Boekbespreking

Catharina J. M. Halkes, … en alles zal worden herschapen, Gedachten over de heelwording van de schepping in het spanningsveld tussen natuur en cultuur, Ten Have, Baarn, 192 blz., ƒ 27,50.
Aanleiding voor de bijna 70-jarige Catharina J. M. Halkes om dit boek te schrijven was het conciliair Proces. Naar haar mening ligt er nog een ingewikkelde problematiek onder dit geheel verborgen. De kloof tussen natuur enerzijds en cultuur anderzijds. De laatste verbonden met wetenschap en techniek. De neiging bestaat om vrouwen en natuur in eenzelfde perspectief te zien, terwijl mannen zichzelf als cultuurscheppers beschouwen. Zodoende is er meermalen een zekere machtsongelijkheid tussen mannen en vrouwen te constateren, wat nauw samenhangt met de daardoor ontstane beeldvorming. Aldus de schrijfster. Zelf noemt ze dit boek een waagstuk vanwege de complexiteit van het thema. Het wil meer zijn dan een feministisch boek, nl. een bescheiden bijdrage om de fundering van de westerse cultuur bloot te leggen en om te wijzen op de veranderingen die daarin noodzakelijk zijn. Een diepgaande analyse voert terug naar het verleden. Bacon (16e eeuw) en zijn school brachten de stroming van het 'empirisme' en door het werk van Descartes kwam er de stroming van het 'rationalisme'. Nog verder wordt teruggegaan… Aristoteles, Plato (natuur en geest). In onze tijd komen we voor een keuze te staan tussen òf een samenhangend zicht op al wat leeft – mens, natuur en kosmos – òf een nòg sneller en verfijnder technische ontwikkeling, een automatisering en computerisering van mens en maatschappij waardoor de zgn. 'vooruitgang' een benauwende toespitsing krijgt in de milieucrisis en dergelijke. Als christen en theologe kiest de schrijfster voor het eerstgenoemde. Zij doet dit in het mijns inziens belangrijkste hoofdstuk 'Gods goede schepping'. Duidelijk komt het verschil tussen het reformatorisch verstaan van 'de natuur' (gevallen natuur vanwege de zondeval) en het katholieke verstaan (in de natuur verwijzingen naar Gods immanentie) aan het licht. In de scheppingstheologie, met name in de lutherse traditie, wordt volgens haar aan de natuur weinig waarde toegekend. De schrijfster wil een vollediger/scheppingstheologie ontwikkelen. Schepping en verbond worden al te vanzelfsprekend met elkaar verbonden. De schepping is een zelfstandige categorie. Daarbij legt ze de vinger bij de onderwaardering van de sabbat. Naast de reddende en zegenende God moeten wij meer oog krijgen voor de scheppende èn rustende God. Schepping en sabbat horen naar bijbelse traditie bij elkaar. Verder signaleert ze de hoogspanning tussen Gods transcendentie en Gods immanentie. Zij is gevoelig voor Moltmann's panentheïsme, wat leidt tot een zeer gevaarlijke vermenging van het goddelijke en menselijke. Tegen die achtergrond lees ik Catharina's dagdroom in mei: 'de wereld als het lichaam van God'. Zelf beseft ze hoe riskant dit beeld is. Ondanks tal van kritische noties van ernstige aard is de zaak waarom het in dit boek gaat het doordenken meer dan waard. Herschepping gaat echter nooit buiten persoonlijke wedergeboorte en bekering om. Het pinkstergebed aan het slot is me bijgebleven: 'Zend Uw Geest uit en alles zal worden herschapen'. De uitgezonden Geest van Pinksteren bindt aan het volle Woord! Van Genesis tot Openbaring. Ook het laatste bijbelboek niet te vergeten. 'Zie, Ik maak alle dingen nieuw!'
C. van Sliedregt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen