Samen wonen

De woorden '... en heeft onder ons gewoond' uit Johannes 1 : 14 hebben ons de laatste tijd weer opnieuw aangesproken. Jezus Christus ontvluchtte deze wereld, karikatuur van Gods goede schepping, niet. Hij zocht haar zelfs op. Niet even voor een kort bezoekje, maar hij wilde zelfs onder ons wonen. Niet in een vrijstaande koopwoning. Alleen tijdelijk schijnt Jezus een huis in Kapernaüm gehad te hebben. Verder woonde hij in een onbewoonbaar verklaarde woning: en Gode-vijandige wereld! Hij woonde er, maar was nergens echt thuis. Hij was afhankelijk van de gastvrijheid van medeburgers. Dat maakt het wonen onder de mensen intensiever. Benen onder andermans tafel steken, betekent geregeld problemen voorgeschoteld krijgen.
Samenlevingsproblemen van een gezin. Woon-problemen dus. Het heeft Hem dieper in de dagelijkse realiteit getrokken. Kohlbrugge zei: 'We kunnen Christus nooit genoeg in het vlees trekken'. Hij krijgt voor ons alleen maar méér betekenis als wij ons mèt Jezus Christus laten betrekken op de harde Peruaanse werkelijkheid. Ook als we ons samenleven als christenen van één gemeente betrekken op dit '... en heeft onder ons gewoond'. Jezus heeft er alles mee te maken als 'hermanos' samen ergens wonen. Zó wil hij ons (om)vormen. Ik wil u graag een doorkijkje geven in een deel van ons gemeenteleven. Ik zou er een boek over kunnen schrijven! We hebben net een vierdaagse evangelisatieactie achter de rug. Zaterdagavond na de dienst werd ik samen met de co-pastor geroepen. 'We willen iets uitpraten wat stof heeft doen opwaaien. Jullie moeten erbij zijn.' Dichtbij de kerk wonen ze al bijna 3 jaar op een terrein dat we van vuil ontdaan hebben: Hildebrando en Elza en twee kinderen. Al jaren woonden ze bij vlagen samen. Na hun bekering namen ze zich voor om te trouwen. Het is nu bijna zover. Elza is een ondernemend en dominant type en wel ter tale. Ze leidt het koken voor de 200 kinderen die elke middag in 'Los Olivos' eten. Hildebrando heeft een informeel naaiatelier waar zonnehoedjes gemaakt worden voor kleine kinderen. In de aangrenzende rietmatten-hut wonen hermana Aydith met drie kinderen (twee oudere en een jochie van zeven). Twee keer is ze al in de steek gelaten door een man. Ze is wat zenuwachtig en krampachtig. Zeer trouw in de kerkdiensten, zingt goed en actief in 't evangelisatiewerk. Zij is in dienst van school om 's morgens de schoolmelk te bereiden. Organiseren is niet haar sterkste kant, vandaar dat ze het schoonmaken van de school er niet langer bij kon hebben. Uit de Selva (Pucallpa) kwam ze een nieuw begin zoeken in Lima. Zowaar niet gemakkelijk om kinderen op te voeden als ze nauwelijks een vader hebben gehad en als je zelf te goed en niet consequent bent, terwijl je het juist zo goed mogelijk wilt doen en voortdurend geestelijk op je tenen loopt.
Ze bidt nogal eens samen om kracht en wijsheid met Elza en daarom weten ze ook veel van elkaars problemen. Een losvast echtpaartje woont weer in de hut ernaast. Ze waren vroeger sympathisant, maar nu niet meer. Ook zijn ze — gelukkig — nogal eens weg. Na ruzies met hen over het clandestiene afgetapte licht, gaat het momenteel redelijk met hen. Zij hebben in ieder geval van zeer dichtbij (een rietmatten wand is niet dik!) meegemaakt hoe 'evangélicos'. samen leven!

Het present zijn van dit niet-gelovige stel heeft wellicht ook positief gewerkt: 'we kunnen het toch niet maken om niet in liefde met elkaar samen te wonen, want dat is een slecht getuigenis.'
Sinds een jaar zijn ook onze vroegere copastor Carlos en zijn vrouw Antonia met hun verstandelijk gehandicapte dochtertje er neergestreken. Hij moest zijn studie op 't seminarie, onderbreken vanwege een tuchtmaatregel. Hun huis is een zoete inval voor vele pasbekeerde jongeren. Antonia heeft de gave om ze raad te geven en ze bijbelkennis bij te brengen. Ook wordt er veel gebeden. Een evangelische goeroe, met nogal wat pinkstergemeente-invloed. Alles of niets is haar devies. Psychologisch gezien een nogal gecompliceerd echtpaar. Ik tracht ze te begrijpen vanuit hun vroegere problemen. Carlos is meer een evangelist dan een pastor. Wispelturig, emotioneel, extrovert en expressief zoals velen uit de selva (=oerwoud). Sinds een halfjaar hebben ze — op vezoek van de moeder die ze kennen van de kerk uit Pucallpa — twee meisjes van 19 en 15 jaar in huis opgenomen. Klein behuisd betekent in Peru niet dat er niet meer bij kan! De twee meisjes vertegenwoordigen een overgroot deel van de jeugd van Peru, die geen toekomst ziet en leeft in het binnenland. In Lima willen ze werk zoeken en studeren. De een kon wel bij de diaken in huis komen als hulp in de huishouding. Meer dan ƒ 40,— per maand kunnen ze haar niet betalen en hele dagen wassen verveelt ook snel. De oudste bleef bij Carlos en Antonia en kreeg vaak geen 'permiso' (toestemming) om even uit huis te gaan. Bang waren ze voor verliefdheden. Er komen zo af en toe nl. jongens van de kerk uit de Selva een tijdje naar Lima en dan zoeken de 'Pucallpinos' elkaar altijd op. Het woord 'privacy' staat voor hen nog niet in het woordenboek. Het nut dat Carlos heeft van een hulpje in de huishouding, valt ook al gauw tegen. Terwijl ze nog wel dankbaar moeten zijn dat ze onderdak bij hem hebben gevonden! Verder is het niet makkelijk om pubers op te voeden, als je zelf ook nogal rijpingsproblemen hebt. Komt nog bij dat hij nogal speels is en grapjes maakt. Dat is allemaal leuk, mits het niet verkeerd begrepen wordt.

Op een dag werden de twee meisjes opgenomen door Elza en Hildebrando, blijk­baar zonder uitleg te geven aan Carlos, die zich opeens heel verantwoordelijk voelde. Elizabeth voelde zich al een tijd 'unheimisch' bij Carlos en toen ze er 's avonds een keer niet in mocht omdat ze te laat thuis gekomen was, wilde ze liever bij Elza intrekken. Als je hier één keer met een jongen alleen praat, zeggen anderen al gauw dat je verliefd bent. Relaties tussen de sexen is het enige enerverende dat er bestaat naast het christen-zijn. Ook kerkgaan is om die reden nogal eens boeiend. Kijken of 'hij' er is en of tie mooi zingt in de zanggroep.
Dat is op zich allemaal niet afkeurenswaard, maar al met al kunnen verliefdheden de intermenselijke verhoudingen op een perceel grond wel compliceren. De bezoeker uit Tarapoto kent Carlos goed van vroeger en andersom. Allebei zeggen ze: 'Ik zal maar niet alles vertellen wat ik over je weet'. Vergeven is opnieuw beginnen van Godswege èn van de kant van medemensen. Maar zo gemakkelijk is dat niet. Vooral als verwijten gaan groeien: 'waarom laten ze me niet meer vrij?' of 'waarom zei je toen en toen dat ik mooie ogen heb?' of 'waarom heb je me niet meer geholpen toen ik een paar schriften nodig had, terwijl je best aardig verdiende met de verkoop van die papegaaien uit 't oerwoud?' Kleine ergernisjes maken altijd het 'Ziet hoe goed en hoe liefelijk is het dat broeders ook samenwonen (Ps. 133 : 1)' wat minder liefelijk. Carlos verwijt Elza dat ze het er wel met Aydith over gehad heeft om samen te kunnen bidden voor de meisjes, maar dat ze het niet open met hem doorgepraat heeft. Antonia loopt huilend weg als het lijkt dat Carlos wellicht het lonken weer even niet heeft kunnen laten. Komt later gelukkig weer terug. Want als je niet doorpraat met elkaar, komt er geen opheldering in de onderlinge spanningen. En er is nog een andere sterke reden om dit groepspastoraat voort te zetten: spoedig vieren we het Avondmaal. Bovendien is er de evangelisatiecampagne. Hoe kunnen we evangeliseren naar buiten als we binnen elkaar niet meer aankijken? 'De duivel mag geen kans gegeven worden. Daarom heeft er zich tot nu toe nog niemand zich overgegeven na de oproep', wordt er geconstateerd.

Voor Ronald, de co-pastor, die ook uit Pucallpa komt, die ook een nichtje uit Pucallpa in huis heeft (dat verliefd is op een veel oudere man die na tien jaar in de gevangenis geweest te zijn en daar bekeerd is ook naar Lima kwam en in de bouw werkt) zijn zulke situaties ook extra bedreigend, want sommige jongeren hebben soms meer op met Carlos dan met hem omdat hij serieuzer is en meer van hen vraagt. Toch heeft hij zijn werk aan zijn vriend Carlos te danken en eigenlijk is het vooral Antonia die zijn leiderschap beconcurreert, op een subtiele wijze weliswaar. Eerst hielp Elza haar, maar een tijdje geleden heeft ze beterschap beloofd wat betreft haar medewerking aan Ronald. Ja daar zaten en stonden we dus in de 'choza' (=rietmatten hut) van 'hermana' Elza met een groep van elf personen. En wat zeg je dan als pastor?
Nadat ieder zijn zegje volgens zijn versie had gedaan, trachtte ik vooral met hen te analyseren, hoe de intermenselijke rela­ties van 'broeders van hetzelfde huis' zo gecompliceerd kunnen worden. Samen met drie andere families op één perceel wonen is al niet gemakkelijk. Maar de woningnood is groot en het wordt al drie jaar als een grote zegen ervaren, dat de eigenaar niet op komt dagen. Voor een deel samen uit dezelfde streek komen heeft z'n voor en z'n tegen. In een kliek kan gauw de klad komen. Meisjes van een ander in huis nemen lijkt een goede zaak met enig voordeel, maar informele werkgeverwerknemer relaties zonder duidelijke afspraken en veronderstellend dat 'ze' wel dankbaar zullen zijn, leveren haast altijd ergernissen op.
Verliefdheden met jongens van buiten de woongroep maakt de puzzel nog ingewikkelder. Reeds bestaande sympathieën en antipathieën worden aangewakkerd. Overgeestelijkheid die wel doet bidden, maar niet aanspoort om eerlijk realistisch de oorzaken van de samen-woon-problemen op te sporen, helpt niets. Ik raad aan dat men de komende jaren geen 'hermanas' meer in huis haalt. Men knikt instemmend. En tenslotte dat we de duivel geen plaats geven. We mogen en moeten samen leren leven als gemeenteleden. Dat is een moeizaam opvoedingsproces. De Heilige Geest zal ons echter in alle waarheid leiden als we ons maar laten bekritiseren door de Bijbel en door elkaar.

Wat zou ik gezegd hebben als ik als zendeling al die jaren deftig op een afstand had gewoond, plichtsgetrouw de diensten en cursussen had vervuld, maar niet onder hen had gewoond? Ik zou er in ieder geval nog minder van begrepen hebben òf mijn oordeel te snel klaar hebben gehad. Als Hollands gemeentelid weet je immers niet wat het is om zo dicht op elkaar te wonen en zó te moeten leren samen-wonen. Wellicht zijn er soortgelijke problemen in Nederlandse dorpen geweest, die tot op heden hun sporen nalaten in familievetes of spanningen tussen verschillende families. Als dominee kun je soms nauwelijks de wortels achterhalen. Vaak merk je spanningen die te maken hebben met 't gewone dagelijkse leven nauwelijks op of in ieder geval te laat. Je wordt er ook niet bijgeroepen. Hier onder eerste- of tweede generatie christenen zie je de wijsvinger zich veel duidelijker manifesteren. Het is zo'n uitdaging om als 'hermanos' van hetzelfde huis samen te wonen in harmonie. Juist in tijden van conflicten en spanningen is het broodnodig om de Heere Jezus uit te nodigen om onder ons en in ons te wonen. Juist dan wil Hij ons leren in de spiegel van het Woord en in de spiegel van de broeder of zuster onszelf als zondaren méér te leren kennen en samen de vergeving en verzoening te leren spellen.
Jezus Christus kan meevoelen met onze zwakheden, want Hij heeft onder ons gewoond en is 'in alle dingen verzocht geweest, zoals wij, doch zonder zonde' (Hebreeën 4 : 15). We kunnen Jezus niet genoeg in onze conflicten en polarisatie trekken, want zó krijgen we meer zondekennis en Godskennis. Zó leren we dieper kerstfeest vieren! Zo leren we het 'vrede op aarde' met een traan in de ogen zingen. Want samen wonen is verre van gemakkelijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen