De synode en Oost-Europa

Vrijdag 23 november hield de synode zich 's morgens bezig met Oost-Europa, in aanwezigheid van enige vertegenwoordigers van Hongaars-sprekende zusterkerken: bisschop Forgon Pal uit Karpato-Ukraine (Sovjetunie), zijn collega Miko Jenö uit Slowakije en de vice-bisschop van Oradea (Roemenië) Kovács Attila. Hun tegenwoordigheid was een illustratie van de veranderingen, die sinds vorig jaar in Oost-Europa hebben plaatsgevonden. Namens de gasten sprak ds. Kovács een korte groet. Hij was dankbaar voor de nieuwe mogelijkheden, die de kerk heeft ontvangen en voor de hulp, die door de kerken uit het westen verleend was. In een gesprek tijdens de pauze toonde hij zich evenals de andere gasten bijzonder dankbaar voor de grote zendingen lektuur, die in de afgelopen maanden via Hulp Oost-Europa ontvangen waren.
Het onderwerp voor de morgenvergadering was een nota van de Raad voor de zaken van Overheid en Samenleving (ROS) met de titel: 'De recente ontwikkelingen in Midden- en Oost-Europa en enkele mogelijke consequenties voor het beleid van de Nederlandse Hervormde Kerk'. De nota bevat een terugblik in de historie, een overzicht van de huidige politieke situatie en van de ontwikkelingen in de diverse kerken van Midden-en Oost-Europa. Verder komen aan de orde: de plaats en rol van de kerken en de nieuwe uitdagingen waarmee men geconfronteerd wordt. Tenslotte behandelt de nota het gevaar van een nieuwe twee-deling tussen oost en west en de vraag naar welk Europa wij op weg zijn. De nota eindigt met een aantal conclusies en aanbevelingen.

Bespreking
De praeses van de synode, ds. Wallet, was tevens de voorzitter van de commissie, die de nota samenstelde. Hij schetste, hoe het stuk was ontstaan. Nadat een commissie van de Raad van Kerken er niet in slaagde een gezamenlijk rapport over de nieuwe situatie in Oost-Europa samen te stellen, besloot het moderamen van de synode een hervormde commissie te benoemen, waarin de breedte van de kerk vertegenwoordigd was. Ds. Wallet noemde het werk van de commissie een enerverende bezigheid: 'We werden telkens door de feiten achterhaald'. De commissie – waarvan ik deel uitmaakte – wil een schets geven van de situatie in Oost-Europa, bezien in historisch perspectief. Daarnaast wil de nota aanzetten geven om te komen tot een groter kontakt van het geheel van de kerk met de kerken in Oost-Europa.
De nota werd op een enkele uitzondering na door de synode positief ontvangen. Er was waardering voor de duidelijkheid en het overzicht. De meeste synodeleden konden zich vinden in de aanbevelingen. Men stelde voor de nota aan te vullen en vervolgens de kerk in te zenden. Er waren ook kritiekpunten. Ds. v.d. Sar vond de nota te afstandelijk en te weinig concreet. Ook enkele anderen vroegen om een verantwoording van het in het verleden gevoerde beleid van onze kerk, met name via de Europacommissie. Mevr. Boesveld vroeg meer aandacht voor de situatie van de vrouw in Oost-Europa. Mevr. ds. Klinkenberg had de meeste kritiek. Ze verwees naar een bijgevoegd boekje: 'Samen naar Oost-Europa! Maar hoe?' en vertelde, dat ze dat nodig had om de nota te boven te komen.
Verscheidene synodeleden bleken kontakten te hebben in Oost-Europa, met name in de voormalige DDR. Er werden concrete voorstellen gedaan: een reisfonds voor jongeren (mevr. Maarleveld), diakonale hulp (ds. Terlouw), versterking van gemeentekontakten (oud. kerkv. De Nood). Prof. Hoedemaker pleitte voor schuldbelijdenis van kerkelijke zonden uit het verleden, mogelijk in het kader van de CFC. Hij kwam daarmee terug op wat ds. Kovács in zijn groet gezegd had: 'Wij wachten nog steeds op de schuldbelijdenis van de Wereldraad en andere oecumenische organisaties'.
Dhr. Gijsbers had namens de GDR ernstige kritiek op de nota. Hij vond, dat het diakonaat erin tekort werd gedaan. De kerk heeft via de Europacommissie veel goed werk gedaan in Oost-Europa. De nota is verhullend als het gaat om de tegenstellingen binnen de kerk. Daarom zal de GDR met een eigen stuk komen, waarin het beleid van de Europacommissie wordt verduidelijkt. Zou de nota aanvaard worden en de kerk ingezonden worden, dan zou 'de vlam in de pan slaan'. Zijn kritiek werd weerlegd door drs. Hogebrink, die vermeldde, dat de commissie gevraagd had om bespreking door de diakonale organen. De synode was blijkbaar niet onder de indruk van het betoog van dhr. Gijsbers, want ze besloot unaniem aan de ROS te verzoeken de discussie te verwerken in de nota, waarna de definitieve tekst door het breed-moderamen zou worden vastgesteld en gepubliceerd. Bovendien dient er een platform te komen, waar de diverse instanties, die zich met Oost-Europa bezig houden, elkaar ontmoeten kunnen. Verder werden enkele amendementen aangenomen op de voorstellen van het moderamen: meer aandacht voor de positie van de vrouw; de betrokkenheid op Midden-en Oost-Europa mag niet ten koste gaan van de Derde Wereld; andere kerken uit het SOW-proces moeten betrokken worden bij het overleg met Oost-Europa; de Europacommissie dient de hulpverlening met kracht voor te zetten.

Verschillen
In de zitting van de synode werd duidelijk, dat op het vlak van de hulpverlening de meningen verdeeld zijn. Er leven diverse bezwaren zowel ten aanzien van de rol van het IKV als van het funktioneren van de Europacommissie. In de nota werd de hervormd-gereformeerde stichting Hulp Oost Europa wel genoemd, maar verder kwam het werk van HOE niet ter sprake. Wellicht was daarom de deelname aan de discussie uit herv.-geref. kring gering. Alleen ds. Van Kooten voerde het woord. De nota zal nu verder worden samengesteld. Van harte hopen we, dat het de noodzakelijke aandacht voor onze broeders en zusters in Oost-Europa zal versterken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen