Homeopathie en occultisme (1)

Iedereen zal wel weten wat homeopathie is: een geneeswijze met geheel andere uitgangspunten dan de 'gewone' geneeskunde, de zgn. allopathie. En iedereen weet ook wel wat occultisme is: de wereld van bovennatuurlijke, paranormale gaven en krachten.
Hebben die twee met elkaar te maken? Of anders gezegd: moeten we de homeopathie als occult beschouwen, iets waar een christen van af moet blijven?
De laatste tijd is die vraag opgekomen onder invloed van verschillende publikaties, o.a. over de New Age beweging. Merkwaardig dat die vraag bij mijn weten nooit eerder is gesteld. Wel hadden heel wat mensen vraagtekens bij homeopathie om medische redenen. Maar niet omdat de homeopathie occult zou zijn of met het occultisme te maken zou hebben.

Wat is homeopathie?
De homeopathie is een geneeswijze, die als uitgangspunt heeft dat een ziekte wordt genezen door een geneesmiddel dat in grotere hoeveelheden toegediend deze ziekte zou veroorzaken. Een voorbeeld: een bepaald middel veroorzaakt hoofdpijn; datzelfde middel kan in verdunde vorm gebruikt worden om hoofdpijn te bestrijden. Iemand komt in aanraking met brandnetels en krijgt een bepaalde vorm van uitslag; een gelijksoortige uitslag, bijvoorbeeld netelroos, kan genezen worden met een middel dat bereid is uit brandnetels.
We noemen dat het 'gelijksoortigheids' of 'simila' beginsel.
'Similia similibus curentur' luidt de Latijnse regel van de homeopathie, 'het gelijkende wordt door het gelijkende genezen'. Het Griekse woord homoios betekent gelijksoortig; pathos betekent lijden, vandaar het woord: homeopathie. Beter zou zijn te spreken van homeotherapie (= genezing door het gelijksoortige), maar het woord homeopathie is zo ingeburgerd dat het niet meer uit onze taal is weg te denken.
De homeopathie gaat ervan uit dat de antistoffen die in het lichaam zijn door het toegediende middel te stimuleren en zo de ziekte van binnenuit te bestrijden.

Hahnemann
Grondlegger van de homeopathie is Christian Friedrich Samuel Hahnemann, geboren in 1755 te Meissen (Saksen, O.­-Duitsland), gestorven op 88-jarige leeftijd in Parijs.
Hahnemann is niet helemaal de grondlegger. De Griekse wijsgeer Hippocrates (460-377 v. Chr.), die 'de vader der geneeskunde' wordt genoemd, kende het similia-beginsel ook al ('Hoest wordt genezen door een middel dat hoest veroorzaakt'), evenals Paracelsus (1493-1541), die het similia-beginsel in zijn boeken vermeldt. Paracelsus ontdekte o.a. dat arsenicum-vergiftiging door een kleine hoeveelheid arsenicum kon genezen worden. Hij is echter zonder veel invloed gebleven. En er zijn nog andere namen te noemen. Hahnemann wordt echter algemeen als de grondlegger van de homeopathie beschouwd.

Zijn leven
Hahnemann was de zoon van een arme porseleinschilder. Ondanks uiterst moeilijke familieomstandigheden wist hij het ver te brengen. Hij was een zeer begaafde leerling, die grondige kennis verwierf van het Engels, Frans, Italiaans, Grieks, Latijn en Arabisch. Hem werd de mogelijkheid geboden om medicijnen te studeren. Dat gebeurde in Leipzig, Wenen en Erlangen. Om in zijn levensonderhoud te voorzien gaf hij in zijn vrije uren privé-lessen. Op 24-jarige leeftijd promoveerde hij in Erlangen. Verschillende pogingen om een bestaan als arts op te bouwen mislukten, wat mede te wijten was aan zijn felle en dikwijls ontaktische aanvallen op de geneeskunde van zijn tijd, o.a. op de gewoonte van het aderlaten. ('Ik wil geen moordenaar van mijn medemensen worden'). Om in het onderhoud van zijn gezin (vrouw en negen kinderen) te kunnen voorzien, vertaalde hij farmaceutische en medische boeken uit het Engels, Frans en Italiaans. Daarnaast experimenteerde hij op basis van het similia-beginsel met de vervaardiging van geneesmiddelen, die hij uitprobeerde op zichzelf, op zijn gezinsleden en op vrienden. Ongeveer zestig geneesmiddelen heeft hij op deze wijze beproefd en over de resultaten heeft hij uitvoerige statistieken opgesteld.
In het jaar 1796 publiceerde hij zijn 'Proeve van een nieuw principe om geneeskracht en geneesmiddelen te ontdekken', een beroemd geworden artikel, waarin hij het similia-beginsel verdedigt. Dit jaar wordt algemeen als het geboortejaar van de homeopathie beschouwd.
In 1810 verscheen zijn hoofdwerk 'Organon der rationellen Heilkunde', waarin hij systematisch de grondbeginselen van de homeopatische geneeswijze uiteenzet. In de jaren 1811-1821 volgde zijn 5-delig werk 'Reine Arzneimittellehre'. Hahnemann werd het mikpunt van verdachtmakingen en spot en werd op velerlei manie­ren tegenwerkt.
In 1812 kwam echter een keer: hij werd privaatdocent aan de universiteit in Leipzig (waar hij gestudeerd had), waar hij een hechte kern van trouwe leerlingen wist op te bouwen. Gedurende elf jaren gaf hij tweemaal in de week één uur college.
No won de homeopathie snel veld. In 1829 werd de Vereniging van homeopathische artsen opgericht (die nog steeds bestaat). In 1832 ontstond de 'Allgemein Homeopatische Zeitung', het nog steeds bestaande en oudste geneeskundige tijdschrift in Duitsland.
In Leipzig werd een homeopatisch ziekenhuis gesticht. Hahnemanns hoofdwerk 'Organon' werd meer dan zestig maal herdrukt en in zestien talen in meer dan achttien landen uitgegeven, waarmee het het meest onveranderde herdrukte medische boek ter wereld is.
In 1821 werd Hahnemann lijfarts van de hertog van Anhalt in Köthen, waar hij glansrijke jaren beleefde. Na de dood van zijn vrouw hertrouwde hij in 1834 op 79-jarige leeftijd met een 35 jaar jongere Francaise en verhuisde hij naar Parijs, Daar overleed hij in 1843. Op het beroemde Parijse kerkhof Père-Lachaise werd hij begraven. In 1900 verscheen op zijn graf een gedenksteen.

Erkenning
In het algemeen heeft de medische wetenschap zich gereserveerd opgesteld ten aanzien van de homeopathie. Een van de redenen was de zeer sterke verdunning die Hahnemann en in navolging van hem, de homeopathie toepasten. Men sprak van de 'nietsen' van de homeopathie, die wetenschappelijk gezien op geen enkele wijze nog iets van de oorspronkelijke stof kon bevatten. In het volgende artikel kom ik hierop terug. De laatste jaren heeft de homeopathie echter meer en meer erkenning gevonden.

Nederland
In Nederland bestaat een Vereniging tot bevordering van de homeopathie, opgericht in 1886, die ±  7000 leden telt. Doel is o.a. het bevorderen van de homeopathie door het aanmoedigen van de wetenschappelijke beoefening der homeopathie en het streven naar gelijke rechten als de reguliere geneeskunde. Eveneens is er een 'Vereniging van homeopathische geneesheren in Nederland', opgericht in 1898, waarvan artsen, tandartsen en dierenartsen lid kunnen zijn. Het ledental bedraagt momenteel ± 80.
In 1913 kwam het tot oprichting van het Homeopatisch Ziekenhuis in Utrecht, welk ziekenhuis een rol heeft gespeeld bij de opleiding van verschillende homeopathische artsen en waarvan de bekende homeopathische arts dr. J.N. Voorhoeve geneesheer-directeur was. Een tweede homeopathisch ziekenhuis, opgericht in 1914 in Almen (Gelderland), moest in 1920 weer worden opgeheven.
In 1965 ontstond de VSM-Geneesmiddelen bv te Alkmaar Zaandam, een samenvoeging van de firma's Voorhoeve en Dr. Willmar Schwabe, die ± 1700 soorten geneesmiddelen bereidt, voor het grootste deel van planten uit eigen kruidentuin.

Andere landen
In Frankrijk zijn meer dan tweeduizend homeopathische artsen werkzaam. In Engeland werd het homeopathisch ziekenhuis in Londen zeer bekend en kwam het tot de oprichting van een homeopathische faculteit. Duitsland kent een homeopathisch ziekenhuis in Stuttgart met zeshonderd bedden, terwijl vele ziekenhuizen homeopathische afdelingen hebben. Amerika telde in 1900 ± 10.000 homeopathische artsen. Kennelijk is de homeopathie niet zo occult als sommigen ons willen doen geloven.

Orthodoxe kring
Hoe komt het dat de homeopathie vooral in orthodox-christelijke kring veel aanhang vond en vindt? Is dat omdat aanvankelijk weinig artsen uit orthodox-christelijke kring bleken te komen en dat er mede daardoor een zeker wantrouwen was ten aanzien van de medische wetenschap? Of omdat mensen uit orthodox-christelijke kring dikwijls teveel met zichzelf bezig zijn, waarbij ze meer oor vinden bij de homeopaat (en gemakkelijk grijpen naar een homeopathisch middel) dan bij een reguliere arts? Of is de reden het herhaalde pleidooi dat dr. Abr. Kuyper gedurende zijn minister-presidentschap voerde (1900-1905) voor een leerstoel in de homeopathie aan een van de universiteiten? Abr. Kuyper zelf was patiënt van een in die tijd bekende homeopathische arts in Brussel.
In 1961 kwam het tot de instelling van een privaatdocentschap in de homeopathie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, waar gemiddeld (het aantal is uit 1976) 75 studenten komen.

Occult?
Het past mij niet op medische gronden een oordeel over de homeopathie uit te spreken. Wel signaleer ik dat er artsen zijn die na hun gewone artsenstudie nog enige jaren doorstuderen voor homeopathisch arts. Daarnaast zijn er vele homeopaten zonder artsenopleiding.
Mijn eerste reaktie is: Heeft homeopathie niet occultisme te maken? Ik geloof er niet zoveel van.
Wat niet wil zeggen, dat het aanbeveling verdient om van de huisarts naar de homeopaat te gaan, van de homeopaat naar de volgende genezer, om van de volgende genezer weer terug te keren tot de huisarts, om vervolgens de cirkel nog eens langs te gaan. Nòg minder om eigen (homeopathische) dokter te spelen omdat we altijd met onze eigen kwalen en kwaaltjes bezig zijn. En: voor de reguliere geneeskunde èn voor de homeopathie geldt, dat we ons vooral te richten hebben tot de grote Geneesheer. Zonder Zijn zegen brengt noch de reguliere geneeskunde, noch de homeopathie baat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen