De hemel op aarde

Als we over kerst of pasen spreken gebruiken we daarvoor ook de aanduiding féést: kerstféést of paasféést. Welnu, deze feiten vragen om feestelijk herdenken. Het gaat om de grote heilsdaden van onze Heere en Zaligmaker, Jezus Christus. Over hemelvaart echter spreken we nooit in termen van een feest. Hemelvaartsfeest is een uitdrukking, die niet gebezigd wordt. Terwijl er toch alle reden voor is. Het gaat hier niet minder om een Heilsfeit dan op kerst en pasen. Het is het feest van de kroning van de Koning. Gij voert ten hemel op, vol eer, de kerker werd Uw buit o Heere, Gij zaagt uw strijd bekronen...

Toch ligt er een grauwheid over ons herdenken van de Hemelvaart. Is het omdat we (uitsluitend) aards-gericht zijn geworden? Bij de hemel kunnen moderne mensen zich al heel weinig meer voorstellen. Maar misschien willen ook christenen vandaag zich te veel voorstellen. Alsof iéts voorstelbaar is als het gaat om de heilsdaden Gods in Christus. Alle heilsfeiten zijn òn-voorstelbaar.

De hemel
De hemel, wie gelooft er nog in? O ja, ook in deze tijd geloven velen nog wel dat er na de dood 'iets' is. En als het gaat om hemel of hel, dan geloven altijd nog meer mensen in de hemel dan in de hel. Als er dan tòch 'iets' is, dan wil men graag naar de hemel. Maar het christelijk geloof gelooft niet in de hemel en gelooft niet in de hel, het christelijk geloof gelooft in Hem, die op de dag van Hemelvaart vanaf de Olijfberg terug keerde naar waar Hij vandaan kwam en die dood en hel overwonnen heeft. De hemel zonder de ten hemel gevaren Christus is geen hemel.
Maar de moderne mens weet zich toch geen voorstelling te maken bij de hemel? Moderne mensen van vandaag hebben zoveel natuurwetenschappelijke kennis en daarbij behorende filosofie in huis, dat ze alles (menen te) weten over de onmetelijkheid van het heelal. En daarin ontwaren we geen plek, waar de hemel gelocaliseerd kan zijn. Alsof de hemel door ons mensen, met onze begrippen van ruimte en tijd, ooit te localiseren zóú zijn. Daarvoor is doorgang nodig, dóórgang van dit leven naar het toekomende. Daarvoor is opstanding nodig. Opstanding uit de dood van ons bestaan tot het nieuwe leven, dat de nieuwe hemel en de nieuwe aarde beërven zal. Onze begrippen van ruimte en tijd zijn tijdelijk, begrensd. De hemel echter is Gods ruimte, die onze begrippen van ruimte en tijd overstijgt, een eeuwige ruimte, waar God woont en waar ook diegenen zijn zullen, die door de Vader aan Christus zijn gegeven.
Ook het geloof mag de hemel nog niet zien, zoals deze is. Het geloof moet voorlopig nog geloof blijven. Uiterst sober is de Schrift zelf over het feit van de hemelvaart. De discipelen, maar dan ook alléén de discipelen, mochten Christus nastaren, maar alleen voor zover het oog reikte. Toen nam een wolk Hem weg van voor hun ogen. Vanaf dat moment is Hij letterlijk een Verborgen Jezus, die met Zijn verheerlijkt Opstandingslichaam aan de rechterhand van de Vader is. Wij gelóven, vanuit de Schriften, dat Hij daar is en we verwachten dat Hij vandaar wederkomt, om te oordelen levenden en doden. Voor de Zijnen de dag van het grote weerzien.
De hemelvaart is net zo onvoorstelbaar als pasen. Zoals wij ons geen voorstelling kunnen maken van het verheerlijkte Lichaam, waarmee Christus uit het graf verrees, zo kunnen we ons ook geen voorstelling maken van de hemel waar Hij woont bij de Vader en temidden van de engelen.

Ongeloof
Wat niet meer voor te stellen is wordt intussen door de moderne mens, ook door de moderne theologie weggeredeneerd. Er is enerzijds sprake van een volstrekte verwereldlijking als gesproken wordt over 'een hemel op aarde hebben'. De mens nestelt zich in deze wereld, verwacht van dit tijdelijke bestaan alles. O zeker, het valt altijd weer tegen. Telkens blijkt het leven op aarde geen hemel te zijn, vaak is het in concrete leefomstandigheden zelfs een hel. Maar toch, de moderne mens jaagt een hemel op aarde na. Ooit zag ik een alternatieve afbeelding van de bekende plaat van de brede en de smalle weg. Langs de brede weg een rijendikke file van auto's, in de omgeving van een stad met roetbrakende schoorstenen. Openzwaaiende portieren met vuistballende automobilisten. Het moest de hel van het moderne leven uitbeelden. En de smalle weg? Daar ging het feestelijker toe. Onder andere een luxe cruise-boot, op weg naar zonnige verten, naar vacantielanden met wuivende palmen en eindeloze stranden. Het moest de smalle weg naar de hemel voorstellen. Typerend voor het moderne leven. De hemel zoeken we op aarde, ver van het gewoel van het verkeer en de fabrieken, van arbeid en zorgen, daar waar voor korte tijd weelde, luxe, ontspanning wacht. Maar de hemel, waar Christus heen opvoer, is buiten beeld.

Maar de theologie heeft soms óók de hemel op aarde gelocaliseerd. De bijbelse voorstellingen over de vleeswording des Woords, over de Opstanding van Christus, over Zijn hemelvaart en over Zijn te verwachten wederkomst, worden geacht voorstellingen te zijn van de vroege christenheid, die nog leefde in een vóór-wetenschappelijk tijdperk. We moeten al die voorstellingen van hun mythisch karakter ontdoen — ontmythologiseren heet dat dan — en omduiden tot eigentijdse voorstellingen, waarin deze wereld het één en het al, het begin en het eind, de alpha en de omega is. We behoeven niet méér te geloven dan (in) Jezus als mens. En waar in Zijn navolging hier op aarde gewerkt wordt aan 'vrede, gerechtigheid of heelheid van de schepping', daar zijn we op de smalle weg naar de hemel. Waar onrecht intact blijft, of de oorlog woedt of leed en lijden zijn, daar is de brede weg van de moderne hel. De hemelvaart van Christus is dan geen feit meer om te vieren maar een daad die navolging vraagt. Arme christenen, arme kerk, die zo in de aarde blijven steken.

Maar we laten ons niet van de bijbelse wijs brengen. Ook niet door uit reactie in een ander uiterste te vervallen. Want — nochtans — de hemel is op aarde. Christus heeft ons Zijn Geest gezonden. Die neemt het uit Christus en verkondigt het ons. De Heilige Geest — zo zegt onze Heidelberger — is samen met de Vader en de Zoon eeuwig God, maar is ook mij gegeven. En de Heilige Geest verzekert ons van het eeuwige leven, dáár, waar Christus is, bij de Vader.
Wie levensbeschrijvingen, c.q. levensfilosofieën leest van mensen 'uit de wereld', constateert dat toch velen toch ook weer niet kunnen geloven dat het met dit leven uit is. Er zal, als gezegd, toch wel 'iets' zijn. Wat is de zin als het allemaal tot dit (korte) leven beperkt blijft? Hoewel, zeker ben je er niet van. Dus: uit het leven halen wat erin zit. Dan heb je tenminste niet voor niets geleefd. Maar het christelijk geloof — een zéker weten en een vást vertrouwen — wéét heel concréét. De Heidelberger antwoordt op de vraag naar het nut van hemelvaart, dat Christus in de hemel voor het aangezicht van de Vader onze voorspraak is en verder, dat we ons vlees tot een zeker pand hebben in de hemel, zodat we weten dat Christus de zijnen eeuwig tot Zich zal nemen. En wij hebben de Heilige Geest als tégen-pand hier op aarde, zodat wij zoeken wat in de hemel is, waar Christus is, en niet wat op de aarde is.
Betekent dit verachting van het aardse? Nee, want ons vléés wordt als een onderpand in de hemel bewaard, omdat Christus daar is, opgevaren met Zijn verheerlijkt lichaam. Daarom verwachten we ook de opstanding der doden. Hóé ons vlees, direct na ons sterven, bewaard wordt tot op de dag van de verschijning van onze Heere Jezus Christus op de wolken van de hemel, is aan God zelf voorbehouden. Maar de verwachting aangaande de hemel is niet alleen een verwachting voor de ziel. Als de moderne mens hoogstens nog gelooft dat er iets is, dan mogen wij, vanwege de hemelvaart van Christus, geloven dat Hij daar is en dat wíj daar ook eenmaal zullen zijn met ons totale bestaan maar dan in heerlijkheid, ontdaan van het aardse gebrekkige, zondige, onvolkomene.

Vieren
Er valt bepaald iets te vieren op hemel­vaartsdag. We vieren het feest van de kroning van de Koning, maar dan van een Koning, die zonder onderdanen niet zijn kan en niet zijn wil. Hij staat garant voor de eeuwige zaligheid van de Zijnen, die de Heilige Geest toebrengt door middel van het Woord. En de Heilige Geest laat ook de eeuwige sabbat al hier beginnen. Daarom is de hemel toch al op de aarde, dwars door de strijd, het leed, het verdriet, de aanvechtingen, de noden, de onopgeloste vragen heen. De Heilige Geest is ons tot onderpand gegeven.

Daarom ook kunnen we de zondag, de Nieuw Testamentische rustdag, geheiligd door de Opstanding van Christus, niet missen. Op die dag rusten we van onze boze werken, zegt de Heidelberger — dàt is wèl de rèchte verachting van het aardse —en laten we de Geest in ons werken, zodat de eeuwige sabbat al in dit leven begint.

Ook op de zondag valt er wat te vieren, niet alleen de Opstanding, maar ook de hemelvaart en ook pinksteren. Pasen, hemelvaart en pinksteren horen nauw bijeen. Het heeft God behaagd op de hemelvaartsdag en op pinksteren pand te verwisselen. Christus òns pand in de hemel. En De Heilige Geest het pand van de hemel op aarde. Zo raken de aarde en de hemel elkaar. Zo kan er ontspannen worden geleefd, gearbeid, maar dan wel in verwachting, in gespannen verwachting omtrent de uiteindelijke toekomst.
Deze aarde, dit aardse bestaan is het laatste niet, het is de vóór-laatste werkelijkheid. De zondag vormt het voorspel op de uiteindelijke toekomst. Als we de zondag dan ook kwijt raken, zijn we de verwachting aan het verspelen. Méér en méér wordt in onze samenleving de zondag als geheiligde dag naar de marge geschoven. Sluipenderwijs raken we de heilzame verwor­venheden van de zondag kwijt. Het meest recente in deze ontwikkeling is, dat nu de eerste stappen worden gezet op weg van reclame op zondag via de media. Nog even en we leven in een land waar de winkels op zondag open gaan. Dan zal er gekozen moeten worden, door eigenaars van winkels en bedrijven, door personeel, dat de zondag wil vieren als vrucht van pasen en hemelvaart en als een prelude op de eeuwige sabbat die komt.

Ellendig
Als we alleen in dit leven op Christus hopen zijn we de ellendigste van alle mensen, zegt de Schrift in het hooglied van de Opstanding. De ellendigste! Dus uiteindelijk, als het er helemaal op aan komt geen verschil met diegenen, die, wat de verwachting betreft, met Christus helemaal geen rekening houden. De ware christen, die niet alleen voor dit leven op Christus hoopt, trekt echter niet louter een wissel op de toekomst maar trèkt wel een wissel op de toekomst. Dat geeft hoop aan mensen, die bij een open graf staan in de wetenschap dat hun geliefde is thuisgehaald, omdat er in het leven al sprake was van Heimwee. We mogen hier al best hemelverlangen hebben, in diè zin, dat we de meditatio futurae vitae, de overdenking van het komende leven kennen. Die meditatie begint niet als de grens van het leven naderbij komt. Die meditatie behoort onopgeefbaar bij het leven van een christen. Waar Hij is zal ook Zijn dienaar zijn, zullen allen zijn, die Hem volgen in leven en in sterven. Het moderne levensbesef knaagt aan deze stille overdenking. Maar een christenleven kan toch niet zonder sabbat, overdenking van de rust en beleving daarvan. De sabbat is het heiligdom van God in de tijd, het voorportaal van Gods ruimte waar eeuwige rust en vrede is.
Hemelvaart een dag om te gedenken, een Feit om te óver-denken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen