De tranen van Rachel

Laat niemand je tranen zien
Donkere dagen rond Kerst.
Velen halen wat extra's in huis.
Het mag ook weleens.
We hebben dit jaar een korte Kerst.
Weinig extra vrije dagen.
En wat doet het weer?
Zorg in ieder geval dat je wat in huis hebt.

Natuurlijk zijn er mensen, die hopen dat het weer gauw voorbij is.
Ik denk aan weduwen, weduwnaren, gescheiden mensen.
Mensen, die hun eerste Kerst zonder die éne die hen zo lief was, beleven.
Misschien wat meer kaarten gekregen dan anders.
Wellicht waren er die zeiden: kom die dagen bij ons.
Maar, je wilt niemand je tranen laten zien.
Zó gaat dat in onze tijd.
Wie z'n tranen laat zien is zwak.
En wie zwak is, telt niet mee.
En als je een huilend iemand tegenkomt, dan voelen we ons als voorbijganger ook onprettig.
Ergens denk je: ik moet er wat aan doen.
Maar, zomaar een arm om iemands schouder, vinden we moeilijk.
Tranen scheppen vaker afstand dan dat ze mensen zouden áántrekken.
Zo zou het niet moeten zijn.

Geen krokodillentranen, of toch?
Er is een vrouw.
In de bijbel komt zij vaak voor.
Rachel.
Zij was knap van uiterlijk.
Maar ook innerlijk?
Het meest bekend is zij geworden door haar tranen.
En door de verschillende uitleg er van.
Sommigen noemen het krokodillentranen.
Men zegt dat een krokodil huilt, terwijl hij met zijn scherpe tanden zijn levende prooi doodt.
Sommige deskundigen zeggen 'uit medelijden': de krokodil heeft op dat ogenblik met zijn prooi te doen.
Anderen zeggen, weinig prozaïsch: 'het kost hem toch nog knap wat inspanning'.
Maar de prooi sterft.
En smaakte uitstekend.
De tranen zijn gauw gedroogd.

Over de tranen van Rachel lezen we voor het eerst in Genesis 35.
Ze wilde zo heel erg graag kinderen.
Ze heeft er heel lang op moeten wachten.
Maar eindelijk heeft ze ze toch gekregen.
Eerst Jozef.
Maar Rachel had nooit genoeg.
Altijd wilde zij meer.
God en de terafim (Gen. 31).
Een liefhebbende echtgenoot, maar ook een kind (Gen. 30 : 1).
En toen er wonder boven wonder toch een zoon geboren werd, zei ze al gelijk: ik wil er nog meer' (30 : 24)…
En toen zij stierf, in haar tweede kraambed fluisterde ze nog de naam van haar tweede zoon, Benoni, 'zoon van mijn smart'.
Jakob nam die naam niet over.
Wilde hij niet zijn leven lang herinnerd worden aan dit moment?
Of wilde hij zijn zoon ervoor sparen?
Ben-jamin, zoon van mijn rechterhand, zo noemde Jakob hem.
Je hoeft toch niet je leven lang onder de tranen van een ander gebukt te gaan?

Het graf van Rachel
Wie nu in Israël komt zal het zeker bezoeken.
Als de omgeving niet al te 'onrustig' is.
Het graf van Rachel.
Langs de weg van Jeruzalem naar Bethlehem.
Kort voor de splitsing naar Hebron.
Een klein koepelvormig monument.
Een bezoek is altijd indrukwekkend.
Je bent er nooit alleen.
Altijd kom je er wel 'wenende vrouwen' tegen.
Ze komen er hun verdriet brengen.
Om de kinderen, die ze niet kregen.
En soms… om de kinderen, die ze wel kregen.
Rachel is nog niet vergeten.
Joden, mohammedanen en christenen ontmoeten elkaar in dit 'klaaghuis'.
Tranen zijn internationaal.
Verdriet bindt samen.

De tranenprofeet
Ook de profeet Jeremia gaf zijn visie op de tranen van Rachel.
Waarom juist Jeremia?
Omdat tranen verbinden.
Was dat niet zijn bijnaam 'de tranenprofeet'?
Heel vaak lezen we over de tranen van Jeremia (8 : 21, 9 : 1, 9 : 17, 13 : 17, 14 : 17).
Is Jeremia ook niet de profeet van de Klaagliederen?

De bekende tekst staat in Jeremia 31 : 15.
Calvijn zegt 'Jeremia wekt Rachel op uit haar graf, en voert haar wenend in'.
Toch denkt Jeremia meer dan alleen aan het moederleed.
Hij betrekt het tragische sterfbed van Rachel op de komende ballingschap van het volk Israël.
In gedachten ziet Jeremia het volk vertrekken.
Ook het laatste deel, de twee stammen, moeten weg.
Hij ziet ze gaan.
Langs de weg van Bethlehem.
Het land uit.
Verwoest en verlaten blijft het achter.
Eens het land onder Gods Hand.
Nu verlaten.
Verwoest.
Ontroostbaar.
Land zonder volk.
Moeder zonder kinderen.
Drama dat bij Rama begon (Jer. 40).

De aanslag op de kinderen van Bethlehem
Nóg een keer geeft een bijbelschrijver zijn visie.
Mattheüs.
Hij brengt de tranen van Rachel in verband met de kindermoord.
In het beperkte kader van dit artikel kan ik hierover niet zoveel meer schrijven.
In december 1918 hield dr. K. Schilder een indrukwekkende preek over dit bijbelgedeelte in Vlaardingen.
Het is de moeite waard die nog eens te lezen.

Eén ding moet duidelijk zijn.
De ballingschap van Israël en de kindermoord in Bethlehem.
Er is een verband.
Beide waren akties tegen Hét Kind.
De ballingschap was een satanische poging om de komst van de Messias te verhinderen.
En dat was de kindermoord in Bethlehem ook.
Aanslagen op Het Kind.
Mislukte aanslagen.
Ondanks alle tranen, die ze óók veroorzaakten.

Israël vandaag
Nog bijna dagelijks zijn er aanslagen in Israël.
Nu niet meer om de komst van de Messias te verhinderen.
Toch valt het verband niet te ontkennen.
Het land onder Gods Hand blijft wereldnieuws.
Het volk van onze 'oudste broeder' kent nog dagelijks verdriet.
Daarom schrok ik, toen ik las van één van de projekten van het hervormde werelddiakonaat.
'Hulpverlening Yesh Gvul dienstweigeraars in Israël – ƒ 3750,–'.
Dat kan niet dacht ik meteen.
Er zijn vele goede projekten van het werelddiakonaat, maar dit is niet goed.
Een volk dat met zovelen nog in staat van oorlog verkeert, verdient onze onvoorwaardelijke steun.
Natuurlijk weet ik: tranen drogen doe je niet met de loop van een geweer.
Maar ook niet met een 'gebroken geweer'.
We zijn als kerk te zeer met Israël verbonden en aan Israël verplicht om zo'n projekt te steunen.
We hebben al genoeg (onnodige) misverstanden opgeroepen.

God zal alle tranen van hun ogen afwissen
Jakob heeft het meest van de jongste, van Rachel, gehouden.
Wat zal dat moeilijk zijn geweest voor Lea.
Wie had aandacht voor Lea's tranen?
Haar God.
Uiterlijk niet zo'n schoonheid, groeide Lea in geloof en vertrouwen.
Dat blijkt uit de namen van haar kinderen.
De Heere gaf haar een innerlijke schoonheid, die ontroert.

Hoe liep het eigenlijk met Rachel af?
Is het toch nog goed gekomen tussen God en haar trotse hart?
We weten het niet.
Gen. 35 vertelt ons wel, dat vóór haar sterven de terafim de deur uit zijn gegaan.
Heeft ze geleerd toch aan haar God genoeg te hebben?
We gaan maar niet fantaseren.
Er zijn dingen, die we veilig in Gods Handen kunnen laten.

Deze wereld wordt genoemd een 'tranendal'.
Dat vertelt ons ook de kortste tekst uit de bijbel.
Jezus weende.
Hij ging er niet aan voorbij.
Hij deed méér dan een arm om je leggen.
Hij kwam naar deze wereld om tranen te drogen.
Zelfs nog vanaf het kruis.
Zijn wenende moeder.
En zij heeft niet geweigerd zich te laten troosten.

Een mooi gedicht
Er is veel verdriet.
Ouderleed.
Kinderverdriet.
Sommigen kunnen het 'wegschminken'.
Maar 'schmink' is niet 'vochtbestendig'.
Gods Woord wijst ons een andere weg.

Mevr. Yskes-Kooger noemde het gedicht Rachel.
Ze trekt daarin de bijbelse lijnen door naar de Holocaust en het Israël van vandaag.
En misschien vindt ook u uw eigen tranen er in terug.

Nooit heeft de Godvergeten haat
je losgelaten, sinds het uur
waarop je man, als een piraat
werd 'abgeschossen' bij de muur.

Je ogen kijken groot en ver
maar zien nog slechts dit ene beeld
een bloedvlek naast een gele ster,
het eigen hart dat niet meer heelt.

Toen men het kind nam uit je arm
en op de kar smeet als een vod,
sloeg radeloos je hart alarm
een felle kreet tot Isrels God.

Nooit schijnt de zon meer warm en mild,
nooit zal je haat zijn uitgeblust,
nooit zal je onrust zijn gestild,
nooit vindt 't gebroken hart meer rust,
als het, als Israël verblind,
geen rust bij 't kruis van Jezus vindt.

P. Vermaat, v.d.m., Maassluis

[Tekst foto: De kindermoord in Bethlehem. (Dom in Worms)]

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen