Trend volgen of leiding geven

Trend
Wij zijn allemaal trendgevoelige mensen. Wij laten ons in ons denken en in onze uitingen makkelijk meenemen door ontwikkelingen in onze samenleving.
Trend... dat is een bepaalde ontwikkelingslijn.
In de economie wordt over trend gesproken.
Ook in de mode, in de muziek, in andere uitingen van de cultuur.

Trendvolgers
Wij ontkomen er niet aan om in allerlei opzichten een bepaalde trend te volgen.
Neem bijvoorbeeld de mode.
Wij kleden ons niet als onze ouders. En zeker niet als onze voorvaderen in de 17e eeuw.
Er is wat de mode betreft veel meer variatie dan vroeger. En die variaties veranderen ook steeds sneller.
Op dit veelkleurige terrein van de mode zijn wij op onze manier modieus. We hebben zo onze eigen smaak. Het is ons niet om het even in welke kleren wij ons lichaam hullen.
Zo zijn wij op allerlei terreinen trendvolgers. Wij maken keuzes uit wat er op dit moment op de markt verkrijgbaar is.
We zijn ons er vaak nauwelijks van bewust, dat wij maar in heel beperkte zin zelfstandig zijn in het maken van keuzes. Wij zijn immers afhankelijk van wat voorhanden is!
In de meeste gevallen is dit echter geen enkel probleem. Laten wij maar een goed gebruik maken van het goede dat ons in deze wereld geboden wordt.
Het is echter wel een probleem, als wij onze kritische zin verliezen. En als wij volgen zonder vragen, uit vrees om niet voor volwaardig aangezien en niet geaccepteerd te worden.

Trendsetters
De meeste mensen zijn trendvólgers.
Er zijn niet zoveel trendsétters... mensen die aan het begin van een bepaalde ontwikkeling staan — aan het begin van bijv. een bepaalde mode, muziek, huisstijl e.d. — en die een bepaalde groep van mensen massaal in iets nieuws weten mee te krijgen.
Ik vraag me weleens af, of wij als christenen niet de taak hebben om in allerlei verbanden meer trendsettend bezig te zijn en om onze jongeren hierin meer voor te gaan en om hen zowel kritisch als creatief te maken.
Nu heeft het woord 'trend' een enigszins negatieve klank. En die klank horen wij ook in 'trendsetter'.
Ik wil die woorden best inruilen voor betere. Het zijn in onze tijd in ieder geval duidelijke woorden.
Wat ik met trendsettend bezig zijn bedoel is: zo in samenleving en cultuur staan, dat wij niet zomaar in alles meegaan in allerlei veranderingen, maar dat wij creatief omgaan met wat God ons in handen heeft gelegd, en dat wij proberen anderen daarin mee te krijgen.
Waarom zijn wij op de terreinen van mode, muziek, levensstijl, zorgend en creatief omgaan met de schepping niet méér dan trendvolgers? Wij volgen inderdaad vaak zonder vragen. In tal van opzichten komen wij misschien wat achteraan..., behalve als het gaat om technisch gemak en materieel comfort.
Waarom ontplooien wij op deze terreinen niet meer initiatieven?
Waarom proberen wij niet meer een positieve en vernieuwende bijdrage te leveren aan onze cultuur, waarvan wij zeggen dat ze zozeer verwòrden is?
Heeft de secularisatie niet veel meer vat op ons dan wij beseffen, doordat wij voor deze roeping te weinig oog hebben? En zijn wij daardoor wellicht ook niet te weinig in staat om onze jongeren voldoende toe te rusten en weerbaar te maken?

Trend in de kerk
Ook in het kerkelijk leven is er sprake van trend.
Het is alleen niet zo eenvoudig om aan te geven, wat die trend in de kerk inhoudt. Er is (wat ons deel van het kerkelijk leven betreft) immers nauwelijks sprake van nieuwe ontwikkelingen. In deze zin kan er daarom niet van trend gesproken worden. Als ik dan toch het woord 'trend' gebruik, dan doe ik dat, omdat het hierbij gaat om een bepaalde geest van denken... om een manier van omgaan met bepaalde uitingen, vormen en dergelijke... eigenlijk om een manier van omgaan met wat 'men' in een bepaalde situatie en op een bepaald moment vindt.
We zouden in dit verband ook kunnen spreken van de 'publieke opinie' in de christelijke gemeente.

Trendvolgers in de kerk
Zowel buiten als binnen de kerk zijn wij heel vatbaar voor de publieke opinie.
Nu is het niet onbelangrijk wat anderen in onze omgeving denken. En het is ook onze verantwoordelijkheid om daar terdege mee te rekenen.
De vraag is echter, wat bepálend is voor ons denken, voor onze meningsvorming en voor de manier waarop wij ons leven en onze relaties invullen. Wat is normerend voor ons?
Laten we eerlijk zijn: de publieke opinie in de gemeente is vaak normerend voor ons, voor ons handelen en voor onze opstelling. (Geldt dit overigens niet vaak alleen voor die momenten waarop wij ons binnen de grenzen van het kerkelijk leven ophouden?) Ook in de kerk volgen wij vaak zonder vragen, uit vrees om niet geaccepteerd te worden.
'Trend'volgers in de kerk...

Trendsetters in de kerk
Wie zijn in de kerk eigenlijk de trendsetters (om dit woord toch nog maar even te gebruiken)?
Dat zijn de ambtsdragers, met name de predikanten.
Althans...
Predikanten hebben een heel verantwoordelijke plaats in de gemeente. Vanwege het Woord, waarvan zij dienaren zijn, wordt hun bijzonder gezag toegekend.
Hoe ga je daar als predikant mee om?
Dat luistert nauw!
De vraag hierbij is: ben je als predikant trendvólger of trendsétter? De positie die bij het predikantschap hoort, is die van de trendsétter. Maar je kunt als predikant deze positie devalueren tot de positie van het trendvolgerschap.
Dit betekent dan voor de praktijk van je ambtelijk bezig zijn, dat de publieke opinie in de gemeente in grote mate bepalend is voor je opstelling in allerlei zaken.
Nogmaals: het is niet onbelangrijk wat anderen denken. Het is zeker onze verantwoordelijkheid om daar terdege rekening mee te houden. Maar de publieke opinie mag niet normerend zijn. Leven wij niet van het 'sola Scriptura?'

Leiding geven
We moeten nu de woorden 'trend', 'trendvolger' en 'trendsetter' maar weer zo snel mogelijk vergeten. We kunnen ze in de kerk niet gebruiken.
Wanneer wij denken aan waar het in de kerk om gaat, dan worden wij niet geroepen om een bepaalde trend maar om Christus te volgen. Om ons door Zijn Geest te laten leiden en om in de trends in onze samenleving een van Hem afhankelijke weg te gaan.
En predikanten zijn niet geroepen om trendsetter (en zeker ook niet om trendvolger) te zijn, maar om leiding te geven. Dat is wat anders!
In de ontwikkelingspsychologie worden verschillende fasen in de groei van een kind tot de volwassenheid onderscheiden. Al opgroeiende komt het kind in de fase waarin de identiteitsvragen een rol gaan spelen. Tieners zoeken hun identiteit aanvankelijk in de groep. Dit uit zich in het verlangen om te voldoen aan de groepsverwachtingen.
Velen blijven in deze fase steken en ontwikkelen geen eigen identiteit. In hun meningen en hun uitingen blijven zij groepsafhankelijk. Hier kan een belangrijke belemmering liggen in hun groei naar geestelijke volwassenheid.
Van een predikant (en van iedere andere ambtsdrager) mag verwacht worden, dat hij deze fase achter zich heeft, anders kan Hij geen leiding geven... anders zal hij al­leen maar zoveel mogelijk willen voldoen aan de 'groeps'verwachtingen.
Van een predikant (en van iedere andere ambtsdrager) mag verwacht worden, dat hij zijn identiteit in Christus gevonden heeft en dat Zijn gezag bepalend is voor zijn ambtelijk bezig zijn.
Alleen zo kan hij leiding geven. En alleen zo zal hij in staat zijn om — zonder vrees — de lijnen vanuit de Schrift in alle duidelijkheid door te trekken, ook als hij hiermee tegen de publieke opinie in de gemeente ingaat.
Zo leiding geven... dat is wat met name met het oog op onze jongeren zo nodig is.
En àls er dan een nieuwe ontwikkeling ontstaat of iets nieuws groeit, dan staat niet de dienaar van het Woord aan het begin daarvan, maar Christus Zelf en Zijn Geest. En ik zou zeggen: laat onze bede maar zijn, dat de Geest ons massaal meeneemt in Zijn vernieuwende werk!
Een vraag die ik mij, in de leidinggevende positie die ik mag bekleden, voortdurend stel is: ben ik trendvolger of geef ik leiding?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen