C. H. Spurgeon en Calvijn (3)

Katholiciteit
Spurgeon's vertolking van de Bijbelse waarheid werd gekenmerkt door een principiële Woord-betrokkenheid, waardoor hij niet of nauwelijks in verstandelijke systemen of denk-kaders te 'vangen' was: 'We kunnen beter een heel eind in tegenspraak zijn met onszelf dan met het geïnspireerde Woord. Ik ben een Arminiaanse Calvinist of een Calvinistische Arminiaan, en ik ben er heel tevreden mee zolang ik maar dicht bij mijn Bijbel kan blijven'.
Het 'Sola Scriptura' (alleen door de Schrift) van de Reformatie was bij Spurgeon allerminst een vlag, die de theologische lading moest dekken. Hij wilde liever afwijken van welke theologische gedachtengangen dan ook, dan van de geopenbaarde waarheid van God: 'Ik hoop, dat u nooit wenst, dat welke tekst dan ook zó verbeterd wordt, dat hij een beetje meer calvinistisch leest, of een beetje meer als de leer van de Arminianen. Blijf er altijd bij, dat uw geloofsbelijdenis moet buigen voor de Bijbel, en niet de Bijbel voor uw geloofsbelijdenis, en durf een beetje in tegenspraak te zijn met u zelf, als dat nodig is, eerder dan dat u in tegenspraak bent met Gods geopenbaarde waarheid'.
Achter welke theologie dan ook zag hij de meerwaarde van het Woord van God, waardoor zijn verstaan van de Bijbelse boodschap een merkwaardige openheid kreeg naar de katholiciteit van het geloof – het geloof van de éne algemene christelijke kerk, zoals die beleden is door de eeuwen heen.
Geen enkele theologie kan immers worden vereenzelvigd met de Woord-theologie. Het 'wij kennen ten dele' blijft iedere theoloog min of meer parten spelen: 'Ik geloof heel vast in de leerstukken, die gewoonlijk calvinistisch worden genoemd en ik houd hen voor boordevol van troost voor Gods volk; maar als iemand zal zeggen, dat de prediking daarvan het geheel is van de prediking van het Evangelie, dan verschil ik met hem van mening. Broeders, u zou deze leerstukken kunnen preken zolang als u wilt, en toch tekort schieten in het preken van het Evangelie; en ik wil nog verder gaan en verzekeren, dat sommigen, die deze waarheden zelfs geloochend hebben, tot ons groot verdriet, niettemin en niettegenstaande dat, tóch Evangelie-predikers zijn geweest, en God heeft zielen gered door hun bediening'.
Volgens Spurgeon was de leer van het Calvinisme gegroepeerd rondom 'vijf punten': 'de goddelijke verkiezing, de menselijke verdorvenheid, de persoonlijke verlossing, de krachtdadige roeping en de volharding der heiligen'. En hij preekte ze als hoofdlijnen van de Bijbelse waarheid, maar tegelijkertijd liet hij zich door deze niet begrenzen, want hij was er heilig van overtuigd, dat er méér was aan geloofsgoed – én in het Woord van God én in het geheel van de éne katholieke kerk: 'Ik geloof vast, dat de vijf grote leerstukken van het Calvinisme, tot op zekere hoogte, een samenvatting van de rest zijn… Maar er zijn veel meer leerstukken dan deze vijf; en allemaal zijn ze even kostbaar, en allemaal zijn ze even waardevol voor de ziel van de ware gelovige, want hij kan er zich naar hartelust mee voeden'. Spurgeon kon de gehele raad van God niet binnen een verstandelijk systeem onderbrengen, en hij wilde dat ook niet: 'Ik kan het niet harmoniseren en ik heb er geen behoefte aan ook'.
Binnen de Reformatie zag hij een grote verscheidenheid aan gaven en accenten: 'Bestudeer de bladzijden van de kerkgeschiedenis, en u zult zien hoe Jezus Christus wijs gehandeld heeft door geschikte mensen voor alle tijden op te doen staan. Ik zou me voor Luthers tijd geen betere man kunnen voorstellen dan Luther, en toch zou Luther alléén erg onvolledig zijn geweest met het oog op de volledige vereiste dienst, ware het niet dat er een Calvijn geweest was, wiens kalme intellect de aanvulling was op de vurige ziel van Luther'. Deze verscheidenheid was voor hem een aanwijzing, dat er een wettige openheid moest zijn naar het geheel van de ene algemene christelijke kerk.
In de lengte en breedte van deze katholieke traditie, wilde Spurgeon in zijn verkondiging meevibreren: 'De oude waarheid, die Calvijn preekte, die Augustinus preekte, die Paulus preekte, is de waarheid, die ik vandaag moet preken, of anders ben ik ontrouw aan mijn geweten en aan mijn God. Ik kan de waarheid niet vormen. Ik ken zo iets niet als het afslijpen van de scherpe kantjes van een leerstuk. Het Evangelie van John Knox is mijn Evangelie. Dat wat toen met donderend geweld door Engeland klonk, moet weer met donderend geweld door Engeland klinken'.
Deze 'katholiciteit van de ene algemene christelijke kerk' was voor hem de enige wettige andere mogelijkheid voor de katholiciteit van de Rooms-Katholieke Kerk. Een en ander kwam ook tot uitdrukking in Spurgeons contacten met 'evangelische' christenen in nagenoeg alle kerkformaties.

C. A. van der Sluijs, Veenendaal

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen