Uit de pers

Gods hand!?
Naar aanleiding van de tumultueuze gebeurtenissen in Oost-Europa duikt hier en daar de vraag op naar de hand van God in de geschiedenis. Is die hand aan het werk in het slopen van de Berlijnse muur en in het verjagen van dictatoren uit hun paleizen? We dienen een zekere distantie in acht te nemen bij het beantwoorden van deze vraag. We hebben God God te laten immers. We zijn als heel volk slechts een druppel van een emmer en een stofje van de weegschaal (Jes. 40 : 15). Anderzijds belijden we wel dat God het is 'in Wiens hart het hart des konings is. Hij neigt het tot al wat Hij wil' (Spreuken 21:1). Maar dit is geloofstaal en geen algemeen geldende regel die voor ieder mens duidelijk en aanvaardbaar is. Intussen is het wel te begrijpen dat heel veel mensen door de ingrijpende gebeurtenissen van de afgelopen maanden tot apocalyptische gedachten zijn gebracht. Naderen we de eindfase van de geschiedenis? Zijn de dagen van de planeet aarde geteld? Die gedachten leven niet alleen onder kerkmensen en dan inzonderheid onder hen die chiliastische gedachten koesteren, maar je komt ze ook tegen buiten de kerk zoals we verderop zullen lezen in deze persschouw. In Credo (Confessioneel Gereformeerd Maandblad) van januari/februari 1990 schrijft dr. B. Wentsel onder de titel Gods ingrijpen (einde van 28 jaar Oostberlijnse gevangenis) over deze vraagstelling het volgende:

'Ons punt is: heeft God zelf hier via de eigen bevolking ingegrepen? Is Gorbatsjow — wiens moeder baptist was, die haar zoon liet dopen — een soort messiaanse Cyrus? In deel 3A van mijn dogmatiek stelde ik bij de voorzienigheid Gods de volgende vraag: "Is de scheiding van Duitsland in twee delen het smartelijk lidteken van de oefening van Gods gerechtigheid over het nationaal-socialisme en imperialistisch nationalisme? Betekent de continuering van deze status dat nieuw revanchisme wordt opgeroepen?"
Hoe dit ook moge zijn, thans heeft de God van de bevrijdende gerechtigheid ingegrepen. Gods gerechtigheid is in de bijbel altijd drieërlei: straffend, eisend en bevrijdend! En het meest wonderbaarlijke is dat dit alles langs de weg van een stille, geweldloze omwenteling is geschied. Wie had dit gedacht? De eerste les die we dus leren is dat vroeg of laat de gerechtigheid doorbreekt en dat de duizenden gebeden om meer vrijheid zijn verhoord: al valt er natuurlijk nog veel meer te wensen en te bidden. In Credo past echter een dankwoord aan de Rechter-Bevrijder: U zij de lof! (...)
In 1990 zal het 1300 jaar geleden zijn dat de monnik Willibrordus zijn voeten zette op Nederlandse bodem. In 690 landde hij in de buurt van Oegstgeest via de Oude Rijn (die verrukkelijk romantische rivier!). Dertien honderd jaren hield het christendom stand tot er in de 20e eeuw de klad in kwam en in 2000 zestig procent (60%) van het Nederlandse volk onkerkelijk zal zijn. Ik heb daarover met vele anderen een voortdurend hartzeer! Maar het kon wel eens zijn dat de Russische en Oostduitse christenen die door de verdrukkingen heen gingen, geestelijk sterker zijn dan wij nu zijn! Ik vrees dat ik niet ver van de waarheid ben dat wanneer de christenen, die uit Oost-Duitsland komen onze geestelijke temperatuur zouden opmeten, zouden schrikken, omdat wij koortsen hebben opgelopen van de afgoden van onze eeuw!
Daarom is de doorbraak van de Berlijnse muur (196 1989) voor ons ook de les om de Westeuropese cultuur in het verbondscahier: de Heilige Schrift!
Laat de Oostduitsers niet teleurgesteld worden door onze secularistische, individualistische, hedonistische, koele, hebberige en consumptieve mentaliteit! Het reveil voor het Europese Westen vraagt om de meta-noia: de ommekeer of mentaliteitsverandering om de Heere, Jahweh, de Verbonds-God centraal te stellen, Hem te respecteren en de naaste lief te hebben als zichzelf. Het Lucaanse zendingsprogramma bevat de verkondigingsopdracht van de oproep tot de ommekeer tot vergeving der zonden op en door de Naam van Jezus Christus. Hoe vullen wij in reactie op de doorbraak van de Berlijnse muur in 1989 als Gods wonderbare daad ons herkersteningsprogramma in?'

Het is duidelijk hoe dr. Wentsel de vraag naar de hand Gods in de geschiedenis van de DDR beantwoordt, al houd ik niet van het woord 'herkersteningsprogramma'.
Dat de vraag naar Gods hand in wat er gebeurt ook veel te duidelijk kan worden beantwoord, bleek me uit een column van Loes van Lennep in Hervormd Nederland van 9 februari. Ze haakt in op de dood van drie brandweerlieden in Noordwijk en wat daar kennelijk over werd geschreven.

'Bij een hotelbrand tijdens de recente storm kwamen drie brandweerlieden om die het vuur van binnenuit trachtten te bestrijden en door de vlammen werden ingesloten. Ik las een rijmsel waarin dit inferno werd beschreven en de moed van de brandweer geprezen. Dan gaat het verder: "Maar God greep in en haalde drie van uw mensen naar Zijn huis, waar liefde haar weerga niet kent."
Zou de schrijfster echt denken, dat God de gelegenheid te baat nam om de blussers via een het vuur aanwakkerende extra hevige windstoot, te doden? Of waren misschien brand en orkaan speciaal met dat doel door Hem in scène gezet? Maar plotselinge inval of zorgvuldig beraamd plan. God krijgt hier een rol toebedeeld waarvoor een mens als misdadiger jarenlang de gevangenis zou ingaan.
Een motivatie voor dit volstrekt willekeurige, gruwelijke handelen wordt niet gegeven. Willekeurig, want twee collega-brandweerlieden die net even naar buiten kwamen om een nieuwe cilinder met samengeperste lucht te halen, ontsprongen de dans. Jazeker, de gedoden verhuisden naar een huis vol liefde, maar die liefde houdt kennelijk geen rekening met hun achterblijvenden. In deze verwording van mens tot speelbal van een dubbelzinnige God worden beiden niet serieus genomen.'

Van Lennep schrijft boven haar boze column 'blasfemie'. Ze acht het godslasterlijk God zo'n rol toe te bedelen en Hem te verdenken van zulk een onmenselijk handelen. We kunnen ons de vraag stellen of we inderdaad als kerk soms aanleiding geven dat er altijd maar weer zo over God gedacht en gesproken wordt, als zou Hij het kwade uit Zichzelf laten opkomen. Anderzijds belijden we wel dat Hij het kwaad dat Hij mij in dit leven toezendt, voor mij ten beste keren wil (Zondag 10 HC). En Jabez bidt God 'of Hij het met het kwade alzo make, dat het mij niet smarte' (1 Kronieken 4 : 10).

Apocalyps
Het hierboven vermelde woord wordt veelal gebruikt als aanduiding en typering van het laatste bijbelboek. Van Dale geeft er ook nog deze verklaring voor: profetie betreffende de ondergang der wereld, het laatste oordeel. Of, nog een andere mogelijkheid: tijdperk dat of reeks gebeurtenissen die de ondergang van de wereld voor de geest roepen. In de Haagse Post schreef de oud-hoofdredacteur van dit weekblad een drietal uitvoerige artikelen (de nrs. 4-6). Een sterk evolutionistisch opgezet verhaal, waarin het geloof in God absoluut afwezig is. Dat wil ik voor alle duidelijkheid voorop stellen. Het wil niet zeggen dat er daarom geen zinnige dingen in Brugsma's verhaal staan, integendeel. Hij opent zijn heel wollig geschreven verhaal door aan te geven dat bij het naderend eind van een millennium hoort dat er gesproken wordt van een nieuwe Apocalyps. De koude oorlog is dan wel afgeblazen en de vrees voor een nucleair eind der tijden is verbleekt, maar een nieuwe angst steekt de kop op: wereldbevolkingsexplosie, de ecologische Jongste Dag, zoals hij dat dan noemt. Brugsma voorziet binnen afzienbare tijd kolossale problemen op het terrein van milieu en overbevolking waardoor het leven op de planeet die aarde heet naar menselijke berekening schier onmogelijk lijkt te worden. Hij citeert de vroegere leider van de Bondsrepubliek, Helmut Schmidt.

'Toen gooide Schmidt, pragmaticus en uitstekend rekenaar, onverhoeds de demografische tijdbom in de groep: "Al dat gepraat over socialisme en liberalisme, kapitalisme en communisme is irrelevant. Achterhaalde ideologische confrontatie uit de negentiende en twintigste eeuw. De 21e eeuw stelt ons voor problemen waarvoor die ideologieën geen begin van een oplossing hebben. Er zijn nu 5,2 miljard mensen op de wereld. In het jaar 2000 zullen dat er 6 miljard zijn." (Per jaar de bevolking van een herenigd Duitsland erbij, in tien jaar de bevolking van heel Europa en Noord-Amerika extra).
Schmidt: "Verviervoudiging van de wereldbevolking in honderd jaar. Gaat dat zo door, dan zitten we in 2100 met 24 miljard mensen. Maar reeds die zes miljard over tien jaar stellen ons voor een onoplosbaar energie-probleem. Die mensen willen in het jaar 2000 hun eten koken, 's avonds licht hebben, buiten de tropen hun huis verwarmen. Tenminste twee miljard wil auto rijden en per vliegtuig reizen. Gevolg: broeikaseffect, stijging zeespiegel en verwoestijning. Bijna één miljard woont in grote rivierdelta's, Bangla Desh, de Nijldelta, noem maar op. Het broeikaseffect leidt tot gigantische volksverhuizingen en dus ook tot oorlogen. Wij, één miljard blanke kapitalisten en socialisten staan straks tegenover één miljard hongerige Islamitische fundamentalisten. Wat is daartegen te doen? Geboortebeperking? In China is dat met bijna onmenselijke maatregelen half gelukt. Niettemin neemt de Chinese bevolking in twintig jaar toe van één miljard tot 1,3 miljard, dertig procent erbij. In India is family-planning zonder bijna onmenselijke maatregelen een totaal fiasco geworden. Dat wordt honderd procent erbij".'

Het valt niet te ontkennen dat er reusachtige problemen opdoemen aan het einde van de twintigste eeuw. Ook al valt er voor ons die belijden dat God regeert en Zijn schepping onderhoudt en regeert meer te zeggen dan wat hier gesteld wordt, de cijfers liegen er niet om.
Niet alleen wat betreft de sterke toenarne van de wereldbevolking rijzen er kolossale problemen, ook wat Brugsma opsomt op milieugebied maakt diepe indruk.

'Schmidt had best nog een paar cijfers kunnen noemen. Over twintig jaar zijn alle regenwouden weg, maar zijn er in Noord-Afrika en het Nabije Oosten tweehonderd miljoen hongerige moslims bij. Ethiopië gaat van 48 naar 84 miljoen, waaronder ook veel hongerige christenen. Kenya en Nigeria verdubbelen in vijftien jaar. En het broeikaseffect. Jan Pronks Derde Wereld, waar driekwart van de mensheid woont, verbruikt nu eenderde van alle energie. Dat loopt in de komende twintig jaar op naar tweederde hetgeen veel rechtvaardiger oogt. Maar de nu al veel te hoge mondiale CO uitstoot wordt dan wel zeventig tot honderd procent hoger inplaats van lager. Nu al ademen één miljard mensen zwaar vervuilde lucht. Straks staat er op een verhuiskaartje: van Zandvoort naar Amersfoort aan Zee. Elders staat, bij "oud adres": Bangla Desh of oprukkende Sahara. Afzender homo sapiens sapiens, de mens die weet dat hij weet, maar het niet wilde weten. Hij zegt liever: "Komt tijd komt raad", of: "Wie dan leeft wie dan zorgt", of: "We vinden er wel wat op".
Er is ooit, in de vorige eeuw al, iemand geweest die het ook zonder computermodellen aardig vooruit heeft geweten, een dominee nog wel, Thomas Robert Malthus. Die had een vuistregel: de wereldbevolking stijgt volgens een meetkundige reeks; 2, 4, 8, 16, 32, 64 enzovoort, enzovoort. De voedselproduktie hinkt er achteraan volgens een rekenkundige reeks:2, 4, 6, 8, 10, 12 enzovoort, enzovoort. Dat is iets te simpel, maar lees voor voedselproduktie het complex van bestaansmiddelen, inclusief de natuurlijke absorptie-capaciteit voor chemische en thermische vervuiling, dan heeft Malthus nog steeds volstrekt gelijk. En bovendien heeft zelfs die rekenkundige reeks in een gesloten eco-systeem als de wereld een natuurlijke bovengrens. De meetkundige reeks dus ook!
Al die cijfers met al die nullen over al die jaren zijn moeilijk te bevatten. Maar sommige gebieden zijn al over de rand: Mexico City is een gaskamer, de Sahel een dodenakker. Dichter bij huis: de rivier Bleisse in Leipzig meet 15 tot 20 graden Celsius, ook als het vriest. Rond Krakau waar de bodem vergiftigd is met lood, cadmium en zink, waar de bevolking van verre aangevoerd drinkwater bij tappunten moet halen, wordt één op de zes baby's te vroeg geboren, vaak met hersenbeschadigingen; leukemie-gevallen verdubbelen, negentig procent van de kinderen vertoont CARA-verschijnselen. Zeventien procent van het Poolse landbouw-areaal is zo vergiftigd dat het eigenlijk uit produktie zou moeten, de helft van de Poolse bevolking woont in ecologische rampgebieden. Een begin van een fatsoenlijk rioleringsprogram zou drie miljard kosten. Maar het gedemocratiseerde Polen heeft de bankiers net laten weten dat het zelfs zijn rente van 150 miljoen over de reeds geherstructureerde schuld niet kan betalen. Komt tijd komt raad?'

Ik wil met deze citaten niet doen alsof hier de laatste wijsheid zou zijn geproduceerd. Wel zijn er Schriftgedeelten met name in het laatste bijbelboek die heel sterk beginnen te spreken in deze dagen, ook al beaam ik nog altijd de titel van een geschrift dat 'de bijbel geen puzzelboek is'. Te allen tijde geldt Jezus' wekroep 'Waakt!' maar wel heel in het bijzonder in deze dagen. We beleven apocalyptische tijden, zei onlangs iemand tegen me. En ik meen dat hij gelijk heeft.
Brugsma ziet de chaos naderbij komen. Pik-orde en territoriumdrift zullen de spanningen tussen bevolkingsgroepen opdrijven. Zijn toekomstbeeld ziet er zo uit: Over een paar miljard jaar dooft de zon en dan is het sowieso voorbij. Wat doen we om het wachten te korten? De dagen plukken vermoedelijk.' Onze toekomstverwachting ziet er anders uit. Wij verwachten naar Zijn belofte nieuwe hemelen en een nieuwe aarde in dewelke gerechtigheid woont. Men zal dan nergens meer leed doen noch verderven op de ganse berg Mijner heiligheid. Want de aarde zal vol zijn van de kennis des Heeren, gelijk de wateren de bodem der zee bedekken (2 Pt. 3 : 13 en Jes. 11 : 9).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen