Conciliair Proces (I)

Over: gerechtigheid, vrede en heelheid van de Schepping.

Inleiding
'Het is een hoopgevende zaak dat steeds meer mensen zich bewust worden van de levensgevaarlijke bedreigingen waaraan onze wereld is blootgesteld. De bezorgdheid groeit maar ook de bereidheid tot een grondige bezinning. De situatie roept daar ook toe op. De verarming neemt hand over hand toe. De bewapening wordt nog steeds opgeschroefd. De uitputting en aantasting van onze natuurlijk omgeving gaat ongeremd verder. Maar er is nog steeds hoop voor de toekomst als wij mensen bereid zijn tot bezinning te komen en geloof hebben in de noodzaak en de mogelijkheden van verandering…'
Met deze woorden begint een geloofsbrief over gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping met als titel: 'Een verbond voor het leven'. Aangeboden door de Stuurgroep van de Raad van kerken in Nederland ten dienste van de bezinning in de kerken. Het heeft alles te maken met het reeds bekende c.q. nog onbekende begrip Conciliair Proces van de Wereldraad der Kerken. Daarbij gaet het om een gezamenlijke bezinning op de houding van kerken en christenen ten aanzien van de grote gevaren die de wereld in onze tijd bedreigen. Die bezinning is niet vrijblijvend aldus de Wereldraad, maar dient uit te monden in duidelijke uitspraken en niet minder duidelijke afspraken. Daarom wordt het proces door de Wereldraad 'conciliair' genoemd. Volgens een definitie vanuit de Wereldraad wordt onder 'conciliairiteit' verstaan 'dat christenen plaatselijk, regionaal en wereldwijd tot gemeenschappelijk gebed, tot beraadslaging en tot besluitvorming samenkomen'. De kernwoorden zijn dus: gebed, beraad en beslissing.
Dat is allemaal prachtig gezegd, maar wáár gaat het nu precies om bij het conciliair proces en wat kunnen wij ermee in de praktijk van alle dag. Wat kunnen we er mee als gemeente, die naar Zijn Naam genoemd: missionaire- en diakonale gemeente is. Hoe vullen wij dit in?
Door middel van dit artikel wil ik proberen om allereerst in een korte inleiding de kern van het conciliair proces weer te geven. Vervolgens nader in te gaan op de aspekten: gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping, om tenslotte uit te komen bij het appèl voor onze gemeenten vandaag!

Conciliair proces, wat is dat?
Volgens ds. F. Mooi, voorzitter sectie oecumenische aktie van de Raad van Kerken in Nederland, is de doelstelling van het conciliair proces, dat kerken en christenen overal in de wereld – in oost en west en noord en zuid – zich terdege gaan afvragen wat hun roeping en opdracht is in onze huidige wereld vol onrecht en geweld. En dat ze – na bezinning en bestudering van een aantal fundamentele vragen die vanuit de wereld op ons afkomen, en daartoe opgeroepen en bemoedigd door het evangelie – zich verbinden (let wel: het aangaan van een verbond) om gezamenlijk duidelijk stelling te nemen tegenover onrecht, geweld en vernietiging en aantasting van de schepping zoals die nu plaatsvindt. En dit allereerst in eigen huis en eigen omgeving, in de kerk, in eigen land en zo verder in de wereld. Want zo vervolgt Mooi: De wereld heeft niets aan fraaie leuzen, aan geweldige uitspraken of moedige geloofsgetuigenissen, als die niet gedragen worden door mensen die zich welbewust verbonden hebben om zich te verzetten tegen de machten die het leven en het samenleven èn het leven na ons bedreigen. Het gaat om het doen van keuzen: een verbond aangaan voor het leven en: een verbond verplicht!
'Ja, de tijd dringt', zo luidde de oproep van de bekende atoomgeleerde Carl Friedrich von Weizsäcker, die een oproep tot de kerken deed om een wereldwijd concilie van alle christenen te beleggen, om zich op een niet mis te verstane manier uit te spreken tegen alle middelen en machten van levensbedreiging en vernietiging. Hierbij geïnspireerd door de oproep van Bonhoeffer, die al in 1934 tijdens een oecumenische bijeenkomst in Denemarken een hartstochtelijk pleidooi had gevoerd voor een 'vredesconcilie', maar toen nog maar bitter weinig weerklank vond. Zijn woorden waren: 'laten de kerken uit de hele wereld in concilie bijeenkomen, om in het aangezicht van de komende wereldbrand een woord te spreken dat bevrijdt uit de band van de haat. Een woord dat de wereldmachten knarsetandend zullen aanhoren, maar dat hun invloed zal breken voor het te laat is. De volken zullen zich verheugen omdat de kerk van Christus haar zonen de wapens uit de hand neemt en hun de oorlog verbiedt en de vrede van Christus uitroept over een razende wereld'. Profetische woorden van Bonhoeffer. Het liep alles anders uit. Het liep op een wereldoorlog uit! Het kostte Bonhoeffer's leven!
Het was 50 jaar later, dat men de oproep van Bonhoeffer weer aan de orde stelde tijdens de Assemblee van de Wereldraad van Kerken, waarbij ook duidelijk werd onderkend dat er geen vrede kan zijn zonder gerechtigheid. Immers: terwijl mensen in de noordelijke industrielanden zich zorgen maken over alle leven bedreigende kernwapens, sterven er nu al dagelijks duizenden en duizenden in de ontwikkelingslanden tengevolge van het grote onrecht, dat sterken leven ten koste van zwakken. En miljoenen zuchten onder wrede regimes van uitbuiting en discriminatie! Ondertussen begint men ook langzamerhand overal in de wereld te ontdekken, hoe wij bezig zijn ons eigen leven en dat van dieren en planten en van allen die na ons komen in gevaar te brengen door de roekeloze en volstrekt onverantwoorde manier waarop wij de aarde uitbuiten, het milieu vergiftigen, de natuur aantasten en het leven zelf manipuleren. Het door God geschapen en gewilde leven op aarde wordt van alle kanten bedreigd door menselijk handelen en onmenselijk beleid.
Conciliair proces: het bedoelt mensen in heel de wereld met elkaar in kleiner en groter verband bijeen te brengen om zich gelovig – open voor elkaar, voor het evangelie en voor de dringende problemen van onze wereld – te bezinnen op verantwoorde keuzes en zinvol handelen. Het is volgens Emilio Castro, secretaris van de Wereldraad van Kerken, een opwindend proces!

Aan mode onderhevig?
Iemand vatte het zo samen: 'in de jaren zeventig was ontwikkelingssamenwerking één van de belangrijkste thema's op de kerkelijke agenda. In de jaren tachtig werd dat wat naar de achtergrond gedrongen door het thema vrede. De laatste jaren zien we binnen de kerken een grotere aandacht voor de milieuproblematiek. Het lijkt er soms op dat de kerken hierin de maatschappelijke mode volgen.'
Het nieuwe van het conciliair proces is echter dat het deze aandachtsvelden samenbrengt en die verbindt met wezenlijke vragen van geloof en kerk zijn. Inderdaad drie aandachtsvelden. Deze maken echter de zaak niet overzichtelijker! Wel indringende thema's. Zij gaan in ieder geval niet buiten de Schrift om! Juist daarom is het nuttig, zelfs noodzakelijk dieper af te dalen en ons te verdiepen in: gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping, waarmee ik beslist niet de indruk wil geven er alles van te zeggen.
Een persoonlijke interpretatie!

A. Peters, Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen