Boekbespreking

Pinchas Lapide, Wie waren er schuldig aan de dood van Jezus. Uitgeversmaatschappij J. H. Kok N.V., Kampen; 126 blz.; ƒ 19,90.
Wij kunnen van de joodse filosoof Lapide – want dat is hij óók, als de grote bepleiter van de broederschap tussen de volken – niet verwachten dat hij zijn eigen volk een gediscrimineerde uitzonderingspositie laat innemen wanneer het erom gaat wie de schuld draagt aan de dood van Jezus.
Tegelijkertijd mogen wij verwachten dat, wanneer het joodse volk in dezen geen speciale last op zich geladen heeft, hij ons dit duidelijk maakt uit het Nieuwe Testament. Immers, juist omdat Lapide zo'n bekwaam nieuwtestamenticus is, worden zijn boeken met zoveel graagte gelezen, en vaak zelfs bij het verschijnen al direct vertaald (zoals ook dit boekje).
Lapide doet twee dingen. Het eerste is dat de redactie van het lijdensverhaal kritisch onderzocht wordt op interpretaties die uit later tijd stammen en jood-vijandig zijn. Het andere is, en dit is naar mijn oordeel het meest boeiend, dat als het ware achter de tekst van de evangeliën gelezen moet worden, met behulp van de andere evangelisten, wat éigenlijk gebeurd is. Dit 'achter' – de uitdrukking is van mij – licht op wanneer wij de onderlinge verwarring en tegenstrijdigheden ontdekken in het lijdensverhaal zoals het uit vier monden tot ons komt. Daarom kan men vragen, of Judas wel de verrader is geweest waarvoor de geschiedenis hem gehouden heeft. Lapide meent dat de verhalen uit de bijbel Judas belasteren: is het woord 'verraden' in het oorspronkelijke niet hetzelfde als 'overgeven', en is het niet juist God Die Zijn Zoon overgegeven heeft aan het lijden? En is het wel waar dat de joden de verantwoordelijkheid op zich hebben genomen voor de kruisdood van Jezus? Zo ja, dan zijn ze ver buiten hun bevoegdheid gegaan, en zou het niet minder zijn dan een revolutionaire daad jegens de Romeinen. Bovendien zou het sanhedrin zijn eigen bepalingen met voeten hebben getreden. En belijdt de kerk niet dat de Heere Jezus geleden heeft 'onder Pontius Pilatus', en niet 'onder Kajafas'? Is niet Pilatus, de wereld, de moordenaar?
Men kan natuurlijk zeggen dat op deze wijze met het getuigenis van het Nieuwe Testament op vooringenomen wijze wordt omgegaan. Men kan óók zeggen: wat zijn ook anderen, die niet in de traditie der kerk staan, bezig met de schuldvraag, en dan niet om zichzelf vrij te pleiten door de schuld op de ander te werpen, maar door schuld te erkénnen. En wat scherpt dit hun oog voor die momenten in de kerkgeschiedenis – denken wij aan de uitwas die de Goerees vormen – waarop men de heilsgeschiedenis niet las in de houding van de verootmoediging om eigen schuld maar in die van de (zelf)rechtvaardiging, een houding die altijd een zondebok schept en tot zelfverontschuldiging leidt. Lapide is uit op een broederschap die ver uitreikt boven de schuldvraag, namelijk door te beginnen met de schuld te erkennen die men zèlf heeft ten aanzien van de ander. Wie dit motief niet herkent moet echt zelf nog iets leren wil hij Lapide kunnen verstaan.
S. Meijers, Leiden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen