Jezus' menselijke natuur en ons menselijk bestaan

Hoe behoren ze samen?
De kerk belijdt door het hele jaar, maar speciaal met Kerstfeest, dat Jezus Christus waarachtig mens geworden is. Een klassieke tekst is Joh. 1 : 14 – En het Woord is vlees geworden… De uitleggingen van deze tekst lopen nogal uiteen. De een vindt er een bewijs in, dat Jezus Christus al onze zonden en zondigheid in de zin van wat Paulus met vlees bedoelt, op Zich heeft genomen en dat die zondigheid een soort tweede natuur van Hem is geworden. Vooral de Lutherse traditie heeft Joh. 1 : 14 zo geïnterpreteerd. De gereformeerde uitleg luidt in grote lijnen ietwat anders. Hij is niet zonde geworden, maar Hij is mens geworden uitgenomen de zonde. Natuurlijk kende Luther en kenden zijn opvolgers deze woorden uit de Schrift evengoed als de gereformeerden, maar zij hebben toch het menszijn van Jezus meer benadrukt vanuit het heilswerk en minder vanuit de leer van de mens, de anthropologie. Jezus Chrsitus is voor Luther minder de tweede Mens, de Hersteller van de schepping, en meer de Verlosser van de zonde, juist in de inkamatie, de vleeswording. Dit verschil betekent, dat in Luthers geval de band tussen Jezus' menselijke natuur – Luther haatte dat woord 'natuur' overigens – en het menselijke bestaan van ons door de verlossing van de zonde bepaald wordt, terwijl in het geval van de gereformeerde traditie de band tussen Jezus' menselijke natuur en ons menselijke bestaan meer verstaan wordt vanuit de schepping en de herschepping. Die laatste verbinding lijkt mij in onze tijd aardig wat moeilijker dan de eerste. Immers, vanuit de verlossing is het makkelijker praten over de menselijke natuur en het menselijk bestaan, dan vanuit de schepping. Welke verbinding ligt er tussen het Menszijn van de Eerstgeborene uit de doden en de Eersteling van de schepping enerzijds, en ons menselijk bestaan anderszijds? Wie geeft mij de garantie dat wij in Hem Gods beeld weer zullen vertonen? Is er na 2000 jaar christendom enige reden om aan te nemen dat zich dit wonder rond Kerst 1988 zal voltrekken?
Het is uiteraard niet eerlijk te veronderstellen dat Calvijn, de theoloog van de lof van God in de schepping, dit in de zestiende eeuw niet als een probleem zou hebben ervaren. Ook voor hem liep die lijn van herstel van Gods beeld in de mens alleen en uitsluitend over het verlossingswerk van Jezus Christus. Maar het doel van dat werk lag toch veelmeer dan bij Luther in de nieuwe hemelen en de nieuwe aarde, waarin gerechtigheid wonen zal. Voor ons is het de vraag of wij deze langere weg prefereren boven de korte weg, waarbij de vleeswording van de Zoon Gods alleen dient tot verlossing van zonde en schuld. Durven wij het aan om met een belangrijk deel van de traditie van de kerk – ik denk derhalve aan het calvinisme ook aan de tijd van de oosterse kerkvaders – te belijden dat Jezus Christus in Zijn vleeswording het begin is van een nieuwe schepping, die wij niet naar Zijn wederkomst verdagen kunnen?

Kerstfeest als voorbode van Pasen
In onderscheid van veel Kerstliederen uit de achttiende en negentiende eeuw zijn de Kerstliederen van vroeger datum anders getoonzet. Het gaat daarin minder om het zwakke, weerloze Kind, dat de Man van Smarten wordt, alswel om de Messias, Die de dood overwint. Waarom overwint Hij? Ten eerste omdat Hij zondeloos is en de duivel geen vat op Hem heeft. Ten tweede omdat Zijn waarachtige menselijke natuur gedragen wordt door Zijn Goddelijke natuur, waardoor Zijn komst in het licht staat van het erfgenaamschap: Deze is de Erfgenaam, komt laat ons Hem doden en de erfenis aan ons behouden. De menselijke natuur van Jezus Christus krijgt daardoor een zekere opmaat, een stuk glorie, dat door veel mensen volledig over het hoofd gezien wordt. Voor hen is het de hoogste heerlijkheid, wanneer Jezus op ons lijkt en wij op Hem. Dat is een liberaal beeld van Jezus, dat het goed doet, maar ontstaan is in een tijd, waarin men Zijn Godheid als een Goddelijke natúúr loochende. Het is niet voor niets, dat in de ontwikkeling van de Nieuw-testamentische theologie Pasen zo'n centrale plaats inneemt. Die plaats moet hersteld worden, want wij zijn haar deerlijk kwijtgeraakt.

Het menselijk bestaan hersteld of verheerlijkt?
Er is overigens maar een zeer smal pad tussen deze theologie van Pasen en dat soort theologie, dat van de aarde een leefbaarder geheel en van het menselijk bestaan een menswaardiger bestaan wil maken en daarvoor Jezus misbruikt. Dat smalle pad heet herstel van het beeld van God. Het verschil tussen een zuiver bijbelse scheppings- en herscheppingstheologie en een theologisch ontwerp waarbij mens en samenleving er beter vanaf komen, ligt hem in de Godsleer. Waarom kunnen we de menselijke natuur van Jezus Christus niet verstaan zonder de gevolgen van Zijn vleeswording voor de schepping? Die lijn loopt over God de Vader. Hij heeft Zijn Zoon in de wereld verzonden en Zichzelf met de menselijke natuur verbonden, opdat de mens vergoddelijkt zou worden, zoals menige kerkvader zegt. Het herstel van de mens richt zich dus niet op de mens of op de samenleving, maar op God en pas daarna op de samenleving en op het verstaan van de mens door zichzelf Gods beeld is daarbij meer dan een formaliteit of een middel, waardoor we weer verder kunnen leven. Het beeld van God is de relatie tot Hem. Het houdt in dat we slechts mens kunnen zijn naar Gods bedoeling, wanneer het verbond met Hem aanwezig is en funktioneert. Van verheerlijking van het menselijk bestaan is bijbels wel sprake, maar dan in de gemeenschap met Jezus Christus en eschatologisch bepaald: we lijden met Hem, opdat wij ook met Hem verheerlijkt worden.

Het werk van de Heilige Geest
Nu we zover gekomen zijn, moet de Naam van de derde Persoon in Gods Wezen genoemd worden. De Heilige Geest is, als ik het zo zeggen mag, de 'verbindende factor' tussen Gen. 1, Joh. 1 en 1 Joh. 1. Hij zweefde op de wateren in een voortdurende aktiviteit (merachèfèt) aan het begin van de schepping en Hij wordt genoemd bij het ontstaan van de mens in Gen. 2. Hij is het ook. Die de verklaring vormt van het wonder dat zich in Maria's schoot voltrekt: de Heilige Geest zal over u komen… Daarom zal dat Heilige dat uit u geboren wordt, Gods Zoon genaamd worden. Hij is ook Degene Die ons het Woord des levens doet tasten, wanneer Hij onder ons woont. En Hij is dus de Enige Die de band, de schakel, de bezielende betrekking kan leggen tussen Jezus Christus' vlees en bloed en mijn en ons vlees en bloed. De Heilige Geest nu is de adem van God, niet als bezieling van al wat werkt aan een betere wereld en een menswaardig bestaan, maar als inspiratie van allen die in Jezus Christus worden ingelijfd, één plant worden met Hem in Zijn dood en opstanding. Zijn werk blijkt uit Zijn bidden voor ons, uit Zijn Parakleetfunktie en uit Zijn inspireren van Bijbelsprekers en Bijbelschrijvers, uit Zijn samenstemmen met de bruid in de bede om de komst van de Bruidegom, en uit Zijn getuigen samen met onze geest dat we kinderen van God zijn. Daar komt het eerder reeds door mij genoemde erfgenaamschap weer naar voren. Jezus Christus is de Erfgenaam van hemel en aarde, en allen die in Christus zijn, erven met Hem.

Een geheim
Zoals de heilige menselijke natuur van Jezus Christus in Bethlehem een geheim is, zo is ook de toekomst van allen die in Hem zijn en dus de ware bestemming van het menselijke bestaan, een geheim. Het is nog niet geopenbaard wat wij zijn zullen, maar wij weten dat als Hij zal geopenbaard zijn, wij Hem gelijk zullen zijn. Uw leven is met Christus verborgen bij God. Wanneer Christus nu geopenbaard is. Die ons leven is, dan zult ook gij met Hem geopenbaard worden… Dat zijn heel speciale teksten, die ons allen laten zien dat het herstel van het menselijke bestaan ten diepste een geheim is. Een geheim dat de heiligmaking als werkelijkheid niet weerspreekt, maar toch een geheim, in die zin namelijk dat ook wij dan zullen te boven gaan wat enig oog ooit zag of wat een oor ooit hoorde en wat in enig mensenhart is opgekomen. Daarom moeten wij ons meer verwonderen over Jezus Christus' twee naturen dan speculeren over wat er met ons gaat gebeuren.

C. A. Tukker, Epe

[Tekst foto: Na zijn doop bracht Jezus 40 dagen in eenzaamheid in de woestijn door. Tussen de kale heuvels weerstond Hij iedere verleiding die Satan maar kon bedenken om Hem te doen afzien van de taak waartoe God Hem geroepen had.

Uit: 'Bijbels Beeldarchief', uitgave J. N. Voorhoeve, Den Haag.]

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen