in de volkstaal, alsmede een paar geschriften van de Heiligen Augustinus, Hiëronymus, Ambrosius en Gregorius, die hij 'spreuken' noemde. Hij las deze zeer aandachtig zonder echter veel van de strekking te begrijpen. Zelfingenomen als hij was en weinig ontwikkeld eigende hij zich tenslotte de apostolische voorrechten toe. Gedreven door verwaandheid waagde hij het Evangelie op straten en pleinen te prediken waardoor hij veel volgelingen maakte, mannen zowel als vrouwen. Hij bracht zijn arrogante houding op hen over en stuurde hen op pad om op hun beurt te prediken. Deze mensen, onontwikkeld en analfabeet, gingen rond door de dorpen, betraden huizen en zelfs kerken, vele dwalingen verspreidend. Zij werden ontboden bij de aartsbisschop van Lyon die hen waarschuwde, maarzij weigerden hem te gehoorzamen. Zij verhulden hun dwaasheid door te zeggen dat zij God meer moesten gehoorzamen dan mensen, daar God de Apostelen had bevolen had het Evangelie te prediken aan alle creaturen. En zo minachtten zij tenslotte de prelaten en de geestelijkheid, hen ervan beschuldigend dat ze rijk waren en een welgesteld leven leidden. Daarom kenden zij zichzelf toe wat aan de Apostelen voorbehouden was met de pretentie hun na- en opvolgers te zijn krachtens hun onjuiste armoedegelofte en een geveinsde heiligheid. Vanwege deze ongehoorzaamheid en deze arrogante toeëigening van een taak die hen niet toebehoort, die van de prediking, werden zij geëxcommuniceerd en verdreven uit hun land.'

•. Toen de Reformatie op gang kwam maar nog niet kerkelijk gekanaliseerd was gingen de Waldenzen in op de reformatiebeweging op een bijeenkomst te Chanforan. Hier volgen 'de besluiten van Chanforan' (1532).

'De stellingen die besproken zijn in Angrogna in het jaar des Heeren 1532 op 12 september in tegenwoordigheid van alle dienaren en het volk. De eerste dag werd besproken of het een christen geoorloofd is op de een of andere manier te zweren.
1. Een christen mag zweren in de naam van God zonder in te gaan tegen wat geschreven is in Mattheüs 5. De conclusie is dat degene die zweert de naam van God niet ijdel gebruikt. De naam van God wordt niet ijdel gebruikt als de eed dient tot meerdere glorie van God en als bekrachtiging van een belofte; de christen mag ook de naam van God noemen bij het afleggen van een eed in een rechtszaak omdat degene die macht uitoefent, of deze nu gelovig is of ongelovig, de macht van God uitoefent…
2. Geen enkel werk wordt goed genoemd dan dat wat God beveelt. Geen enkel werk wordt slecht genoemd dan dat wat God verboden heeft. In het geval van uiterlijkheden die niet door God verboden zijn kan men, volgens de genoemde conclusie, deze doen of niet zonder te zondigen…
(…)
5. De oorbiecht is niet door God bevolen; naar de Heilige Schrift bestaat het echte biechten van de christen slechts in het belijden van zijn schuld voor God aan wie eer en glorie toekomt.
(…)
6. Het neerleggen van het werk op de zondag is de christen niet door God verboden…
7. Het is niet nodig hardop te bidden.
8. Er wordt vastgesteld dat het neerknielen en het ontbloten van het hoofd of enige andere uiterlijkheid nodig noch geboden is bij het gebed. Wel is besloten dat de dienst aan God slechts gehouden kan worden in geest en waarheid, zoals men vindt in Johannes 4: "God is geest en wie Hem wil aanbidden moet Hem aanbidden in geest en waarheid." Woorden en andere uiterlijkheden dienen slechts om grote indruk op de naaste te maken…
9. Handoplegging is niet nodig…
10. Het is een christen niet geoorloofd zich op wat voor manier dan ook op zijn vijand te wreken…
11. Een christen mag de rechterlijke macht uitoefenen over christenen die een misdrijf begaan hebben…
12. Een christen heeft geen vaste tijden om te vasten…
13. Het huwelijk is niemand verboden van welke staat of orde hij ook is.
(…)
15. Het opleggen van een staat of orde van kuisheid is een duivelse leer.
(…)
17. Niet alle rentewinst is door God verboden. Dit is duidelijk omdat God het niet verbiedt als de winst de naaste niet schaadt, zoals de Wet zegt: "De ander niet doen wat je niet wilt dat jou geschiedt".
19. Allen die behouden zijn en zalig zullen worden zijn van voor de grondlegging der wereld uitverkoren…
22. De dienaren van Gods Woord moeten niet van plaats veranderen dan bij groot nut voor de kerk…
23. Dat dienaren iets in bezit hebben om het eigen gezin te onderhouden is niet in strijd met de apostolische gemeenschap.

Omtrent de zaak van de sacramenten is op grond van de Schrift besloten dat wij twee heilige tekenen hebben die Christus ons heeft nagelaten: het ene is de Doop, het andere de Eucharistie die wij gebruiken om uitdrukking te geven aan onze volharding in het geloof, zoals we beloofd hebben bij de doop toen we nog kinderen waren. En ook als herinnering aan het grote offer dat Jezus Christus voor ons heeft gebracht toen Hij stierf voor onze verlossing en om ons te wassen met zijn kostbaar bloed.
(…)'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen