Een vèr-reikend en verrijkend gebeuren

Vèr-reikend, maar bovenal verrijkend! Deze twee woorden typeren een bezoek aan een christelijke gemeente in de DDR. Een land achter het IJzeren Gordijn. Een land waar men momenteel niet veel weten wil van glasnost en perestrojka. Een streng regime en waterdichte controle. Vrijheid van godsdienst? Zogenaamde vrijheid! Op subtiele wijze, wordt het geloof in God bespottelijk gemaakt. Jongeren die weigeren deel te nemen aan de zgn. 'Jugendweihe', kunnen een goede baan voor de toekomst wel vergeten. Binnen de muren van de kerk is er vrijheid van meningsuiting… Alhoewel? De staat is op de hoogte. Men weet waar Nederlanders op bezoek zijn. 'Je moet altijd voorzichtig blijven, ook in je prediking. Er kan altijd iemand van de BVD in de kerk zitten. Zeker als er ook Nederlanders zijn', aldus de woorden van een predikant aldaar. Een kontakt met een christelijke gemeente in de DDR vanuit een gemeente hier geeft een extra dimensie aan de hulpverlening in Oost-Europa. Hierbij ligt vooral de nadruk op de onderlinge uitwisseling van geloofservaringen. Ter ondersteuning en bemoediging. Graag wil ik in dit artikel proberen duidelijk te maken waar het bij een gemeentekontakt om gaat, wat het doel is en hoe een en ander tot stand komt (kan komen).

Materiële hulp
Veel instanties, stichtingen en organisaties houden zich bezig met hulpverlening aan christenen en kerken in Oost-Europa en Rusland. Bekend zijn de Stichting Hulp Oost-Europa te Putten, de organisatie Friedenstimme en de Europa-commissie van de Generale Diakonale Raad te Driebergen. Organisaties met een eigen verantwoordelijkheid en een bereik van verschillende doelgroepen. Daarnaast zijn er nog vele particuliere organisaties die hulp verlenen. Zeer verwant aan een bepaald kerkgenootschap c.q. een bepaalde stroming binnen een of meerdere kerken. In de Waarheidsvriend worden we regelmatig gewaar op welke wijze de Stichting Hulp Oost-Europa te Putten hulp verleent aan kerken en christenen in Oost-Europa. We denken dan aan het verspreiden van lektuur, bijbels (w.o. ook kinderbijbels), het verlenen van financiële steun bij kerkrestauraties, het verstrekken van kleding, voedsel en medikamenten, enz. enz. Steeds weer opnieuw blijft hulp nodig. Dan weer hier en dan weer daar. Juist vandaag worden we opgeschrikt door onbeschrijflijke toestanden van voedseltekort, ellende door verhuizingen, vluchtelingenstromen in Roemenië. Vele onschuldige mensen worden de dupe van een wanbeleid door de politiek leider Ceausescu.
Christenen in dat land worden extra de dupe. Zij hebben het immers al zo zwaar vanwege de geloofsvervolging. Juist voor deze groep zal met name ook 'stille hulp' heel hard nodig zijn.
Er is veel wijsheid nodig om adequaat te helpen en dáár te zijn, waar de hulp het meest noodzakelijk is. Niet alleen wijsheid: óók gebed, juist gebed door een achterland dat niet alleen bereid is om financieel hulp te bieden, maar ook d.m.v. het gebed betrokken is bij de zorgen en moeiten van naasten in het andere deel van Europa. En de Heere wil een hoorder zijn van dat gebed en Zijn wil is wijs en heilig.
Verder naar het oosten komen we in Rusland. Een land waar het veel moeilijker is om hulp te verlenen, om christenen te bemoedigen en te ondersteunen. Over deze en andere zaken lezen en horen we regelmatig van de Stichting Friedenstimme. Namens de kerken verleent de Europacommissie van de werelddiakonaten van de Hervormde en Gereformeerde Kerken allerlei steun aan christenen en kerken in Oost-Europa. Te denken valt aan levensmiddelen, medicijnen, medische hulpgoederen, literatuur en zondagsschoolmateriaal, vervoersmiddelen voor predikanten en ook 'stille hulp'. Dit werk wordt 'ambtelijk' gedragen en is dus een binnen onze kerk(en) ingebedde hulporganisatie. De verantwoordelijkheid berust bij de plaatselijke diakonieën. Met elkaar dragen zij het werelddiakonale werk van onze kerk, voor zowel de 'derde' wereld als de 'tweede' wereld. Wanneer er nu een collecte voor het werelddiakonaat in uw gemeente wordt gehouden (b.v. op de Ie zondag in februari) is een deel van de opbrengst bestemd voor hulpverlening aan Oost-Europa. Daarnaast wordt er regelmatig een beroep gedaan om extra te collecteren, wanneer er rampen zijn en direkt extra (financiële) middelen nodig zijn. Ook nu worden extra gaven gevraagd voor Roemenië. Het voordeel van kerkelijke hulpverlening is, dat er een rechtstreekse band is tussen de zusterkerken ginds. Dit bevordert een snelle afhandeling van zaken en schept sneller een band van vertrouwen. Een vorm van hulpverlening, die we ook bij de apostel Paulus tegenkomen, wanneer hij in de Romeinenbrief de christenen van Macedonië en Acaje oproept om de arme christenen in Jeruzalem te helpen. De ene kerk helpt hier de andere!

Immateriële hulp
Er is een verscheidenheid aan gaven. Dit mag ook opgaan voor de hulpverlening. Het geven van hulp is meestal afhankelijk van middelen. Financiële middelen of andere middelen (hulpgoederen b.v.). Er mogen evenwel ook andere vormen van hulp zijn. We denken dan in termen van: aandacht voor de ander, openstaan voor de leefwijze van de naaste, meeleven, uitwisselen van (geloofs)ervaringen, voor de ander opkomen (gerechtigheid betrachten), meelijden, meedenken bij het oplossen van problemen, elkaar bemoedigen en ondersteunen.
Het bemoedigen en ondersteunen is van groot belang bij een partnerschap met een zustergemeente in de DDR. Er is bij heel veel gemeenten in de DDR een grote behoefte aan kontakt met gemeenten in Nederland. Er is dus sprake van een hulpvraag uit de DDR. Het is dus beslist geen hobby van enkele mensen hier, die eens graag op avontuur willen enz. Het gaat om een vraag, een indringende vraag in de trant van: 'Kom over en help ons'!
Niet financieel, maar geestelijk! Relatief gezien hebben de mensen in de DDR geen armoede. Wel is er tekort, te weinig en is de levensstandaard niet te vergelijken met de onze. Met het welvarende, rijke westen. Wel ervaart men de gebondenheid, de druk van Russische zijde. Die druk geldt de christenen wel in het bijzonder! Het maakt heel wat uit, of je als christen leeft in een democratisch land of in een socialistische staat, waar de staatsideologie het atheïsme is. In een dergelijke ideologie past een christen ten principale niet. Ook al lijkt het schijnbaar te zijn, dat er vrijheid van godsdienst is en vrijheid van meningsuiting. Het is 'gebonden vrijheid'! De druk is wat subtieler, oncontroleerbaar en onvoorbereid. Een dergelijke traditie van socialisme kent de DDR-burger vanuit het verleden niet. Men was immers voor 1945 anders gewend? Toen ging het om één grote natie, rijk aan traditie en cultuur. Evenwel door de oorlog is dit grote rijk Duitsland een verscheurde natie geworden. Werd het land zomaar willekeurig in tweeën gereten. Je moet dan wel geluk (?) hebben nog net aan de 'goede' kant te zitten. Erg ongelukkig ben je, wanneer je voor je neus een grimmig hek ziet opdoemen: het 'IJzeren Gordijn'.

Verbondenheid
Het IJzeren Gordijn heeft onvoorstelbaar veel leed met zich mee gebracht. Nog steeds is er het verdriet bij mensen. Zijn families uit elkaar en heeft menigeen een vluchtpoging met de dood moeten bekopen. Mensen blijven zo achter, soms helemaal alleen. Dan is alles weg! Weg godsdienst, weg vrijheid, weg landgenoten, weg familie. Wel blijven mensen zitten met een groot schuldcomplex, zo heb ik persoonlijk zelf ervaren tijdens een gesprek met een man van 62 jaar. Het gesprek ging over de tweede wereldoorlog. 'Onvoorstelbaar, wat "wij" Duitsers anderen hebben aangedaan in de oorlog,' zo vertelde mijn gesprekspartner. 'Nog nooit heb ik daar met iemand over kunnen praten. Zelfs nu niet met mijn vroegere landgenoten (nu de Westduitsers), die inmiddels door de welvaart het oorlogsverleden allang weggedrukt hebben. Het is een pijnlijke ervaring om te constateren, dat broeders en zusters uit Westduitse christelijke gemeenten wel ons in Oost-Duitsland financieel willen steunen, maar op immaterieel gebied nauwelijks aansluiting zoeken.' De Oostduitsers ervaren echter dat hun probleem met geld niet op te lossen is.
Zijn Nederlanders en christelijke gemeenten hier dan beter en is er met deze gemeenten wel aansluiting?
Uit gesprekken tussen Nederlanders en Oostduitsers is gebleken, dat er overeenkomsten zijn in het ervaren van zaken, die zomaar plotseling en onvoorbereid over je heen komen. Een soort 'noodlot' waaraan je niet ontkomt! Hierbij wordt dan gedoeld op de Watersnoodramp in 1953. Nederlanders die dit hebben meegemaakt zullen deze ramp niet snel vergeten. Oostduitsers, die het 'IJzeren Hek' voor zich hebben zien opdoemen evenmin!
De overeenkomst is dan de ervaring van het onvermijdelijke. Er valt niet aan te ontkomen. Een dergelijke ervaring brengt verwantschap en verbondenheid met zich mee. Je voelt je verwant aan elkaar, wanneer er wederzijds herkenning is en er ook wederzijds naar elkaar geluisterd wordt! Zo ontstaat een partnerrelatie. Wanneer het nu gaat om een relatie, een band tussen een christelijke gemeente hier en een christelijke gemeente ginds, wordt in de relatie nog een extra dimensie toegevoegd namelijk het uitwisselen van geloofservaring. Het geloven in verdrukkingen! Kunnen we het geloven in gebondenheid ons voorstellen? Kunnen we ons enigszins indenken wat de verdrukking voor christenen betekent? Om des te beter te leren verstaan het woord van de apostel Paulus dat verdrukking lijdzaamheid werkt en lijdzaamheid bevinding en bevinding hoop. Hoop voor de toekomst, ook voor christenen in de DDR! Dat woord van de apostel Paulus heb ik in de praktijk mogen ontmoeten tijdens het bezoek aan een christelijke gemeente in de DDR.
Enkele ervaringen van gesprekken met mensen geven dit weer. Ik denk aan de woorden van een vrouw: 'Welvaart en rijkdom brengt ons af van de Heere. Gods Woord roept ons op om in afhankelijkheid te leven en vooral sober te leven. De druk van buiten brengt ons als gemeenteleden dichter naar elkaar en naar God toe. We voelen onderling de gemeenschap en een sterke ban d van liefde. Dat maakt de kerk werfkrachtig! Wij móeten keuzen maken! Welke keuze? Kiezen voor God alleen of voor God en de Staat! Als jongeren de socialistische beginselen onderschrijven (Jugendweihe) en in de kerk ook belijdenis doen, of alleen belijdenis doen en daar dan de consequenties uit trekken. Die zijn: minder inkomen, geen hoge betrekking en als 'staatsvijandig' worden gezien. Als man en vrouw samen gaan werken en de kinderen in een staatsopvangcentrum brengen, of als vrouw kiezen voor het gezin en de opvoeding van de kinderen en daar behoorlijk minder inkomen voor terugkrijgen.' Die drang en motivatie, daar kunnen we veel van leren. 'Een gedrevenheid,' zoals een man tegen me zei. 'Drang om 's morgens voor je naar je werk gaat, een uur bijbelstudie te doen, om staande te kunnen blijven. Motivatie om de kinderen al heel vroeg met het Woord van God in aanraking te brengen (d.m.v. de opvoeding thuis), opdat zij later wanneer ze op school zijn en de meester of juffrouw zegt, dat er geen God bestaat, zij kunnen zeggen: daar klopt niets van, er bestaat wel een God. Ik heb er zelf van gehoord en kan ervan zingen. Getuigen mogen we niet. Wel mogen we metterdaad laten zien, dat we op zoek zijn naar een andere toekomst, naar een nieuwe hemel en aarde!'

Moed en hoop
Genade, zachtmoedigheid en vrede! Het zijn vruchten van het geloof. De aan mij vertelde ervaringen getuigen daarvan! De Heere heeft overal Zijn kinderen en gemeenten. Hij werkt door muren heen. De verdrukkingen drijven uit naar de genade, die ons alleen staande kan houden. En de belofte nu van genade, geeft moed en hoop. Het is een bekende uitspraak in de DDR: 'Vertrauen wagen, damit wir leben können'. Dat is hopen tegen beter weten in. Een predikant zei: 'Het is onze taak en opdracht om lijdzaam te zijn. Van daaruit is er hoop. Hoop ook voor onze jongere generatie! Hoop voor de wereld! Een hoop die niet beschaamt!'
Met deze belijdenis kunnen alle christenen over heel de wereld standhouden, staande blijven en volharden.

Een verrijkend gebeuren
Een gemeentekontakt is een verrijkend gebeuren. Een persoonlijk leerzaam proces! Veel gemeentekontakten zijn er de laatste jaren tot stand gekomen. Veel gemeenten van piëtistische aard zoeken een kontakt met gemeenten van hervormd-gereformeerde signatuur. Zulke kontakten zijn er (helaas) nog niet veel tot stand gekomen. Toch is er de vraag, de behoefte!
Het gaat om een konkrete aktiviteit van wederkerige assistentie daar en hier! In die zin mag het een praktische uitwerking zijn van diakonaat wereldwijd. Niet dat wij de pretentie hebben om te zeggen hoe het moet, maar vooral om te ontvangen! Dat is nu het wonder van 'geestelijk' geven. Je krijgt er heel veel voor terug. Het gaat om een kontakt van gemeente tot gemeente. Financieel ligt hier geen verantwoordelijkheid. Wel immaterieel, namelijk het uitwisselen van geloofservaringen. Elkaar ondersteunen, adviseren en bemoedigen! Het voordeel van een gemeentekontakt in de DDR is de aansluiting met, de taal. Het Duits is voor velen onzer gemakkelijker te spreken en te schrijven dan b.v. de Hongaarse taal of het Pools. Tevens is een relatie met een gemeente in de DDR m.b.t. de immateriële hulpverlening, gemakkelijker tot stand te brengen dan met andere Oostbloklanden. Dit vanwege de openheid bij de grens en de kortere afstand! Ook liggen behoeften in andere Oostbloklanden vaak op ander terrein, zoals ik schreef onder het kopje: materiële hulp.
Gemeenten, die een kontakt overwegen (er zijn op dit moment gemeenten in de DDR die graag een kontakt willen) kunnen voor nadere informatie en advies terecht bij de Landelijke Werkgroep DDR-gemeentekontakten van de Europacommissie van de Generale Diakonale Raad te Driebergen, Postbus 72, 3970 AB Driebergen. Tel. 03438-20744. Kontaktpersoon voor dit werk is de heer E. Eleveld. Ook kan kontakt worden opgenomen met de heer H. A. Korteweg te Oud-Beijerland. Tel. 01860-12742.

A. Peters, Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen