Boekbespreking

Dr. J. Verkuyl: De New Age Beweging. Kernbegrippen, beoordeling, uitdaging. Uitgave van J. H. Kok, Kampen.

De auteur, geen onbekende, heeft een goed leesbaar boek geschreven over de New Age Beweging (afgekort NAB). De ondertitel geeft aan wat er ter sprake komt in deze paperback. Reeds in lezingen en korte artikelen heeft V. direkt stelling genomen tegen deze beweging, "die een wisselend geestelijk klimaat aanduidt, een verschuiving van bewustzijn, een collectieve stemming, een mode. Het is meer een netwerk van talloze 'bewegingen', 'trends', een onbewuste of bewuste 'samenzwering' dan een duidelijk aanwijsbare en organisatorische beweging. De NAB is een tegenbeweging tegen een cultuur die hoe langer hoe meer mechanistisch, technocratisch, rationalistisch wordt." (8/9)
In het boek komen aan de orde: de oorsprong en wording van de NAB; de algemene kenmerken van de levens- en wereldbeschouwing van de NAB (pantheïsme, vergoddelijking van de mens, karma en de leer van de reïncarnatie); verschillende deelaspekten in de NAB (astrologie, occultisme en occulte kennis, kosmische kristallen, yoga, kontakt met wezens van andere planeten enz.).
In het tweede deel van het boek wordt commentaar gegeven op de geconstateerde verschijnselen; de beoordeling vindt plaats vanuit het uitgangspunt en de toetssteen van de beloften en eisen van het Evangelie van Jezus Christus en vanuit de gedachtenwisseling die in 1986 heeft plaatsgevonden tijdens een consultatie van de Wereldraad van Kerken over de NAB.
De schrijver geeft een aantal typen van beoordeling die hij afwijst: het negeren; het belachelijk maken (onderschat de macht van de satan); kritiek van binnenuit door NAB-aanhangers; de totale diabolarisering van de NAB (de samenzweringstheorie); een poging om het christendom te vertalen in het NAB-model (de jezuïet Karel Douven: Het christendom op weg naar de 21e eeuw). Dan volgt de beoordeling vanuit de Bijbel met een oproep tot verootmoediging en schaamte, omdat er mensen in ons land zijn die niet weten van de Boodschap van het Evangelie (Allerd Stikker) en anderen die een 'leeg testament' meegetrokken hebben (niet jaloers gemaakt op de dienst van de Heere). Verder wijst V. erop dat de kerken het gevaar van de secularisatie(theologie) niet doorzien hebben; de kerken waren vol van het emancipatiestreven, de mondigwording, maar dat een golf van nihilisme, ontkerkelijking en ontkerstening toesloeg in het Westen daarop werd (te) laat gelet. A. A. van Ruler heeft jaren geleden al geschreven: 'De christelijke vroomheid sterft af. Maar men is allang op zoek naar gnostische of Indiase vroomheid. Vroomheid laat zich namelijk niet verdringen. Daarvoor is ze te wezenlijk.' (57)
Tegenover de belijdenis van een voorgangster van de NAB, Marilyn Ferguson: Het gaat om het integreren van magie, mystiek, wetenschap en technologie, weerlegt V. de kemmomenten en de deelaspekten van de NAB vanuit gegevens van de Bijbel: de transcendentie en immanentie van God, dat de mens niet overwonnen moet worden en omhoog geheven moet worden tot het goddelijke, maar wedergeboren moet worden (Joh. 3) (66); dat tegenover de gedachten van het syncretisme de 'theologia gratiae' beleden moet worden met de noodzaak van evangelisatie en zending, want wij hebben een Woord voor de wereld; dat de leer van de reïncarnatie in strijd is met de bijbelse boodschap van vergeving der zonden, van opstanding en van eeuwig leven (72).
T.a.v. het occultisme wijst V. op de noodzaak van de pastorale zorg 'die misschien het diepst geformuleerd is in de tijd van de Reformatie in de vraag: Wat is uw enige troost in leven en sterven?' (79) met de nadruk op gebed en de doorleefde omgang met God. (85)
Het slothoofdstuk 'De uitdaging van de NAB', geeft het huiswerk aan, maar roept ook de meeste kritiek op. Niet alleen dat hij bijna uitsluitend verwijst naar moderne theologen die de bijbel niet meer als Gods onfeilbaar Woord ondervinden, die hun visie gegeven hebben op: het werk en de werking van de Heilige Geest ('heeft vroeger veel te weinig aandacht gekregen.' 88), de reikwijdte van de verzoening in en door de persoon en het werk van Jezus Christus, maar ook het standpunt dat V. zelf b.v. inneemt tegenover degenen die nog nooit de boodschap van het Evangelie gehoord hebben: 'Wij mogen integendeel juist op grond van het Evangelie zeer royaal denken over Gods barmhartigheid over hen'. (94) Ook als het gaat over de uitdaging van de NAB t.a.v. wetenschap en wijsbegeerte: 'Wie Genesis 1 en

VERVOLG OP BLZ. 558.

VERVOLG VAN BLZ. 552.

2 beschouwt als een soort rapportage over de wording van de kosmos, ontkent het literaire genre van die geweldige hoofdstukken en misduidt hun bedoeling'. (101).
In het slot van dit hoofdstuk roept V. op om een antwoord te geven op het holisme, dat niet pantheïstisch, monistisch of polytheïstisch moet zijn, maar waarin Gods boodschap betrokken wordt op de gehele kosmos, de gehele mens en de gehele samenleving. (103) Met een sterke oproep om als christen in woord en daad getuigenis te geven van het Woord van God dat ook in het Westen niet ledig zal weerkeren (104).
De lange bespreking geeft aan dat ik dit boek heel zorgvuldig en met veel aandacht gelezen heb. Veel wat geboden wordt is terzake en geeft aan grote kennis van zaken ook op dit gebied. We moeten ons distantiëren van bepaalde visies op een aantal kernnoties van het Evangelie, die blijk geven van een andere hermeneutische sleutel over b.v. het ontstaan van de wereld, en de reikwijdte van de verzoening.
Deze studie kan men niet overslaan bij de bestudering van deze beweging, die in elk geval een bundeling van noodsignalen is van mensen die snakken naar een 'oplossing van wezenlijke zinvragen'.
Jammer is dat V. bij de literatuur een aantal publikaties uit de bijbelgetrouwe hoek niet vermeldt, mogelijk er ook geen kennis van genomen heeft, b.v. Martie Dieperink: New Age en christelijk geloof, Reinhard König: New Age, Dwaalwegen naar een nieuwe wereld. De studie van drs. P. J. van Kampen: 'De cirkel en het Kruis' is bijna gelijktijdig met deze studie verschenen.
I.A. Kole

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen