De 'Gemeenschap' na de 'Wende' (2)

Navolging van het kruis
Snel terug naar het hoofdthema van de Werkconferentie; Kreuzesnachfolge. Dit thema was al gekozen vóór de Wende, kennelijk ook vanuit de situatie vóór de Wende. Maar men heeft het thema niet veranderd bij de Wende. Kennelijk vond men ook nu de zaak centraal: Kreuzesnachfolge.
Dr. Plötner, docent aan de Bijbelschool in Falkenberg, gaf de 'bijbels-reformatorische' belichting van het thema. Eerst vanuit de Evangeliën: 'zo iemand Mij volgen wil, die verloochene zich en neme zijn kruis op zich en volge Mij': na Petrus' Christus-belijdenis volgt de eerste lijdensaankondiging. Jezus navolgen is een ter dood veroordeelde navolgen. Eerst had Hij gezegd: bekeert u en gelooft het Evangelie. Nu gaat het erom samen een weg met Hem te gaan: levens- en lijdensgemeenschap met Hem.
Dan vanuit Paulus. Paulus kan ná Pasen niet meer van navolging spreken, maar vertaalt deze m.n. in Romeinen 6 als: met Hem sterven en met Hem leven, Doop is dood. Paulus roemt in niets anders dan in het kruis van Christus.
De referent trekt de lijnen door naar de andere N.T. brieven. Vervolgens bespreekt hij Luthers theologie van het kruis, i.v.m. diens rechtvaardigingsleer, in strijd met de theologia gloriae. Ik stel voor deze diepgravende lezingen in zijn geheel te vertalen en te publiceren.
's Avonds sprak de voorzitter, br. Martens over Kreuzesnachfolge – nu. Martens paste de zaak toe, m.n. bif de evangelisatie: wij proclameren heil en geluk, wij prediken het oordeel en niet de moraal, wij verkondigen genade en niet prestatie, wij zijn boodschappers van de gekruisigde en geen zielenmasseurs. Vervolgens de toepassing voor gemeente-opbouw: bij kruisnavolging verstommen de verlammende oproepen, komt bevrijding, en totale inzet, krijgt de gemeente uitstraling, enz. Hier scheiden zich de geesten; geen theologie van de glorie, zoals bij de Pinksterbeweging; wel degelijk maatschappelijke verantwoordelijkheid, 's Avonds spraken zendelingen over de kruisnavolging in Brazilië en Islam-landen. Indrukwekkend. Het refrein van de hele conferentie was: in zwakheid sterk. Het was in de roos. Ook na de Wende: in zwakheid sterk!

Leipziger Thesen?
Ik hoopte dat 'Gnadau' in Leipzig met een 'Botschaft' zou komen. Daarom had ik zelf enkele Thesen opgesteld als suggestie voor zo'n Botschaft: enkele bijbelteksten met toepassing. (Deut. 8 : 2, over de 40 jaar beproeving; Jes. 46 : 10, over de Wende als Gods hand; Rom. 11 : 1, over Israël; Gal. 5 : 13, over christelijke vrijheid; 2. Kor. 8 : 14, over wederzijdse assistentie; 1 Kor. 16 : 22, over de Wending van Christus' komst en wederkomst.) Toen ik als gast werd uitgenodigd een morgenwijding te houden heb ik deze Thesen voorgelezen. De aansluitende gebeden in de zaal bewezen dat ze overgekomen waren. Enkele leidinggevenden bedankten uitdrukkelijk.
Ter conferentie is toen inderdaad een eigen Botschaft opgesteld, die gepubliceerd zal worden in het eigen blad, als woord van de werkgroep 'gesellschaftliche Verantwortung'.
Het stuk luidt als volgt:
1. Wij zijn dankbaar voor de weg, die God in de voorbije jaren met ons gegaan is. Ondanks alle beperkingen en verboden schonk Hij ons vrije ruimte voor diakonale, pastorale en evangelisatorische werkzaamheid. Vele mensen konden uit geloof en tot geloof geholpen worden. Mensen erkenden Christus als de Heere over alle heersers in Oost en West, over alle systemen en maatschappelijke ordeningen. Door Hem konden zij ondanks alle beperkingen en discriminaties vrolijk en in ware vrijheid de navolging van Christus beoefenen.
Wij zijn dankbaar voor de maatschappelijke veranderingen, die zich vreedzaam en zonder bloedvergieten voltrokken. Wij verheugen ons, dat de gedwongen leugenachtigheid in het menselijk samenleven erkend werd en tot een einde kwam. Wij hopen dat in echte waarachtigheid nieuw vertrouwen groeit.
Dankbaar zien wij, dat politieke bewakingssystemen opgerold werden en dat aan hun afschaffing gewerkt wordt. Door de geopende grenzen konden gewelddadig verscheurde families weer samenkomen.
Dankbaar aanvaarden wij de nieuwe vrijheden van meningsuiting, van economische ontplooiing en van internationaal toerisme.
2. Wij kijken beschaamd op onze weg in de voorbije jaren terug.
Weliswaar probeerden talrijke christenen dapper, oprecht en waarachtig de proef te doorstaan in de samenleving. Aan hun inzet hebben wij veel te danken. Toch zijn wij door angst en zwijgen, door te grote aanpassing en compromisbereidheid ongeloofwaardig en schuldig geworden aIs getuigen van de Koning der Waarheid. Wij hebben minder op Jezus Christus vertrouwd dan op onze machinaties gebouwd. Vaak kozen wij de gemakkelijker weg en gedroegen ons onverschillig tegenover maatschappelijke misstanden. Wij betreuren het zeer, door dit gedrag aan het Woord en de aanwijzingen van onze Heere niet beantwoord te hebben.
3. Wij erkennen de nieuwe kans en daarom ook verplichting, verantwoordelijkheid op ons te nemen. Wij zien ook onder de nieuwe verhoudingen gevaren en bedenkelijke verschijnselen en verzoeken alle christenen, de komende ontwikkelingen waakzaam en kritisch te begeleiden en waar nodig invloed uit te oefenen.
Wij denken bij voorbeeld aan volgende terreinen:
- Wij begrijpen de fascinatie die van het rijke aanbod van de vrije markteconomie uitgaat. Wij verzoeken echter te beproeven, hoe wij in deze tijd van omwenteling arbeidsplaatsen in eigen land behouden kunnen, b.v. door het kopen en verbruiken van binnenlandse waren.
- Wij begrijpen de interesse voor de opnieuw toegankelijke pers. Nog kunnen wij hier niet op de juiste wijze mee omgaan. Nu reeds echter hebben wij bedenkingen bij:
vlakke sensatielust, verheerlijking van geweld, ongeremde zinnelijkheid en on­trouw, aanprijzen van bijgelovige en occulte praktijken (b.v. horoscoop), geraffineerde reclame.
- Wij hebben groot begrip voor vakantie in landen die tot nu toe voor ons gesloten waren. Wij verzoeken echter te bedenken, of wij onze rusttijd en vakantiehuizen daardoor in gevaar mogen brengen.
- Wij verheugen ons eerlijk over de vereniging van de beide Duitse staten. Wij verzoeken echter daarmee niet de solidariteit met de mensen en christenen in de oostelijke en zuidelijke landen na te laten. Wij waarschuwen voor een opleving van een verkeerd nationalisme.
- Wij verheugen ons over de toekomstig economische herleving, die het mogelijk zal maken, in grotere mate een genot aan luxe deel te hebben. Des te belangrijker lijkt ons een werkzaam horen naar het woord van Jezus: 'Gij kunt niet God dienen en de Mammon' (Mt. 6 : 24).
- Wij verheugen ons, dat prestatie weer beloond zal worden. Haar opbrengst mag ons echter niet blind en hard maken tegenover sociaal zwakkeren en in gevaar komende mensen.
- Met grote bezorgdheid zien wij ook de gevolgen van een consumptie- en wegwerpmaatschappij: verspilling van energie en water, onvoldoende hergebruik van flessen en verpakkingsmateriaal, overmatige rommel e.d.
Wij bemoedigen allen, in vertrouwen op de Heere Jezus Christus, de nieuwe verhoudingen met vreugde en dank aan te nemen. Hij stelle ons allen in staat op deze weg waakzaam en bescheiden te blijven.
'Zoekt de vrede van het land... en bidt daarvoor, want in zijn vrede zult gij vrede hebben', Jeremia 29 : 7.

Hereniging
Na de 'werkconferentie' van de Oostduitse Gemeinschaft t.m. zondag volgde 's maandags de eerste gezamenlijke ledenvergadering van de Oost- en Westduitse Gemeinschaft.
Het Oostduitse bestuur vergaderde 's morgens eerst nog apart: een hele serie vragen werden besproken in ijltempo. Voorzitter Martens, m.i. een moedige, geestelijke en geestige leidersfiguur, verklaarde zich nog nooit zo onzeker te hebben gevoeld als nu. Intussen waren de Westduitse broeders voorgereden. Buiten zag men het: tussen de Oostduitse trabantjes stonden Westduitse luxe wagens... Sommige broeders uit het Westen waren voor 't eerst in de D.D.R. De gezamenlijke ledenvergadering begon met het zingen van: Nun danket alle Gott! Ontroerend was het wel.
De voorzitter van Saksen opende met 2 Kor. 4. 'Daarom vertragen wij niet...' Een terugblik. 'Want onze lichte verdrukking, die zeer haast voorbijgaat, werkt ons een gans zeer uitnemend gewicht der heerlijkheid.' Wij hebben het meegemaakt, Westduitse broeders: God-loos was naaste-loos, was karakterloos, was waarheid-loos. Die veertig jaren waren echter geen verloren tijd. 'Ik heb de mooiste tijd van mijn leven meegemaakt; bij het jeugdwerk.' Dank aan de broeders van de Bondsrepubliek voor 40 jaar steun.
We hebben de druk verschillend beleefd. Wij zijn systeembeschadigd. Nu is de druk weg. Zullen wij profiel bewaren? En voorts: weten wij hoe tijdgebonden en eeuwigheidszeker wij zijn? Wat gezien wordt is tijdelijk, wat niet gezien wordt is eeuwig. Wat zal er komen? Nee, Wié zal er komen. Jezus Christus! Hij regeert. Anders is de Wende niet te verklaren. We zullen vele fouten maken. Maar niet dit: we zullen het Evangelie verkondigen. En er zijn normen nodig. Wil een volk leven, dan heeft het normen nodig. De enkeling heeft voorrang in een tijd van massamedia. Er is gemeenschap nodig, een gemeenschap die troost, die helpt, die corrigeert, die oriënteert. Anderen hebben andere diensten, wij hebben déze dienst.
Vervolgens sprak voorzitter Martens.
1. Een woord van dank God regeert. De kerk was ingeschakeld. De revolutie was vreedzaam. Er is hoop op geestelijke vernieuwing. God geve missionaire Aufbruch.
2. Hebben we in 1945 het verleden verwerkt? Over schuld is ook nu boete nodig, in woord en vruchtdragen. Hebben we een geestelijke Wende beleefd? Aktuele vragen dreigen geestelijke vragen te verdringen.
3. Wat heeft ons bijeengehouden? Alleen uiterlijke druk? Of God? We moeten nu niet alles krampachtig vasthouden, maar evenmin alles ineens loslaten. We hadden een horizonvernauwing, maar ook buitenlandse kontakten. We hebben ervaring opgedaan met een atheïstische staat: voorsmaak voor heel Europa? We hebben geleerd in de diaspora te leven.
We hebben geleerd dat bij heiliging ook de maatschappelijke dimensie hoort. Tenslotte benadrukte de voorzitter de kerkelijkheid van Gnadau, tegenover de eigenkerkelijkheid.
Hierna sprak de voorzitter van de Westduitse Gemeinschaft, Pfr. Morgner. We beleven nu wat inlandse dragers van een zendeling eens zeiden, toen zij in het oerwoud halt hielden: 'Onze ziel is nog niet meegekomen'. Er is schuld aan twee zijden. Eenheid is geen doel op zichzelf. Heere, wat wilt Gij dat wij doen zullen? De Wende is een impuls tot verdere navolging, een missionaire uitdaging (Graham naar Berlijn?). We kunnen leren van de D.D.R.-christenen, wat stadsevangelisatie is. De Wende is een overgang van socialistisch naar kapitalistisch materialisme. Zonder God is alles geoorloofd (abortus). Met het oog op de vele religies is theologische doordenking nodig.
Het viel me van de Westduitse voorzitter mee, moet ik zeggen.
Hij had me gezegd, dat hij voor 't eerst van zijn leven in Leipzig was, maar was niet eens in de historische binnenstad wezen kijken... Nota bene: hier begon de Reformatie, hier begon de Wende, hier waren Luther en Bach, hier is Magirius. Niet geïnteresseerd? Voldaan? De man was zeer geïnteresseerd in de voetbalwedstrijd Nederland-Duitsland, die zondagavond uitgezonden werd op de televisie.
Voor straf heb ik zijn 'Gottesdienst', zijn preek, in de Gemeinschaftsruimte gelaten voor wat het was ('t was goed, zeiden ze achteraf!) en ben naar de binnenstad gegaan, waar ik ds. Magirius in de Nicolaïkirche wilde horen... (ik zei hem, dat ik bij Gnadau was, hij liet ze groeten...).
Mijn persoonlijke indruk is, dat de Oostduitse broeders door 40 jaar druk dieper, geestelijker, gevoeliger zijn geworden. Ik hoop dat ze dat in een verenigde Gemeinschaft kunnen inbrengen.

Hereniging 2
In de middagvergadering werd de organi­satorische hereniging besproken. Een 'Fahrplan': tot november 1991. Ineenschuiving van de beide sekretariaten: Dillenburg wordt 't, Woltersdorf bij Berlijn blijft ook. Het lot van de Oostduitse Bijbelschool in Falkenberg: met veel moeite en offers opgebouwd, nu niet houdbaar meer? enige echte Gnadauer bijbelschool! Niet Amerikaans-methodistisch beïnvloed als in het Westen, maar echt Duits-reformatorisch-piëtistisch! Ineenschuiving van de beide maandbladen (in een nieuwjasje!). Herstel van de éne traditionele Pinksterccnferentie, enz.
Na afloop van de conferentie ging ik de stad in voor het laatste Friedensgebet. Als enige. De anderen gingen huiswaarts. Op straat stond het vol marktkramen: Westduitse koopwaar. Voor de banken stonden weer de rijen: om te wisselen, Westduitse Marken. Dat is voor de meesten het belangrijkste: worden we er beter van? Geef mij de broeders maar!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen