Kerst in Peru

Hier in Peru leeft iedereen op de een of andere manier naar Kerst toe. Veel meer dan in Nederland. In november begint de kerstkoorts al. Het lesprogramma op de scholen loopt op z'n eind. Half december begint immers de grote vakantie van drieëneenhalve maand! Het klimaat verandert. Steeds meer zon. Steeds meer kost het werk zweetdruppels. Vanwege de gemeenteraadsverkiezingen en de economische crisis zijn er dit jaar meer stakingen dan ooit. De stadsbussen staken ook geregeld een halve dag om hogere tarieven af te dwingen. Velen kunnen daarom niet naar 't werk of niet naar school. De budgetten van de bedrijven en instellingen raken op. Er is de spanning: Zal er dit jaar een 'paneton' (kerstbrood) afkunnen? Zal de kerstgratificatie betaald worden? Zal het mogelijk zijn mijn kinderen wat nieuw speelgoed of nieuwe zomerkleren te geven? Kerst is hier een midzomer-feest. Alles en iedereen hijgt naar Kerst. Het werkritme vertraagt. Hoewel men het eigenlijk drukker heeft dan ooit: de jaarverslagen en de programma's voor volgend jaar moeten geschreven worden. Vooral het publiek voor de loketten is daar de dupe van. Ze komen van ver voor een bureaucratische handeling en vinden het loket gesloten vanwege het opmaken van de balans. De commerciële sektor heeft het vooral druk. Rond Kerst zijn er nòg meer straathandelaars. Ieder tracht nog wat extra's te verdienen, wetend dat de mensen rond Kerst meer geld te besteden hebben. Iedereen viert hier op de een of andere, meer of minder heidense manier Kerst. Ieder hijgt naar Kerst, maar wordt niet echt verzadigd. In dit klimaat ademt ook de christelijke gemeente. Ik vraag een paar jongeren van onze gemeente hoe ze Kerst beleven. Wat me opvalt is dat ze vooral over de omstandigheden, de sfeer spreken. Ze beelden zich een mooie 'noche buena' in (= de goede avond = de avond van de 24ste december). Ze willen samen zijn met de andere jongeren van de gemeente, want 'thuis wordt er alleen maar gedanst of gedronken' of 'mijn ouders gaan op familiebezoek en ik blijf alleen achter'. 'Laten we het kerstdrama weer opvoeren, pastor. En daarna cadeautjes uitwisselen en samen chocolademelk drinken en samen eten.' Als ik opmerk dat Kerst vieren toch méér is dan gezellig bij elkaar zijn en hun vraag wat hun vooral opvalt in het Kerstevangelie, zegt Esther: ''t Valt me op dat Jezus in een voerbak geboren werd en ook dat Hij vlak na Zijn geboorte moest vluchten.' Daarna zeg ik: 'Laten we er dit jaar op letten welk aspect van het Kerstevangelie ons vooral (op)nieuw opvalt'
In Nederland kun je nog menige waarschuwende preek horen tegen alle kerstdrukte en alle oppervlakkige en heidense kerstfeestviering. Toch stichten zulke preken lang niet altijd echt, omdat er uit het Kerstevangelie niets oplicht wat echt m deze omstandigheden zeggingskracht heeft. Ook worden de heidense omstandigheden bekritiseerd zonder te pogen om ze te kerstenen. Ten diepste beseft men soms niet dat de omstandigheden nooit los staan van een diepere beleving van de Kerstboodschap.
We vieren Kerst temidden van de omstandigheden of we vieren niet echt inhoudelijk iets nieuws en we trachten in het geloof een àndere sfeer te scheppen als gemeente en christelijke gezinnen. Wie die sfeer ballast of onzin vindt oordeelt te oppervlakkig. Dat zou u vanuit een Peruaanse situatie bezien makkelijker leren toegeven. Wie hier die andere sfeer niet tracht te scheppen jaagt de gemeenteleden nog verder in de grijparmen van het heidendom. Je voelt hier ook dat een andere sfeer scheppen ook betekent dat je keihard botst op de heidense en economisch verziekte structuren.
't 'Stille Nacht' (hier: 'noche de paz' = nacht van vrede) zing je anders in een op ploffen staarde maatschappij in burgeroorlog, met een grote kans dat vroeg of laat het licht weer eens uitvalt.
Ook is hier duidelijker dan in Nederland dat de andere sfeer geschapen moet worden binnen het kerkgebouw en dat de gemeente geroepen is de warmte te geven die velen in hun gezinnen niet ontvangen. Maar zowel in Nederland als in Peru is er pas èchte warmte als we samen vergaderd zijn onder de Hoogtezon van het Woord. Daaronder worden de gezelligheidsstructuren geheiligd. Daar worden omstanders, verward in de omstandigheden, bij een gebeuren betrokken, dat plaats maakt (want er is van nature geen plaats voor) voor een Kerstkoning die in de slechtste omstandigheden vlees wordt en zó een begin kan maken met de overwinning op de anti-christelijke omstandigheden en de opstandige harten. Leve de Vredesvorst in deze tijd van oorlogen, conflicten en polarisatie. Wie de omstandigheden van Kerst niet serieus neemt kan ook niet echt leren geloven dat de omstandigheden met Pasen definitief overwonnen zijn. Of met woorden van de hermeneutiek (= leer van het verstaan en het vertolken van het Woord Gods) gezegd: Wie de context niet ziet, ziet weinig of niets in de tekst. Maar wees niet bang: Wie de tekst goed beluistert en beziet, ziet ook de context van toen en nu. Daar staat de Heilige Geest voor in!

Een kilo liefde
'Un kilo de amor'. Dàt staat op een vel papier geschreven dat aan een grote mand hangt, die voorin onze kerk 'Los Olivos' staat. Een tijdje geleden kreeg onze diakonale commissie dit idee vanwege de steeds meer toenemende economische crisis. Want ga je hier als diaken, ouderling of predikant op huisbezoek dan is het mogelijk dat je medegemeentelid je toevertrouwt, dat ze morgen niet meer te eten hebben, omdat het totale schamele inkomen in deze tijd van prijsstijgingen reeds besteed is. Welke schriftlezing kies je dan aan 't eind van zo'n bezoek? Hoe bid je dan? Hoe helpt een gemeente van armen haar armen? Kan de diakonie functioneren zonder geld te hebben? Ja, zei onze diakonie, we mogen iets doen. We zetten een mand voorin de kerk en we vragen 'een kilo liefde' van de gemeenteleden. Ieder die wil en daartoe in staat is, neemt een kilo rijst, meel, suiker, macaroni, havermout of een blikje melk of vis mee. Iets tastbaars afstaan in een tijd waarin zelfs de kinderen op straat weten hoeveel een liter slaolie kost en hoeveel intis je voor een dollar krijgt, is een proef op de som van je kerstgeloof. Een kilo liefde in een wereld van liefdeloosheid is eigenlijk al ongelooflijk. Het klinkt mij als calvinist echter ook te overdreven in de oren: een kilo liefde heb je niet zomaar bij elkaar. En een kilo rijst is lang niet altijd een kilo liefde. Soms is het een kilo eigenliefde. Iemand denkt: laat ik maar wat geven want wie weet, beslist de diakonie ook een keer de mand aan mij te geven. Soms is het echter een wonder als je mag voelen en zien hoe een arme toch iets geeft voor een andere arme uit echte christelijke naastenliefde. Dat doet me dan denken aan dat penningske van de weduwe die in een van onze kollekteschalen uitgesneden is. De mand met de 'kilo de amor' is in ieder geval een teken van 't feit dat we in deze crisistijd iets van 't Kerstfeest begrepen hebben. Iets maar. Een kilootje maar. Want wie kan bevatten dat God alzo lief deze wereld gehad heeft dat Hij Zijn eigen Zoon gegeven heeft. Dat is veel meer dan een kilo. Hij gaf alles, Hij gaf zichzelf. Waarom? Omdat wij onszelf niet geven. Nog geeen kilo kunnen we missen als 't erop aankomt. Daarom gaan wij ten verderve. Maar ieder die gelooft dat God in Christus ons al Zijn liefde toont, komt tot de uitroep van verwondering: Hoe is 't mogelijk dat Hij mij, ja zelfs deze hele verrotte wereld, liefheeft! Die verwondering zal ons helpen een kilo liefde te geven. Zelfs als je bij voorbaat weet dat je stank voor dank krijgt. Of zelfs als je zelf arm bent. Want uiteindelijk is Kerstfeest vieren dat de ene bedelaar tegen de andere bedelaar zegt wáár die brood (ook voor het hart) kan krijgen. In Bethlehem. In het Broodhuis. In een stal waar ogenschijnlijk niets te halen valt. Maar toch heeft God daar al de liefde van Zijn hart in neergelegd. Komt laat ons samen, Hollanders en Peruanen, naar dàt Broodhuis gaan om die Koning te aanbidden. Dan zijn we de Koning te rijk!

ds. L. W. Smelt, Lima, Peru

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen