De Wetsontwerpen gelijke behandeling en de godsdienstvrijheid

Hoewel na de kabinetscrisis veel aanhangige wetsontwerpen in de ijskast zijn verdwenen, blijft de Wet gelijke behandeling in het nieuws. Deze speelt zelfs een rol als inzet van de verkiezingen.
In het concept PvdA-programma 'Kiezen voor kwaliteit' staat 'De grenzen die de rechtsorde stelt, gelden ook in die gevallen waarin godsdienstige of politieke overtuiging daartegen ingaan. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen mag door geen overtuiging worden gekort.' D'66 toont zich eveneens een voorstander van vèrstrekkende wettelijke regelingen op dit punt, evenals de VVD. Reeds in een nota uitgebracht in mei 1986 door de D'66-werkgroep Gelijke Behandeling wordt gepleit voor inperking van de belijdenisvrijheid in de samenleving. Een concept wetsontwerp van de VVD, dat nooit is ingediend, gaat eveneens hiervan uit. Gematigder is het aanhangige kabinetsvoorstel, terwijl het initiatief wetsontwerp van de PvdA veel verder gaat. Minder bekend is het reeds gedeeltelijk in de Tweede Kamer behandelde wetsontwerp op strafrechtelijk gebied ter bestrijding van discriminatie. Ook dit ontwerp, waarin discriminatie op grond van hetero- of homoseksuele gerichtheid strafbaar wordt gesteld, wacht thans op het nieuwe bewind. Volgens de verwachtingen zal dit bestaan uit een combinatie van het CDA en de PvdA. Daarom is de speciale boodschap van Wim Kok, de voorzitter van de Tweede Kamerfractie van de PvdA aan de homobeweging bijzonder interessant. Deze boodschap is gepubliceerd in de 'Gay­ krant' van 17 juni 1989, het grootste homoen lesbienneblad van Europa, en is bedoeld als een bijdrage voor de viering van de Roze Zaterdag op 24 juni in Haarlem. Voor deze viering waren daar 10 à 15000 homoseksuelen aanwezig.
In zijn bijdrage wijst Wim Kok op de noodzaak van bestrijding van discriminatie via het strafrecht. 'Via het strafrecht, – waarin het verbod van homodiscriminatie beter geregeld moet worden – met de uitdrukkelijke kanttekening dat politie en justitie zich niet alleen voortvarender moeten opstellen, maar bovendien méér aandacht aan de positie van het slachtoffer dienen te besteden.' Voorts zegt hij over het anti-discriminatiebeleid: 'De overheid behoort daarbij zelf het goede voorbeeld te geven, niet alleen via haar personeelsbeleid, het aanstellen van vertrouwenspersonen etc, maar ook door zichzelf voortdurend van de verantwoordelijkheid op dit gebied bewust te zijn.'
Tenslotte verklaart hij te zullen streven naar een mentaliteitsverandering, 'een gelijke behandeling die ook door allen als vanzelfsprekend wordt ervaren' en roept de kiezers op hem daarbij te steunen, opdat deze steun kan doorklinken na 6 september 'in een rechtvaardiger regeringsbeleid'. De vermoedelijk te verwachten strafrechtelijke bepalingen op dit punt zijn voor de Gereformeerde Bond van belang in verband met de huidige discussie rond de toelating van homoseksuelen aan het avondmaal. Ook echter wanneer een predikant weigert een huwelijk tussen homoseksuelen in te zegenen zal dit strafrechtelijke konsekwenties volgens de voorgestelde bepalingen kunnen hebben. Een dergelijke huwelijksinzegening vond onlangs plaats in de gereformeerde Petrakerk in Den Haag. Het voorgestelde artikel 429 quater van het Wetboek van Strafrecht lid 1 luidt: 'Hij die in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf, onderscheid maakt tussen personen wegens hun ras, hun godsdienst, hun levensovertui^ng, hun geslacht of hun hetero- of homoseksuele gerichtheid, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste twee maanden of geldboete van de derde categorie.' De derde categorie is tienduizend gulden.

Beroep
Nu kan een predikant die volgens dit artikel voor strafrechtelijke vervolging in aanmerking komt, zich beroepen op de vrijheid van godsdienst. In de (civielrechtelijke) zaak tegen kardinaal Simonis zei de rechter daarover, dat voor de bepaling van het standpunt van de RK kerk moest worden uitgegaan van de opvattingen van het Vaticaan.
De opvattingen van de verschillende stromingen binnen de kerk deden niet ter zake volgens de rechter. De uitlatingen van kardinaal Simonis waren derhalve niet onrechtmatig. Zo kan bijvoorbeeld ook een christelijk gereformeerde predikant zich op het standpunt van zijn kerkgenootschap beroepen, indien hij voor de rechter gedaagd wordt in verband met een konflikt met homoseksuelen. Wanneer binnen de NH kerk geen ruimte meer is voor rechtzinnige opvattingen in dit opzicht, zullen de leden van de Gereformeerde Bond niet langer de maatschappelijke bescherming genieten, die een kerkgenootschap ook vandaag nog aan haar leden kan bieden. Dit geldt niet alleen voor predikanten, maar wellicht ook voor kerkeraden en gemeenteleden. Immers volgens het nieuwe artikel 137 f van het Wetboek van strafrecht zullen zij die deelnemen of geldelijke of andere stoffelijke steun verlenen aan activiteiten gericht op discriminatie van mensen wegens hun ras, hun godsdienst, hun levensovertuiging, hun geslacht of hun hetero- of homoseksuele gerichtheid worden gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie, dat wil zeggen vijfduizend gulden.

Mede-aansprakelijk?
Zullen kerkeraad en gemeente mede aansprakelijk worden gesteld op grond van deze strafbepaling? Men kan daarover discussiëren. Vaak volgt de jurisprudentie op den duur de heersende maatschappelijke opvattingen. Ook is het niet denkbeeldig dat de redaktie van dit artikel tijdens de behandeling van dit wetsontwerp onder het volgende kabinet nog wat wordt aangescherpt. Het zal duidelijk zijn dat de koerswijziging van de NH kerk ook strafrechtelijke gevolgen kan hebben voor de leden van de Gereformeerde Bond. Deze zijn er mogelijk ook op grond van de Algemene wet gelijke behandeling van het kabinet, die nog steeds op stapel staat. Naar de daarin opgenomen uitzonderingsbepaling voor kerkgenootschappen en hun zelfstandige onderdelen zou nog eens zorgvuldig moeten worden gekeken.
De bestuurders van de Gereformeerde Bond zullen zich evenwel alleen al op grond van de voorgenomen wijzigingen van de strafrechtelijke anti-discriminatieartikelen terdege moeten realiseren waar zij predikanten, kerkeraden en gemeenteleden aan bloot stellen, indien deze de officiële bescherming van een rechtzinnig kerkgenootschap moeten ontberen.

mevr. mr. dr. A. v. Oortmerssen, Nootdorp

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen