'De stad zal bloeien - 2' (1)

Aandacht voor de steden
In het voorjaar van 1988 hield de HGJB een project voor het werk van de kerk in de krottenwijken van de miljoenenstad Lima, hoofdstad van Peru (werk o.a. van ds. Smelt, zendingspredikant van de GZB).
Ons motto voor dit project was 'De stad zal bloeien'.
Steden vormen op onze aarde een probleem. Vooral in de derde wereld groeien de steden snel, véél te snel! Want deze explosieve groei gaat gepaard met zeer grote problemen, zoals slechte woonsituatie, grote armoede en grote eenzaamheid.
Toch geloven wij, dat de kerk juist in de steden aanwezig moet zijn. Wij hebben in de steden een speciale opdracht. Ik herinner aan de apostel Paulus. Op een gegeven moment komt Paulus aan in Korinthe: hèt voorbeeld van een stad, met een mengeling van volken, rassen en godsdiensten; een slechte havenstad met een grote zedeloosheid. Maar dan zegt de Heere tot de apostelen: Weest niet bevreesd, maar spreek en zwijg niet, want Ik ben met u; niemand zal u kwaad doen en Ik heb veel volk in deze stad' (Hand. 18 : 9 en 10).
Zó geldt het nòg. Wij zijn geroepen om te getuigen en te dienen ook in de steden, omdat God deze wereld — ook de wereldsteden — alzó heeft liefgehad, dat Hij Zijn eniggeboren zoon gegeven heeft, opdat een ieder die in Hem gelooft niet verloren ga, maar eeuwig leven hebbe (Joh. 3 : 16). Door hun bijzondere samenstelling zijn de steden van onze aarde, zowel in Azië, Afrika en Latijns-Amerika, als ook in onze westerse wereld, aparte zendingsterreinen geworden. Naast de arme derde wereld, vormen zij in diakonaal opzicht een soort 'vierde wereld', waarvoor onze speciale aandacht nodig is.
En voor de stad heeft God ons Zijn speciale beloften gegeven, zoals die in Psalm 72: Als wij, zoals de koning in die psalm, in het spoor der gerechtigheid gaan, dan zullen 'de stedelingen bloeien gelijk het malse kruid'. Dit vers uit Ps. 72 vormde daarom het motto voor ons vorige project; en het zal ook weer ons motto zijn voor ons project in 1990: 'De stad zal bloeien - 2'.
In januari van vorig jaar bezochten 4 Peruaanse jongeren Nederland. Zij brachten bezoeken aan gemeenten en praatten met veel Hollandse leeftijdsgenoten. Maar ze bezochten ook enkele kerkelijke gemeenten in onze grote steden, o.a. in Rotterdam. Wat zij in die steden zagen, was voor hen een schok: veel vereenzaamde mensen, drugsslachtoffers e.d. En dat in het welvarende Nederland! Ze zeiden toen: 'Het is fijn dat jullie ons helpen, maar wat doen jullie nu aan de problemen in jullie eigen steden? '
Hun vraag vormde de aanleiding tot het HGJB-project van het komende voorjaar. In februari en maart 1990 — en in enkele gemeenten al eerder — hopen wij met vele gemeenten bezig te zijn mèt en vóór de kerk in onze grote steden. Speciaal met het oog op de gemeenten in de oude stadswijken. Dit dus onder het al genoemde motto 'De stad zal bloeien - 2'.

Teruggang

De kerk in de stad heeft een dramatische ontwikkeling doorgemaakt in de 80 jaar die achter ons liggen. Bij wijze van voorbeeld iets over de geschiedenis van de Hervormde Gemeente Rotterdam-Delfshaven. Deze gemeente omvat de burgerlijke gemeente Rotterdam-West, een gebied met ± 75.000 inwoners. In het begin van deze eeuw was Delfshaven een klein havenplaatsje, met daaromheen polders en boerderijen. Maar al spoedig kwam daar verandering in.
Door de opkomende industrialisering en de ontvolking van het platteland (géén werk meer in de landbouw! vgl. de derde wereld vandaag) ging Rotterdam over tot reusachtige uitbreiding. De polders rond Delfshaven werden volgebouwd. Duizenden mensen, met name van de Zeeuwse en Zuidhollandse eilanden kwamen er wonen in de jaren twintig en dertig.
Veel van de nieuwe bewoners waren streng orthodox. Zij brachten hun geloofsbeleving mee van de dorpen waar ze vandaan kwamen. En omdat ze zó massaal kwamen, konden ze deze gemakkelijk overplanten in de stad. Rotterdam werd zó kerkelijk gezien een heel orthodoxe stad. Er werden in die tijd in Rotterdam-West grote Gereformeerde, Christelijke-Gereformeerde en Gereformeerde gemeente-kerken gebouwd.
Ook de Hervormde gemeente groeide gestaag. In de oorlog stonden er in Delfshaven acht Hervormde predikanten.
In diezelfde tijd stond er in een dorp als b.v. Molenaarsgraaf één predikant. Nu staat daar nòg één dominee. Evenals nú in Delfshaven! Eén predikant voor dit stadsdeel, waar nu nog steeds 75.000 mensen wonen!
In de jaren '60 veranderde de situatie. Door de gestegen welvaart kregen steeds meer mensen de kans om buiten de stad een doorzon-woning te betrekken. In tien jaar tijd daalde de bevolking van Rotterdam met 170.000 mensen!
Zeer opmerkelijk was, dat onder de vertrekkenden het aantal meelevende kerkgangers erg groot was. Dit betekent twee dingen. In de eerste plaats behoren veel kerkgangers tot de middenklasse van de samenleving, die met name de stad heeft verlaten, en nòg steeds aan het verlaten is. In de tweede plaats gaan juist kerkgangers graag de stad uit, omdat ze de samenleving in de stad als bedreigend ervaren. Voor henzelf maar met name ook voor hun opgroeiende kinderen. Want: wie woont er graag tussen buitenlanders en bijstandtrekkers?
Gevolg was echter dat de achterblijvende kerkelijke gemeenten het zeer moeilijk kregen. Juist het kader trok weg. De gemeenten vergrijsden en financieel klapte de hele zaak in elkaar. Voor Delfshaven betekende dit bv. dat zeven predikanten moesten vertrekken en drie van de vier kerkgebouwen afgestoten moesten worden.
En: wat moet er nu verder gebeuren met de kerk-in-de-stad? Moeten we afwachten tot de laatste kerkganger of dominee daar het licht uitdoet en de kerk voorgoed sluit?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen