Prof. G. Wisse als prediker (3)

In dit en in een volgend artikel willen we een nadere typering geven van de prediking van prof. Wisse. Wat is het kenmerkende daarvan? Het eigene? We bezien dan eerst het theologische element in zijn prediking. In een vierde artikel belichten we Wisse als eschatologisch prediker.
Om drieërlei redenen kan Wisse met recht een theologisch prediker worden genoemd. 1) Omdat God in Zijn heerlijkheid de centrale inhoud van zijn prediking was;
2) Omdat hij Christus als de Theoloog bij uitnemendheid ziet; 3) Omdat de weg der verlossing er theologisch uitziet of ook wel: de Heere mensen verlost op theologische wijze.
Ten eerste: Wat in de preken en geschriften van Wisse herhaaldelijk opvalt is dat de ere Gods hem na aan het hart ligt. God is God en niemand meer; en deze God, zo is de overtuiging van Wisse, is het allereerst en allermeest om Zichzelf te doen. Scherp ziet Wisse in dat die eer juist is aangetast, dat we God naar de kroon hebben gegrepen. Hem hebben beledigd. In zijn memoires schrijft hij dat hij geboren is met een theologisch aangelegde ziel: zijn eigen hart en leven gingen naar God Drieënig uit, en zo hij geloofde, zo sprak hij ook!
Hierin ligt het eigene van de prediking van Wisse wel 't meest, dat ze primair op God is gericht en van God is vervuld. En dit is een God die soeverein is in Zichzelf: 'De soevereiniteit van God is die deugd, waardoor God onafhankelijk is van alle schepsel, en omgekeerd alle schepsel afhankelijk is van Hem'. Onder al de deugden Gods is die soevereiniteit, dat is dus: dat God kan en doet al wat Hij wil, wel de kroon en spits. Het is de deugd der deugden.

Christus de theoloog
Ten tweede noemen we Wisse een theologisch prediker, omdat hij in woord en geschrift de Christus vaak beziet als Theoloog bij uitnemendheid. Wat bedoelt hij daarmee? Is Hij dan niet de Middelaar Gods en der mensen? Het Lam Gods dat de zonden der wereld wegneemt? Degene Wiens ziel Zich tot een schuldoffer stelde? Ja, Wisse weet er alles van, dat het Woord vanwege de zonde vlees is geworden en onder ons heeft gewoond, maar het allereerste oogmerk dat de Christus had was: het voor de Vader op te nemen. De ere Gods is geschonden, God beledigd, onteerd en ontluisterd en nu geeft de Zoon de eer weer terug. Christus was in Zijn verlossingswerk bezig met een theologisch doel, namelijk in de eerste plaats op God gericht, en dan pas op het verlorene! Christus kwam hier beneden allereerst om God te eren en toen pas om mensen te zoeken en zalig te maken. Hij heeft zich het eerst en het meest in God verheugd en pas daarna in het herstel, de terugkeer van mensen tot God. In een preek over het eerste kruiswoord zegt hij: 'O, Heilig Godslam, hoe zie ik u bij het horen van dit woord ("Vader, vergeef het hun…") georiënteerd naar de Vader. Want om Zijnentwil, om 's Vaders wil, hangt Hij hier'. 'Georiënteerd naar de Vader hangt hier de Borg.' Nadrukkelijk stelt Wisse dan: 'Vergeten wij het toch vooral in de lijdensweken niet, dat Christus Zichzelf in de dood heeft overgegeven, niet in de allereerste plaats uit liefde tot de Zijnen zonder meer, maar 'opdat Hij als de Christus het welbehagen des Vaders zou volbrengen in de verlossing van Zijn volk. Om God, de Vader, hangt Hij hier.'
'En, handelend over wat er in de volheid des tijds in Bethlehems stal is geschied, zegt hij: "Theologisch moet onze beschouwing zijn. Diep theologisch. Theologisch, dat wil hier zeggen, ge zult niet blijven staan bij den aanbiddelijke Christus, bij den Zaligmaker Jezus, in al Zijn dierbare zondaarsliefde; maar ge zult verstaan dat al wat die Christus en Jezus van Bethlehem is, dit enkel is, omdat Hij van God geschonken is, en wel om God (…). Tot Gods glorie is het al geschied. Oorsprong, inhoud en doel, het is alles te verstaan in het teken van de Drieënige God en Zijn Zelfverheerlijking.'

De gelovigen als theologen
Kan de Zoon van God zo Theoloog worden genoemd, omdat Hij allereerst de eer van God bedoelt en in de verheerlijking van Gods Naam Zijn hoogste taak zag, Hij maakt ook ons, die geloven tot theologen, dat is: tot mensen die God gaan eren. We wáren namelijk theoloog, maar door de zonde zijn we in plaats daarvan eerrovers van God geworden. Vaak vinden we bij Wisse zinsneden als: 'Dat wij uit God onze oorsprong vinden hebben, en zo ook in Hem alleen ons levensdoel weer vinden kunnen'. We moeten tot God weer terugkeren en Hem de eer weer geven die Hem toekomt. We zijn nu eenmaal van Gods geslacht, uit Zijn handen voortgekomen, en op Hem aangelegd. Die terugkeer of bekering nu gaat er theologisch aan toe. Daar zorgt God Zelf wel voor, want het eigenaardige van het werk Gods in ons is dat Hij ons toont dat we Hem kwijt zijn en weer bij Hem moeten terechtkomen. Wisse noemt die bekering en dat leven des geloofs het zuiverst waarin God centraal staat. Handelend over de moordenaar aan het kruis die zich wendt tot Jezus, merkt Wisse op: 'Vóór alles, merk er op, hoe, als een wortel, waaruit hier alles opkomt, deze man, (zoals bij elke gekende des Heeren) in zijn bekering georiënteerd is naar God. Dat wil zeggen: dat God de inzet, de centrale gedachte, de zin en het doel van zijn bekering is.' Ja, zo zegt hij dan: 'Wij worden bekeerd uit God en daarom om God en tot God. Bekering is iets dat echt theologisch toegaat'. En in diezelfde preek houdt Wisse dan zijn hoorders voor: 'Hoort u het? God in Zijn hoogheid en heiligheid ziet hij zich voor ogen gesteld. Je ziet ten eerste zijn lijden en straf, maar God, dat is het wat deze man aangrijpt en wat van alle waarachtige bekering een eerste openbaring is.'
Dit theologische element, dit is dus, dat het om God te doen is, ziet Wisse als een wezenlijk gegeven van het leven des geloofs en bekering, vanaf het begin tot het einde.
Zo is ook bij hem de drieërlei kennis, nodig tot zaligheid, theologisch gekleurd. Eerst is de kennis der ellende theologisch, dat wil zeggen, de smart, de pijn, de droefheid bij de gelovige (geheel het leven lang en door!!!) is er om Gods wil! 'Het is dan zo echt, zo heerlijk om God te doen.'
Vervolgens is de kennis der verlossing theologisch te noemen: 'Het echte genadewerk vraagt om een Borg die aan God voldoening brengt, en in die weg verzoening mogelijk maakt'.

En ten derde is er ook een theologische dankbaarheid of ook: een theologische heiliging. Wat bedoelt hij daarmee? Wel, 'niet (maar) een zgn. heiligmaking die bestaat in een godsdienst van doen en laten; in een vormelijk moreel hoogstaand leven, dat tenslotte ook bij de heidense scholen te vinden is. Maar het is uit de inwoning des Geestes een God dienen om Zijns Zelfs wil, in een beleving van wat Calvijn noemde: 'Wij zijn er om God'.
En hoewel ook Wisse wel weet dat ze in dit leven maar een klein beginsel hebben, niemand neemt van hen af, dat ze – zoals hij het placht te zeggen – een theologische natuur hebben gekregen, en voortaan zo ook wensen te leven, tot eer van God alleen. 'Want God zit hun in het bloed.'
Het is bij God Zelf en bij degenen die door Hem worden verlost: uit God, door God, en tot God.
'De diepste aandrijving van het leven der dankbaarheid (nu en straks) is tenslotte niet dat Jezus mij verlost heeft, maar dat ik de drieënige God weer heb leren kennen in Zijn absolute majesteitelijke beminnelijkheid.'

Joh. de Rijke, Stad aan 't Haringvliet

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen