Boekbespreking

Kom Heilige Geest – vernieuw de hele schepping, vertaald uit het Engels door J. van Deemter-Salomons, zes bijbelstudies door de Wereldraad van Kerken uitgegeven i.v.m. de zevende assemblee februari 1991 te Canberra, 96 blz. ing. ƒ 9,50; uitg. Boekencentrum Den Haag.
Iedereen kan niet aan de Assemblee van de Wereldraad deelnemen. Ieder kan wel thuis en in groepsverband meeleven, meebidden en meedenken, onder andere met behulp van deze bijbelstudies, aldus Emilio Castro in wat hij aan het begin van dit boekje schrijft. De bijbelstudies zijn samengesteld uit gedachten, overwegingen en studies van christenen over de gehele wereld. Het thema, tevens de titel van dit boekje, zal in Canberra van allerlei kanten worden belicht en sluit merkwaardig nauw aan bij de slagzin van het conciliair proces.
Nu is dit thema een zin uit een van de oudste gebeden van de christelijke kerk, het Pinkstergebed. Maar wel met een verminking! De vernieuwing van de schepping volgt daar op het 'vervul de harten van Uw gelovigen'. En dit is nu juist wat ontbreekt in dit boekje. Jazeker, bijbelstudie zes gaat over de verzoening en bijbelstudie zeven over de herschepping en heiliging. Maar alle zes staan in het kader van de vernieuwing van de schepping. Wij hopen dat deze versmallig en verstoring van de heilsorde geen voorteken is van de inhoud van de Assemblee in Canberra.
C.A. Tukker, Epe

Jürgen Moltmann, Gerechtigheid schept toekomst. Vredespolitiek en scheppingsethiek in een bedreigde wereld, 1989, vert. 1990, Ten Have, Baarn, 112 blz., ƒ 21,50.
De schrijver, begonnen als schepper van de theologie van de hoop, en voortgekomen uit de heilshistorische school, is wel iemand die met zijn tijd meegaat, zo niet meedrijft. Het bleek al hoe hij de mode volgde toen hij zijn boek over de schepping publiceerde. Men kan zeggen dat grote delen van dit boek daarvan een uitwerking vormen.
Stond zijn vroeger denken vooral in het tekenvan de toekomst, het is Moltmann duidelijk geworden, dat het juist de toekomst is, die heden niets vanzelfsprekends meer aan zich heeft. Niet omdat deze ten diepste van God komt, maar omdat wij mensen momenteel bij machte zijn alle toekomst op aarde te vernietigen. Dan breekt er een eindtijd aan, die niets meer te maken heeft met de apocalyptische profetieën van de bijbel, maar alles met onze vernietigingsdrang.
De remedie zoekt Moltmann in het verstaan van de drieënige God als een gemeenschappelijke God. Hij her-vormt zo als het ware het dogma van de drie-eenheid in gemeenschappelijkheid.
Deze gemeenschappelijkheid verzet zich dan tegen het uitoefenen van welke vorm van — mannelijke! — dictatuur ook, want de gemeenschap van de liefde in God, waar wij mensen samen het Beeld van dragen, is creatief en wederkerig, en brengt leven voort.
Moltmann beroept zich dus op zeer klassieke noties. Dit doet hij ook voor zijn stelling, dat de Geest is uitgestort over de schepping, en daarom de eenheid en de gemeenschap bewerkt als het eigenlijke doel van die schepping. De positieve uitspraken van Calvijn over de wereld als schepping Gods worden hierbij zelfs in het betoog ingeschakeld. Calvijn zelf heeft o.i. de schepping wel van meet af aan op de openbaring betrokken, maar deze niet gevuld met het heil in Christus.
Het blijft zo echter bij Moltmann m.i. bij een scheppingstheologie, en daarmee kan ik per definitie niet uit de voeten. En ik heb er alle moeite mee God te vervangen door communicatie van mensen, hoezeer bij Moltmann God ook Zelf aan deze communicatie deelneemt. De vraag laat zich niet onderdrukken of Moltmann, na een hoogst knappe en originele inzet als theoloog van de hoop, niet terug is gevallen in een eigentijds soort liberale theologie. Wanneer dit het geval is, moet er wel bij bedacht worden welke zorgen het zijn, die hem voortdrijven: die om de sociale gerechtigheid, die om de vrede, en die om het welzijn en toekomst van de schepping. Zijn deze ooit zo sterk op ons afgekomen als in deze tijd?

S. Meyers, Zeist

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen