Boekbespreking

Fulbert Steffensky, Waar het geloof kan wonen, uitgeverij Ten Have BV, Baarn, 1989, 154 biz., ƒ 27,50.
De schrijver is godsdienstpedagoog in Hamburg, en niet zozeer bekend omdat hij met Dorothee Sölle gehuwd is geweest, maar vooral om de Keulse avondgebeden die hij met haar geleid heeft en die het levensgevoel vertolkten van velen in onze moderne tijd. Wij hebben het overzicht over het geheel verloren. De wereld is voor onze beleving een chaos geworden. In plaats van de geborgenheden van vroeger zijn de bedreigingen van het heden gekomen. Wij gaan in deze wereld op weg, maar draaien rondjes.
Centraal staat dat, welk vrijheidsideaal men ook kiest, men daardoor niet wordt geholpen. Integendeel, men neemt altijd alleen maar nieuwe lasten op zich, althans zolang men de religie buiten schot laat. Wie de gedachte van de verzoening buiten de deur houdt maakt dus van zichzelf een slachtoffer.
Het antwoord op de vraag naar zinvol leven zoekt de schrijver in de beleving van een nieuwe spiritualiteit die gestalte krijgt in een nieuwe oecumene van-onder-op. Geen oecumene van kerken als organisaties, want organisaties zijn per definitie uit op harmonie en ontwijken het conflictmodel. Dan organiseert men als het ware over het cultuurpessimisme van vandaag heen naar iets toe dat niet echt nieuw is. De oecumene die de schrijver bepleit groeit op uit groepen die oude vormen die de kerk vergeten is en heeft laten vallen weer doen herleven: vasten, demonstreren, samen zwijgen, nachtwaken.
Minder dan bij bijv. Sölle staan hierbij de politieke vragen centraal. De religieuze groepering laat de maatschappelijke vragen wel als theologische vragen toe, maar is zelf als groepering ten diepste niet maatschappelijk te kwalificeren. De groepen zijn herkenbaar aan hun dienstbaarheid, aan het scheppen van nieuwe vormen, en aan hun inzet. Vanuit grondmotieven als verzoening, liefde, vergeving en acceptatie van de ander zet men zich in voor vrede, voor de strijd tegen de marteling, voor een rechtvaardige goederenverdeling. Zo ontstaat een katholieke oecumeniciteit van-onder-op die het conflictmodel niet schuwt maar het niet als doelstelling heeft.
Het doet alles veel denken aan Sölle, maar ik proef toch een onderscheid: Sölle is agressiever, verklaart meer de oorlog aan de samenleving en de zich daaraan conformerende christen. Steffensky ziet de wegen van de kerk en de samenleving meer en in eerste instantie als onbegaanbaar om pas daarna met zijn alternatief te komen. Hij is er op uit plaatsen te vinden waar het geloof kan wonen: de gemeente, de eredienst, de school, de programma's van de communicatiemiddelen, en achter hetgeen hij te zeggen heeft steekt een diepe bezorgdheid om een jeugd aan wie alle oude zekerheden ontvallen zijn.
Toch blijft de kernvraag o.i. die naar de wijze waarop vanuit de verzoening gedacht wordt. Deze lijkt toch tot een soort werkhypothese te zijn geworden die men naar believen en gevoed door de reactie op de geest van de tijd kan invullen. Zo vinden wij hier toch een spiritualisme dat minder ver van idealisme afstaat dan men voor waar wil hebben. Hoe concreet en persoonlijk het alles ook toegaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen