Boekbespreking

Drs. S. van Wersch: De gnostisch-occulte vloedgolf. Van Simon de Tovenaar tot New Age; een kritische beoordeling. Uitgave van Kok, Kampen, 1990.

De schrijver heeft zich gespecialiseerd in ideeën- en godsdienstgeschiedenis. Hij heeft geconstateerd dat er in onze westerse samenleving, gekenmerkt door rationalisme en materialisme, een groeiend onbehagen is tegen de technologie en de alleen op groei gerichte economie (8). Er gaat een vloedgolf van gnostische en occulte ideeën over ons heen, maar men krijgt de indruk dat de kerken en de individuele christen er niet goed raad mee weten (9). Vele christenen zullen zich nl. kunnen vinden in de kritiek van de gnostisch-occulte stromingen op het rationalistisch-materialistisch wereldbeeld. Zouden het gnosticisme en het christendom samenvallen? In dit boek toont de schrijver duidelijk aan dat christendom en gnosticisme geenszins een zijn, maar zeer duidelijk van elkaar dienen gescheiden te worden (10).
De schrijver gaat de hele geschiedenis in grote stappen door: christendom en gnosticisme, de confrontatie in de Oudheid; in vogelvlucht van de Oudheid naar de Moderne Tijd; de Romantiek, een gnostische renaissance; Rudolf Steiner (de grondlegger van de Vrije School; belangstelling voor deze vorm van onderwijs gevolg van gebrek aan helderheid over de relatie tussen christendom en gnosticisme, 12) en Carl Gustav Jung; gnosis en de moderne tijdgeest. In dit laatste hoofdstuk wordt duidelijk dat er niets nieuws onder de zon is, want New Age is in feite niet new maar wel zeer aged (204). New Age is een stroming waarin allerlei gnostische, occulte, oosterse en romantische opvattingen met elkaar verbonden worden. De harde kern is echter steeds dezelfde namelijk de gedachte dat het diepste menselijke Zelf en het kosmische, goddelijke Al identiek zijn en dat het menselijke heil gelegen is in een steeds grotere kennis en bewustzijn van het eigen en dus kosmische Zelf (205). Dat de New Age-beweging bij zulke alomvattende doelstellingen het risico loopt om tot een vorm van totalitair denken te gaan vervallen, waarin de mensheid een bepaald concept van eenheid opgedrongen wordt, is zeker niet onvoorstelbaar (205).
Gezien de ontkerkelijking en ontkerstening in ons land is er een goede kans dat de gnostiek voor de zoveelste keer in de geschiedenis een toekomst voor zich heeft. De schrijver roept op om zich te bezinnen voordat we ons storten op de moderne gnostiek, dat in het occultisme en de grofste vorm daarvan (192 e.v.) het satanisme en overkoepelend via de New Age-beweging ons veel beloofd, maar alleen maar het religieuze vlees streelt en ons misleidt op weg en reis naar de eeuwigheid (220).
Dit boek geeft veel stof tot nadenken. De opvat­tingen van de schrijver over het christelijke geloof roepen op een aantal plaatsen vragen op, maar dat aspect heb ik in deze bespreking nu niet betrokken, daar hebben we in onze kring genoeg verantwoorde uiteenzettingen voor ter beschikking.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen