Boekbespreking

Ds. J.H. Velema: In of naast de kerk? Uitg. Buijten & Schipperheyn; 106 blz. ƒ 17,50.
Ds. Velema heeft een sympathiek boekje geschreven over de Vrije Groepen door hem eenvoudigweg 'de Groepen' genoemd. Hij doet dat enerzijds in grote betrokkenheid. We hadden ook niet anders verwacht, gezien zijn zeer gewaardeerd voorzitterschap, gedurende verschillende jaren, van de Evangelische Omroep. Anderzijds schuwt hij ook de kritiek niet: het lijkt vaak, dat het geloof een zaak van onze vrije wil is bij de Groepen; de diepte van de schuld, waarvan de Psalmen zo treffend spreken, wordt dikwijls gemist; men ziet het geloof niet zozeer als een werk van de Geest maar als een zaak van de mens, althans zo komt het over; het gebed funktioneert soms als een automaat: je drukt op de knop en er komt uit wat je graag wilt hebben; er is het subjektivisme, waardoor afscheidingen en splitsingen aan de orde van de dag zijn: het aantal groepen is naar verhouding groter dan het aantal kerken; er zijn diverse remonstrantse tendensen; alle nadruk wordt gelegd op het 'moeten geloven'; we missen de blijvende behoefte aan genade en de steeds weer nodige kennis van de Heere Jezus Christus.
Ds. Velema blijft echter niet in de kritiek steken, hij heeft ook waardering. Zo zegt hij o.a.: 'Men moet diep respekt hebben voor de evangelische bewogenheid van veel christenen uit de Groepen en ik kan het alleen maar moeilijk hebben als men met kritiek en veroordeling klaar staat, terwijl men zelf aan het abc van de evangelisatie nog niet geroken heeft.' Het boekje wijst erop, dat ook bij de kerkleden de hand in eigen boezem moet: in de kerken is verdeeldheid en polarisatie; er is traditionalisme (het gehecht zijn aan en anderen opleggen van uiterlijke kenmerken); er is gemis aan blijdschap en werfkracht; het lijkt soms of onzekerheid het normale is en zekerheid het abnormale in het geloofsleven; er is dikwijls dode rechtzinnigheid; mensen worden soms van Jezus afgehouden omdat men eerst aan allerlei voorwaarden moet voldoen wil het zover komen; er wordt soms eenzijdige nadruk gelegd op de ellende en de onmogelijkheid om te geloven; het Avondmaal wordt soms gebarricadeerd als slechts bestemd voor verzekerde gelovigen. We zullen alleen onze kritische vragen naar de Groepen mogen hebben als we ook de kritische vragen naar onszelf toe kennen en die vragen eerlijk beantwoorden. Ik heb een vraag: Ds. Velema zegt: 'De verwerping van de kinderdoop vloeit voort uit de opvatting die men heeft over de gemeente en het toetreden tot de gemeente' (blz. 51). Is het niet beter om dat andersom te stellen: het weinig zicht op wat de gemeente is, is gevolg van het afwijzen van de kinderdoop? Ik onderstreep gaarne wat ds. Velema zegt: 'Kerk en groep kunnen van elkaar leren, als ze zich niet bij voorbaat voor elkaar afsluiten. Er zijn in beide kringen oprecht levende christenen, die veel met elkaar gemeen hebben en die ook veel van elkaar kunnen leren, tot verdieping van beider geloofsleven. Reformatorische christenen kunnen van de evangelischen de blijmoedigheid en de vrijmoedigheid die het geloof eigen is leren; evangelische christenen waarderen bij nader inzien in de reformatorische christenen hun belijndheid en hun inzicht in de verbanden van de Schrift.' Kortom, een goed boekje, dat ik graag aanbeveel.
H. Veldhuizen, Hillegersberg

Anselmus van Canterbury, Over waarheid, ingeleid, vertaald en geannoteerd door Arjo Vanderjagt; Agora-editie Kok Kampen, ing. 160 blz., prijs ƒ 27,50.
Dr. Vanderjagt, die geschiedenis van de wijsbegeerte doceert aan de RU Groningen, heeft ons een grote dienst bewezen met dit boekje. Het bevat een uitvoerige beschrijving van leven en werk van Anselmus, een zeer duidelijk hoofdstukje over Anselmus' waarheidsbegrip, een vertaling in hedendaags Nederlands en een Latijnse tekst. Ook heeft de uitgever een hoofdstuk met bibliografische gegevens toegevoegd. Zodoende is de uitgave zeer kompleet geworden, en ik begrijp niet dat Kok niet heeft aangeboden om dit prima werk van een betere omslag en een steviger bindwerk te voorzien dan de pocket die nu voor ons ligt.
Vreemd deed mij de opmerking aan, dat ook voor vandaag de meditatieve geschriften van Anselmus verrassende wendingen bevatten, zoals die waarin Jezus Christus als moeder wordt voorgesteld en God eveneens (blz. 16). Ik meen me te herinneren, dat zulke beelden weinig of niets met een gevoelsmatige of theologische inhoudsbepaling te maken hebben, maar voortkomen uit sterk door de liturgie ingegeven gedachten. Daarom lijkt me de toepasselijkheid en bruikbaarheid van dit soort Middeleeuwse uitspraken, die ook elders voorkomen, weinig relevant en een anachronisme. Bij de vaststelling (blz. 33) dat de aardse heerschappij het inzake de tweezwaardenleer moest afleggen tegen de zgn. geestelijke heerschappij, had ik graag een verwijzing gezien naar het vervolg van die strijd op Engels grondgebied. Juist het Britse imperium heeft via Wycliff en zijn voorgangers en nazaten die strijd op een heel eigen wijze beslecht.
De weergave van remoto Christo door: zonder geloof in Christus (blz. 35) lijkt mij geen juiste vertaling. Anselmus heeft dit m.i. ook niet bedoeld. Is het werkelijk juist, aan te nemen (blz. 49), dat waarheid bij Anselmus stoelt op geloof dat zoekt te verstaan en bij Albertus Magnus en Thomas Aquinas veel minder met geloof te maken heeft? Ik betwijfel die woorden 'afstandelijk en theoretisch', die Vanderjagt gebruikt. Graag had ik gezien, dat hij in dit verband Alvin Plantinga had geraadpleegd, vooral diens bijdrage Aquinas on Anselm in het Festschrift voor Henry J. Stob, getiteld God and the Good. We zijn Vanderjagt zeer dankbaar voor zijn akribische verzorging van dit werk van Anselmus en voor zijn in het Nederlands voor het eerst uitgegeven uitgebreide biografie van de onfortuinlijke aartsbisschop van Canterbury.
C.A. Tukker, Epe

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen