Boekbespreking

Ds. J. Hanegraaff, Met de Torah is het begonnen I, Oecumenische inleiding in het Oude Testament, 253 blz., ƒ 32,50, uitgeverij G. F. Callenbach b.v., Nijkerk, 1988.
Met name de ondertitel van dit werk dat in drie delen zal verschijnen, maakt ons nieuwsgierig. Wat is in concreto de meerwaarde van een oecumenische inleiding op het O.T.? Wat de schrijve ons aanbiedt is een integratie rooms-katholieke en (kritisch) protestantse opvattingen over de Heilige Schrift op basis van elementen uit de traditie van het synagogale Jodendom. Historisch gezien gaat de katholieke benadering terug op de canonisering van de Septuaginta door de vroeg-christelijke kerk. De reformatie neemt weer de Hebreeuwse tekst van het O.T. als uitgangspunt. Hanegraaff beschouwt de Wet en de Profeten binnen een bijbelse macro-structuur als hoog-canoniekten opzichte van de Geschriften (88). Hij ziet een tendens in deze richting al in het N.T. Daar wordt meestal over het O.T. gesproken als 'de Wet en de Profeten'. De Geschriften geven daarop uiteenlopende reacties. Bij de Wet en de Profeten kan men spreken van een directe, bij de Geschriften van een indirecte inspiratie (47). Dit 'ketoebisch aspect' is terug te vinden bij de deutero-canonieke boeken. Bij de uitleg van de Geschriften moet men zich laten leiden door de Wet. Dogmatische exegese, die zich slechts laaft aan de bronnen de Ketoeba en zich niet wil voeden met wat 'in de rijke voorraadschuren' van de Tora en de Nib'im ligt opgetast, zal 'op de duur van honger omkomen'. De Ketoeba is krachtens haar aard open naar zowel de Wet als de Wijsheid van de volkeren. 'Met andere woorden: de voortgaande traditie van Kerk en Synagoge beide moet er steeds op bedacht zijn net zoveel openbaringsgevoeligheid te hebben, naar 'binnen' en naar 'buiten', als de Ketoeba, die vasthield wat uit God was en die weerde wat uit Hem niet was. Het leergezag van Kerk en Synagoge wordt zo tot een 'tweede' Ketoeba, die zich inrijt naast de 'eerste' Ketoeba van Lxx/Tenach, en dat leergezag is slechts in zoverre geloofwaardig als het zich niet éénzijdig afsluit, hetzij in de 'binnencirkel' naar de Tora en de Nebi'im toe, hetzij in de 'buitencirkel' in de richting van de (voortgaande) Wijsheid der volkeren'(91).
Het middelpunt van de Wet is het boek Leviticus. Het wordt in de Hebreeuwse Bijbel aangeduid met het beginwoord Wajjiqra (En Hij riep). Wajjiqra is als boek het 'zenuwstelsel' van de Tora en als begrip de 'scheppende prikkel'. Het dragende midden van dit boek is de Verzoening (56).
De titel van deel 2 zal zijn 'De voortgang van het Woord in Tenach en Septuagint' en van deel 3 'Rondom de mondelinge traditie'.
Didaktisch gezien kan men zich afvragen of deelnemers van een cursus 'Theologische vorming van gemeenteleden', voor wie dit boek in de eerste plaats bestemd is, niet te zwaar worden belast met theologische opvattingen van algemene aard, voordat een inleiding gegeven wordt op de literatuursoorten en boeken van het O.T. in relatie tot de geschiedenis van Israël. Door het boek Leviticus in navolging van joods-synagogale theologoumena te beschouwen als het midden van de Tora (57) gaat het zicht op het schema van belofte en vervulling dat niet alleen als een rode draad loopt door de Wet maar ook door de Profeten en Geschriften, verloren. En verder: zijn de grenzen tussen Schrift en traditie volgens het getuigenis van het N.T. wel zo vloeiend, zie b.v. Matth. 5 : 20-48 en 23 : 35?
De bijna zestig pagina's noten wijzen op een brede belezenheid.
H. J. de Bie, Huizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen