Boekbespreking

A. Augustijn e.a., Abraham Kuyper, Zijn volksdeel, Zijn invloed, Meinema, Delft, 1987, 263 blz., ƒ 25,–.
Ongeveer anderhalf jaar geleden stond Abraham Kuyper weer eens een ogenblik in het brandpunt van de belangstelling. Het was toen 150 jaar geleden dat hij te Maassluis geboren werd. Een paar tentoonstellingen en – wat blijvender van aard – een paar boeken waren het resultaat. Eén van die boeken heet 'Abraham Kuyper, Zijn volksdeel, Zijn invloed'.
Het boek bevat een aantal studies over Kuyper. Acht auteurs hebben elk vanuit hun eigen vakgebied hun licht laten schijnen over een bepaald facet van de persoon en het optreden van Kuyper. Aan stof behoefde het hun niet te ontbreken. Hoe men ook over Kuyper denkt, niemand kan ontkennen dat hij een veelzijdig man is geweest die veel heeft gepresteerd en van wie grote invloed is uitgegaan.
Dr. G. J. Schutte begint het boek. Hij noemt Kuyper de 'vormer van een volksdeel'. De diepste intentie van Kuyper is geweest de herkerstening van volk en samenleving (19). Kuypers optreden wordt door Schutte gezet in een historische contekst. Dr. A Augustijn sluit hierbij aan met een opstel over 'Kuypers theologie van de samenleving'. Uit deze bijdrage blijkt dat het Kuyper-onderzoek eigenlijk nog maar nauwelijks goed begonnen is. Er hebben zich bij Kuyper verrassende verschuivingen en ontwikkelingen voorgedaan. Lang droomde Kuyper, zegt Augustijn, de droom van een 'gereformeerde natie' (50). Allerlei elementen uit Kuypers denkwereld als 'antithese', 'isolement', 'gemene gratie' en 'souvereiniteit in eigen kring' komen in dit stuk aan de orde. Trouwens, in de andere bijdragen vindt men er ook veel over.
Dr. J. Klapwijk geeft vervolgens een uiteenzetting over Kuypers denken over wetenschap en universiteit. Ik zou dit opstel een diepteboring, met filosofisch begrippenmateriaal, in Kuypers wetenschapsvisie willen noemen.
Kuyper is ook partijleider geweest. De A.R.P., de eerste christelijke partij in ons land, gaat op zijn optreden terug, ook al was Groen hem op dat pad reeds voorgegaan. Hieraan heeft mr. J. H. Prins zijn opstel gewijd.
Dan komt dr. H. E. S. Woldring met een bijdrage over 'De sociale kwestie' bij Kuyper. Kuyper moet de eer worden gegeven dat hij daar al vroeg oog voor heeft gehad. Was hij dan niet de man van de 'worgwetten' waar de socialisten zich zo druk over gemaakt hebben, waardoor Kuyper als minister van Binnenlandse zaken de spoorwegstaking heeft gebroken? Woldring heeft aan Kuyper recht willen laten wedervaren. Zijn betoog is hoogst interessant; juist omdat het evenwichtig is.
Over 'Kuyper en de kerk' schrijft drs. C. H. W. van den Berg. Zijn verhaal gaat niet verder dan tot aan de Doleantie. Die Doleantie heeft er overigens bij Kuyper al vroeg ingezeten. Maar in feite is zij mislukt. Niet alleen Kuypers inzichten over de kerk worden besproken, ook zijn kerkelijke daden. Kuyper wordt eerlijk benaderd, niet gevierd en niet verguisd. De grote man kon zeer 'klein' zijn, maar hij bleef een man van formaat.
De socioloog dr. G. Dekker stelt de vraag of 'Kuypers gedachtengoed' heden nog bruikbaar is. Veel blijft er niet van over; eigenlijk niet meer dan de diepste intentie. Diep is Dekker onder de indruk van de veranderingen die zich hebben voorgedaan.
Dr. James D. Bratt, een Amerikaan, behandelt tenslotte de erfenis van Kuyper in Noord-Amerika. Ook daar kwam, dankzij of ondanks Kuyper, strijd en verdeeldheid.
Dit overzicht laat zien hoe rijk deze bundel is aan thema's. Historisch geïnteresseerden kunnen er hun hart aan ophalen. Achtergronden van het heden worden blootgelegd. Sommige stukken zijn gemakkelijk leesbaar, andere vereisen een zekere geoefendheid in lezen.
Rondom Kuyper is het al weer stil geworden. Of het terecht is laat ik in het midden. Een zekere actualiteit behoudt hij. Daarom is de bespreking van dit boek, al is zij laat, toch nog niet te laat.
K. Exalto

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen