Boekbespreking

J. Meijer/L. v. Leijsen (red.): Van Vladimir tot Gorbatsjov, duizend jaar Russisch christendom, uitg. Meinema, 's-Gravenhage, 1989, 104 blz., ƒ 19,90.
In deze bundel is een aantal lezingen samengebracht, die 6 mei vorig jaar op de millenniumviering in Utrecht zijn gehouden. Deze dag werd door enkele rooms-katholieke organisaties belegd, in aanwezigheid van aartsbisschop Kyrill van Smolensk, als vertegenwoordiger van het Russisch-Orthodoxe patriarchaat. Het duizendjarig bestaan van het christendom in Rusland heeft een stroom publikaties uitgelokt. Dit boek is één van de vele, maar verdient zeker onze aandacht. De lezingen betreffen diverse onderwerpen en sommige lectores bieden meer dan anderen. Met name de lezingen van prof. Hampel over de geschiedenis van de kerk in Rusland en van prof. Van Aalst over de geestelijke ontwikkeling van de Orthodoxe Kerk zijn zeer instruktief. Ze laten ons zien, dat de hang naar het isolement en het aantrekken en afstoten van westerse invloed eeuwenlang bepalend voor het kerkelijk leven zijn geweest. De verdrukking in de tsarentijd maakt duidelijk, dat de positie van de kerk telkens weer moeilijk is geweest. Desondanks heeft zij nog altijd haar plaats in een samenleving, waar het communisme nu al decennia de boventoon voert. De nieuwe politiek van Gorbatsjov lijkt haar zelfs nieuwe mogelijkheden te bieden, al moet voorlopig afgewacht worden of men ook werkelijk tot echte vrijheid komt. Hoewel bisschop Kyrill aangeeft de perestroika te ondersteunen, blijkt uit zijn bijdragen de oude voorzichtigheid, waarmee de kerkelijke leiders zich uiten. Er zijn ook op kerkelijk gebied nog talrijke problemen. Dr. Rood wijst in zijn waardevolle bijdrage op de positie van de geünieerde kerken, die gedwongen werden zich bij de Orthodoxie aan te sluiten, hoewel men zich aan Rome verwant weet. De lezing van prof. Mulder over de verhouding met de reformatorische kerken is helaas uiterst mager. Terwijl prof. van Aalst wezenlijke opmerkingen maakt over de vernieuwingen die de Orthodoxe Kerk nodig heeft, laat prof. Mulder het bij enkele historische zaken, om daarna snel over te gaan tot de huidige oecumenische ontwikkelingen. Zo komt het conciliair proces aan de orde, maar wordt de rechtvaardiging als hart van de Reformatie niet genoemd. Ook de Orthodoxe houding tegenover de protestantse kerken in de S.U. (in het verleden dikwijls vijandig) blijft buiten beeld. Een gemiste kans! In de bundel is ook een uitgebreid artikel opgenomen over de ikonen als beeld van Russische spiritualiteit, waarin met name een aantal ikonen besproken wordt. Dit kon mij minder boeien. Hoewel veel goeds geboden wordt, mis ik een diepere weergave van het eigene, dat de Russisch-Orthodoxe Kerk op geestelijk gebied kenmerkt. Met name de bijdrage van aartsbisschop Kyrill stelt in dit opzicht teleur. Te zeer wordt de nadruk gelegd op perestroika en het conciliair proces. Het zoeken naar echt bijbelse antwoorden op de vragen van onze tijd en van de kerk in de Sowjet-samenleving krijgt helaas nauwelijks aandacht. Bij alle waardering voor dit boek, belooft de tekst op het omslag teveel, als van de bundel gezegd wordt: 'de lezer krijgt in kort bestek de informatie die nodig is om de wereld van het Russische christendom in grote lijnen te leren kennen'. Bovendien wordt zo tevens het Russische christendom geïdentificeerd met de Orthodoxie en dat doet ondanks de grote plaats van deze kerk toch tekort aan andere christenen buiten de Orthodoxe Kerk.
A. W. van der Plas, Urk

Vrouwen in Nederland en de Verenigde Staten – de geschiedenis vanaf 1929, Mirjam Cornelis en Margot Hinderink, uitgave Fibula/Unieboek, Houten, 192 blz. ƒ 29,90.
Het boek 'Vrouwen in Nederland en de Verenigde Staten' wil in een lacune voorzien. Het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen heeft besloten om in het schriftelijk eindexamen geschiedenis van het voorgezet onderwijs in 1990 ook een onderwerp uit de Vrouwengeschiedenis op te nemen. Dit onderwerp is geworden 'Continuïteit en verandering: de positie van de vrouw in Nederland en de Verenigde Staten 1929-1969'. Dit thema was het uitgangspunt voor genoemd boek. Het is niet alleen voor het eindexamen geschiedenis bedoeld, maar geeft voor elke belangstellende lezer een beeld van het leven van vrouwen in twee westerse landen. Ook de opkomst van de vrouwenbeweging in de 19e eeuw en de ontwikkelingen na 1970 werden beschreven. Globaal komen terugkerend drie thema's aan de orde: gezinsleven, vrouwenarbeid en politiek. Centraal staat de vraag in hoeverre er sprake is van veranderingen in het leven van vrouwen tijdens crisistijd, oorlogsjaren en naoorlogse periode. Wat waren de heersende opvattingen over vrouwen? Hoe verliep het dagelijks leven in huishouden en gezin? Welke beroepen hadden vrouwen en hoe waren de arbeidsomstandigheden? Wat was de invloed van vrouwenorganisaties? Gedocumenteerd worden de antwoorden gegeven. Een goede vorm van objectiviteit kan de schrijfsters niet ontzegd worden, al komt daardoor des te schrijnender uit hoever mannen en vrouwen van God en zijn Woord zijn afgeweken. Zelfbepaling en egoïsme verdringen een bijbels genormeerd leven in huwelijk en gezin en in andere relaties. Met name de liberalisering van de seksuele normen is daar debet aan. Wat niet wegneemt dat ook het feminisme en wat ermee samenhangt in bepaalde zin een onbetaalde rekening van de kerk genoemd kan worden, voor zover al te weinig de volwaardige plaats van de vrouw in kerk en samenleving is onderkend. God schiep man en vrouw naar zijn beeld en gelijkenis. Ik sluit me overigens aan bij de wens van de schrijfsters: 'Zelf hopen wij op een vanzelfsprekende vermenging van de geschiedenis van mannen en vrouwen in de toekomst'.
A. W. van der Plas

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen