Historische tijden

We hebben nog maar net de éne omwenteling verwerkt of de andere dient zich aan. Het wereldnieuws inzake Oost-Europa, dat ons van dag tot dag nu al enkele maanden bezighoudt, moest even plaats maken voor de veranderingen, die zijn aangekondigd met betrekking tot Zuid-Afrika. Enkele maanden na zijn aantreden wist Zuid-Afrika's president De Klerk de vicieuze cirkel te doorbreken en daarmee ook de ban te breken, waarin Zuid-Afrika zichzelf had gebracht. Zuid-Afrika bracht zich in een isolement en de hele wereld isoleerde Zuid-Afrika verder.
De rede van De Klerk op 2 februari jl. voor het Zuidafrikaanse parlement zorgde voor een historische dag. Hoezeer Zuid-Afrika al bezig mocht zijn met de apartheid af te bouwen, het bleef tot nu toe beperkt tot het nemen van maatregelen in de marge. Het (apartheids)systeem bleef in stand. Op grond van de rede van De Klerk moet nu geconcludeerd worden dat binnen — hopelijk — afzienbare tijd in Zuid-Afrika de macht zal worden gedeeld door blank en zwart. Het was van tweeën één. Of de door de blanken overheerste meerderheid zou massaal in verzet komen. Of wijs beleid van de regering zèlf zou zegevieren. Het laatste is het geval, als tenminste de woorden van De Klerk gevolgd worden door daden, al zijn de eerste daden al zó opzienbarend, dat geconcludeerd mag worden dat het ernst is met het beleid op weg naar een nieuw Zuid-Afrika.

Onze premier Lubbers zei, dat het succes vele vaders heeft. Hij bedoelde te zeggen, dat velen de eer opeisen van de ontwikkelingen in Zuid-Afrika. Welnu, in dit verband konden we inderdaad constateren dat velen, tot de uitersten toe, de ontwikkelingen voor zich opeisten. De linkse antiapartheidsorganisaties, met hun oproepen tot boycot en geweld, vierden 'hun' overwinning. Maar mevrouw Margaret Thatcher, de Engelse lady, achtte het nieuwe beleid in Zuid-Afrika een gevolg van het Engelse verzet tégen economische boycots.
Laten we het hierop houden, dat in Zuid-Afrika, vóórdat geweld zich op grote schaal een weg baande, gekozen is voor wijs beleid. Dit beleid is een direct gevolg van een proces, dat al jaren aan de gang is.
Dezer dagen kon men lezen, dat prof. dr. J.A. Heyns, praeses van de synode van de Nederduitsch Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika, gezegd heeft dat zijn kerk grote schuld heeft aan de apartheid. In de vorige eeuw was het de N.G.-Kerk, die tot rassenscheiding binnen de kerk overging. Toen en vele jaren daarna heerste de blanke baasskap, de meerwaardigheid van blank over zwart. Dat werd zelfs theologisch gebaseerd op scheppingsordinanties. Maar dit alles heeft grote politieke gevolgen gehad.
Langzaam maar zeker kwam men binnen de N.G.-kerk deze onbijbelse visie echter te boven. De verschijning van het rapport 'Kerk en Samenleving' enkele jaren geleden was er een sprekend bewijs van. Als kerken in Nederland hadden we de band met de blanke kerken aldaar allang doorgesneden. Maar dat hield de ontwikkelingen niet tegen. Het is niet niets als we dan nu uit de mond van prof. Heyns een openlijke schuldbelijdenis vernemen over het standpunt van zijn kerk inzake het rassenvraagstuk. Welnu, de Zuidafrikaanse regering bestaat voor tachtig procent uit ministers, die tot de N.G.-kerk behoren. Temidden van alle politieke commentaren willen we met dankbaarheid constateren dat binnen de kerk het inzicht groeide, dat blank en zwart samen, als gelijkwaardige mensen, verantwoordelijk zijn voor het beheer van Zuid-Afrika. Kennelijk is daardoor ook binnen de regering het besef gegroeid dat Zuid-Afrika zich op een doodlopende weg bevond. De isolementspositie van Zuid-Afrika heeft uiteraard wel de bezinning gestimuleerd.
Intussen is het hoogst irritant ook nú nog van 'linkse' zijde allerlei sceptische reacties te horen. Men krijgt de indruk dat sommigen het spijtig vinden, dat de omwenteling in Zuid-Afrika niet bij wijze van revolutie heeft plaatsgevonden. Nu de regering in Zuid-Afrika zèlf de wissel omzet en de weg opent naar vreedzaam overleg, ontstaat kennelijk verwarring. Men moet nu àf van de vijandsbeelden en wordt gedwongen de weg van de verzoening te gaan. Dat zal vooralsnog ook in Zuid-Afrika zèlf niet eenvoudig zijn. Maar het is wel de meest hoopvolle weg, een weg met uitzicht op een vredig samenleven der volkeren aldaar.

'De Klerk heeft vriend en vijand verbaasd', aldus een veel voorkomende reactie. De rede van De Klerk verplicht tot het herzien van de stukken. Wie altijd al geweten heeft dat de blanken alleen met geweld tot andere gedachten te brengen zouden zijn, wordt nu gedwongen de koers te wenden. Als ik me niet vergis zijn bepaalde anti-apartheidsactivisten daartoe nog niet bereid. Maar ook diegenen in ons land en daarbuiten, die in feite het racistisch systeem de jaren door zegenden, moeten opeens in een andere richting gaan denken. Tenzij men gemene zaak wil maken (of blijven maken) met de verkramptes in Zuid-Afrika, die nu, méér nog dan voorheen, in het geweer zullen komen tegen de nieuwe koers, die is ingezet. Het hoera, dat allerwegen klinkt, heeft heel wat valse tonen. De rechte toon is dunkt me getroffen dáár, waar de ontwikkeling in Zuid-Afrika voor Gods Aangezicht werd gebracht, in dankzegging en voorbede. De kerk balt niet de vuist voor de revolutie, maar vouwt de handen. We belijden, dat ook vandaag Gods Hand de geschiedenis schrijft, in Oost-Europa en Zuid-Afrika. We beleven historische tijden.
Ook in deze tijd geldt het woord van Hoedemaker, 'noch rechts, noch links, maar de Koninklijke Weg'. We spreken vandaag over het gelijk van rechts inzake Oost-Europa. De juichstemming van hen, die beschaamd moesten zwijgen toen het over hùn zwijgen ging inzake Oost-Europa, klinkt vals nu het over Zuid-Afrika gaat. Maar 'rechts' heeft eigen blinde vlekken. Boven links en rechts uit gaat Christus vandaag. Zijn Koninklijke gang in de geschiedenis. In die weg gelóóft alleen de Kerk des Heeren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen