Boekbesprekingen

Kritisch Denkerslexicon, uitgave Samson b.v., Alphen a. d. Rijn, ƒ 154,50.
Onder redactie van H. J. Achterhuis (universiteit van Amsterdam), J. E. Teppema (Nutsseminarium Amsterdam), J. de Visscher (Sint Lucasinstituten, Gent) en J. Sperna Weiland (Erasmusuniversiteit Amsterdam) verscheen dit Lexicon, waarin aan denkers van deze tijd aandacht wordt gegeven. We noemen David Ben Goerion, Ernst Bloch, Martin Buber, Albert Camus, Erich Fromm, Martin Heidegger, Karl Jaspers, C. G. Jung, Herbert Marcuse, José Ortega, Y. Gasset, Jan en Annie Romein, Jean Paul Sartre, Pierre Teilhard de Chardin, A. J. Toynbee, maar ook tal van minder bekende denkers. De uitgave in losbladig. Onder de personen die zullen inschuiven bevinden zich ook Hans Kijng, E. Schillebeeckx en Paul Tillich. Onder de gereformeerde christenen bevinden zich kennelijk geen denkers. Wij zullen dus volstaan met deze denkers te beoordelen. Het moge duidelijk zijn dat dit boek voor denkende kenners bestemd is.
v. d. G.

Bert van Schalk (red.), Gaven delen – Wereldwijd, uitgave Boekencentrum, 's-Gravenhage, 144 pag., ƒ 14,50.
Kort na de 'Dag om te delen' (10 september 1988 in Amersfoort) verscheen dit verslagboek waarin de verantwoording van en de verwoording op die dag gebundeld zijn. Alle gehouden referaten zijn er in opgenomen. Dus ook het verhaal van Allan Boesak 'Delen in geloof' dat een eenzame aandacht kreeg in de pers vanwege zijn frontale aanval op de Nederlandse regering. Het artikel van drs. Theo Kobong van de Indonesische Torajakerk, mag er intussen ook zijn. Toegegeven, de Geref. Gezindte ontbreekt, wordt ook systematisch genegeerd, maar dat maakt de verhalen nog niet waardeloos. Ik moet wel zeggen dat ik steigerde bij het lezen van het verhaal van Frank Chicane die de bomaanslag op het kantoor van de ANC direkt verbindt met het Koninkrijk Gods.
v. d. G.

Dr. Jakob van Bruggen, Marcus, Het evangelie volgens Petrus (Commentaar op het Nieuwe Testament), 436 blz., ƒ 69,50, Kok, Kampen, 1988.
Met bewondering en respect kondig ik de verschijning van dit dikke boek aan. Bewondering vanwege de werkkracht van de auteur. Betrekkelijk kort geleden publiceerde hij zijn boek Christus op aarde. Nu ligt dit commentaar op Marcus voor ons, waarin de algemene lijnen, getrokken in het eerder verschenen werk, worden doorgetrokken en toegepast op het evangelie van Marcus. De ondertitel laat zien dat voor Van Bruggen de verbinding Marcus-Petrus van eminent belang is.
Het is een werk, typerend voor de werkwijze van Van Bruggen. Een grote aandacht voor de tekst, de details en de historische context, waarbij de schrijver de evangelietekst zoals deze voor ons ligt laat spreken. Dat levert in vele gevallen een zeer grondig commentaar op. Uitgangspunt is de perikoop als geheel en niet zozeer een vers-voor-vers exegese. De auteur ziet daarom zijn werk, waarbij het accent valt op de struktuur, de relatie (tot de context) en de doelstelling van de perikoop, als een aanvulling van de grote commentaren van Taylor, Wohlenberg en anderen.
Belangrijk is de opmerking gemaakt op blz. 22: 'Het is niet de tekst die op zichzelf genomen veel commentaar vereist. Het zijn de lezers, die hulp nodig hebben'. Ik begrijp de bedoeling van deze zin. De auteur wil de bijbeltekst niet begraven onder een vracht commentaar-problemen. Wel vraag ik me af of de hulp die de lezers nodig hebben alleen veroorzaakt wordt door het feit dat in de negentien eeuwen die ons van Marcus scheiden, de bijbeltekst 'ondergesneeuwd' is. Betekent juist de tijdsafstand niet dat allerlei zaken in de tekst toch commentaar vergen, dingen die voor de eerste lezers volstrekt helder waren en voor ons niet meer.
Meermalen raadpleegde ik dit commentaar met vrucht als een welkome hulp. Uiteraard blijven er vragen. Is het juist om de verzen 2 en 3 van Marcus 1 los te maken van vs. 4? Is vol te houden dat het in 1 : 16 vv niet gaat om de roeping van de eerste leerlingen? De exegese van Marcus 12 : 13-17 is m.i. niet meer dan een mogelijke interpretatie van het woord 'Geef de keizer wat van de keizer is en Gode wat Gods is'.
Origineel is ook de uitleg van de perikoop over het 'penningske van de weduwe' (Mare. 12 : 41-44): Het tekort van de naaste als bankroet van de tempel. 'Zou de tempel rijk mogen worden van geld, dat een weduwe tekort komt? ' (blz. 283).
Het door Van Bruggen gekozen uitgangspunt! betekent dat hij weinig ingaat op de bijbels-theologische noties, eigen aan dit evangelie. Merkwaardig is ook dat de dissertatie van Baarlink onder de geciteerde literatuur ontbreekt. Maar de dank voor wat geboden is overheerst. Wie dit commentaar naast andere commentaren raadpleegt in de voorbereiding van de prediking, bewijst zichzelf en de gemeente een dienst.
A. N., Ede

J. v. Genderen, Gerechtigheid ais geschenk, Gedachten over de rechtvaardiging door het geloof, 136 blz., ƒ 20,75.
L. Floor, Persoon en werk van de Heilige Geest, 118 blz., ƒ 19,90.
Serie Bijtijds Geloven (onder redactie van W. v. 't Spijker e.a.) Kok, Kampen, 1988.
Met vreugde kondig ik de verschijning van deze twee deeltjes in de serie 'Bijtijds Geloven' aan. De boekjes bedoelen de betekenis van het reformatorisch belijden te laten zien in de situatie van vandaag. Het is dit reformatorisch uitgangspunt dat ook steeds weer terugkoppelt naar de Schrift. Vandaar dat de Schriftgegevens in deze delen grote aandacht krijgen.
Met name Floor gaat sterk bijbels-theologisch te werk door achtereenvolgens te behandelen de gegevens uit het Oude Testament, de Evangeliën, Handelingen, de brieven van Paulus en de katholieke brieven, waaraan dan nog toegevoegd worden hoofdstukken over de Geest en de sacramenten, het werk van de Geest in de wereld alsmede de weg van de Geest naar de wereld. De lezer krijgt met name in de hoofdstukken 1 t/m 6 een schat aan gegevens aangereikt die hem verder helpen in het verstaan van de Schrift. Het laatste hoofdstuk is wat summier uitgevallen, maar daar zal het feit dat men gebonden is aan een bepaalde omvang wel debet aan zijn.
Van Genderen gaat meer dogmenhistorisch te werk. Na een kort hoofdstuk over de bijbelse lijnen volgen een aantal momenten uit de dogmen- en theologiegeschiedenis, terwijl afzonderlijk wordt ingegaan op relatie en geloof, genade en rechtvaardiging, de heiliging, de vrijheid en de kerk. Opvallend is vooreerst de faire wijze, waarop Van Genderen luistert naar de verschillende stemmen die in de theologie klinken. De paragrafen over Rome, Barth, Tillich zijn zeer overzichtelijk geschreven. Uiteraard krijgen Luther en Calvijn veel aandacht. Mij trof voorts wat de auteur opmerkt over de verbinding tussen de leer van de rechtvaardiging en de leer inzake de kerk. Voor de praktische theologie inzake gemeentevernieuwing ambt, charisma, leiding en tucht van eminent belang.
Van harte aanbevolen.
A.N., Ede

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen